Đại tá Nguyễn Chí Điềm

Ông sinh năm 1922 tại xã Đức Yên, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Trưởng thành trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh, Nguyễn Chí Điềm sớm tham gia hoạt động cách mạng và từng bước trưởng thành trong quân đội. Trong kháng chiến chống Pháp, ông từng giữ các cương vị Trung đoàn trưởng, Tỉnh đội trưởng tỉnh Bình Thuận và tham gia chỉ huy nhiều trận đánh.

Đến tháng 3 năm 1967, khi đang là Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn dù 305, ông được giao một nhiệm vụ đặc biệt: trở thành vị Tư lệnh đầu tiên của Binh chủng Đặc công.

Đây là thời điểm một lực lượng mới đang được xây dựng, đặt ra yêu cầu rất cao về tổ chức, huấn luyện và khả năng chiến đấu. Trên cương vị Tư lệnh, Nguyễn Chí Điềm cùng Đảng ủy và Bộ tư lệnh tập trung xây dựng Binh chủng ngày càng trưởng thành, đồng thời trực tiếp chỉ đạo lực lượng đặc công ở nhiều chiến trường quan trọng.

Điều đáng quý ở ông là không phải người chỉ huy chỉ ngồi trong phòng nghe báo cáo.

Đại tá Đàm Trọng, nguyên Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Đặc công, nhớ về ông như một người “của thực tiễn”. Nguyễn Chí Điềm thường xuyên xuống tận đơn vị, cùng cán bộ, chiến sĩ luyện tập và kiểm tra những yêu cầu của công tác huấn luyện. Ông muốn những gì bộ đội học trên thao trường phải sát với những gì có thể gặp trong thực tế chiến trường.

Có những lúc người chỉ huy cấp cao ấy trực tiếp cùng chiến sĩ luyện tập những kỹ năng khó khăn, từ vượt chướng ngại vật, bơi lội đến các bài tập vận động. Ông quan tâm cả những vấn đề tưởng như rất nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn đối với việc bảo đảm an toàn và hoàn thành nhiệm vụ.

Chính cách làm việc ấy khiến cán bộ, chiến sĩ kính trọng ông.

Ông không yêu cầu cấp dưới làm những điều mà bản thân mình không sẵn sàng làm.

Ông thường xuyên đi thực tế, nghiên cứu chiến trường và tìm hiểu những vấn đề cụ thể để nâng cao chất lượng huấn luyện. Vì thế, đồng đội nhớ đến Nguyễn Chí Điềm bằng một hình ảnh rất đặc biệt: một vị Tư lệnh nói ít nhưng làm nhiều, luôn lấy hành động làm gương.

Không chỉ chú trọng thực tiễn, ông còn rất say mê nghiên cứu khoa học quân sự. Ông trực tiếp biên soạn tài liệu huấn luyện, tổng hợp kinh nghiệm từ nhiều chiến trường để xây dựng phương pháp huấn luyện phù hợp. Những tài liệu ấy được đánh giá cao bởi chúng được đúc kết từ chính thực tiễn chiến đấu.

Nhưng phía sau hình ảnh một vị Tư lệnh mạnh mẽ là một con người có cuộc đời gia đình nhiều mất mát.

Trong những năm chiến tranh, công việc của ông gần như chiếm trọn thời gian. Có những lúc gia đình gặp chuyện lớn nhưng ông vẫn phải lên đường thực hiện nhiệm vụ. Người vợ đầu của ông hy sinh năm 1950. Sau đó, ông lập gia đình lần nữa. Người con riêng của vợ ông mà ông hết lòng yêu thương cũng hy sinh năm 1968. Năm 1972, ông lại nhận tin em trai hy sinh.

Những mất mát ấy không làm ông rời bỏ nhiệm vụ.

Một chi tiết rất xúc động được đồng đội kể lại: ngày 10 tháng 4 năm 1975, khi đang ở chiến trường miền Nam, ông gửi cho vợ một bức thư. Bức thư chỉ vỏn vẹn bốn chữ:

“Anh vẫn còn sống”.

Chỉ bốn chữ, nhưng chứa đựng biết bao tình cảm của một người đang ở giữa những ngày tháng quyết liệt của cuộc chiến, biết gia đình luôn mong ngóng tin mình nhưng vẫn phải tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.

Mùa Xuân năm 1975, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh diễn ra, Đại tá Nguyễn Chí Điềm được tăng cường vào Bộ chỉ huy chiến dịch, phụ trách lực lượng đặc công. Ông cùng các lực lượng tham gia vào cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, góp phần vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Điều đáng nhớ là ngay cả khi chiến tranh gần kết thúc, ông vẫn không nghĩ đến việc nghỉ ngơi.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông dành tâm huyết chuẩn bị tổng kết hoạt động của lực lượng đặc công trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975. Nhưng do làm việc quá nhiều, sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng. Đến khi phát hiện bệnh thì đã quá muộn.

Đại tá Nguyễn Chí Điềm từ trần ngày 7 tháng 11 năm 1976, chỉ hơn một năm sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Nhìn lại cuộc đời ông, điều khiến nhiều người xúc động không chỉ là những chiến công mà còn là tinh thần tận tụy với công việc.

Ông từng được đồng đội nhắc đến bằng một câu rất đẹp: “Dĩ công vi thượng” – đặt việc công lên trên hết.

Đó cũng chính là bài học lớn nhất từ cuộc đời Đại tá Nguyễn Chí Điềm.

Ông không xem chức vụ là đặc quyền. Càng ở vị trí cao, ông càng trực tiếp xuống đơn vị, càng gần cán bộ, chiến sĩ, càng chịu trách nhiệm trước nhiệm vụ được giao.

Ông không chỉ nói về trách nhiệm mà biến trách nhiệm thành hành động.

Ông không chỉ yêu cầu bộ đội rèn luyện mà chính mình cũng làm gương.

Ông không chỉ nghiên cứu lý luận mà luôn tìm cách đưa lý luận trở về với thực tiễn.

Và khi đất nước cần, ông đặt nhiệm vụ chung lên trên những khó khăn riêng của bản thân và gia đình.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Đại tá Nguyễn Chí Điềm không chỉ là câu chuyện về một người lính trong chiến tranh. Đó còn là câu chuyện về tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, ý chí vượt khó và thái độ sống vì việc chung.

Trong cuộc sống hòa bình, chúng ta không phải trải qua những thử thách như thế hệ cha anh. Nhưng mỗi người đều có nhiệm vụ của mình.

Một học sinh có trách nhiệm với việc học.

Một đoàn viên có trách nhiệm với tổ chức.

Một cán bộ có trách nhiệm với nhân dân.

Một người trẻ có trách nhiệm với gia đình và quê hương.

Không cần làm những điều thật lớn lao. Chỉ cần khi được giao một nhiệm vụ, chúng ta cố gắng làm đến nơi đến chốn; khi gặp khó khăn, không dễ dàng bỏ cuộc; khi làm việc chung, biết đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân.

Đó chính là cách thiết thực để học tập tinh thần của Đại tá Nguyễn Chí Điềm.

Cuộc đời ông đã khép lại từ năm 1976, nhưng hình ảnh vị Tư lệnh đầu tiên của Binh chủng Đặc công, người luôn “nói 1 làm 10”, vẫn để lại một bài học sâu sắc cho các thế hệ.

Sống có trách nhiệm. Làm việc tận tâm. Nói đi đôi với làm. Và khi đứng trước việc chung, biết đặt lợi ích của tập thể, của nhân dân và đất nước lên trên lợi ích riêng.

Đó là một cách sống đẹp mà thế hệ trẻ hôm nay hoàn toàn có thể tiếp nối.