ĐẠI TÁ NGUYỄN NHO QUÝ - CHÀNG TRÍ THỨC XỨ QUẢNG VÀ CON ĐƯỜNG VÀO "MẶT TRẬN THẦM LẶNG" (KỲ 1)

Trong dòng chảy của cuộc chiến tranh nhân dân, có những anh hùng tên tuổi gắn liền với những trận đánh lẫy lừng. Nhưng cũng có những huyền thoại sống và chiến đấu trong "mặt trận thầm lặng", nơi mà một mẩu tin tình báo có giá trị bằng cả một sư đoàn. Đại tá Nguyễn Nho Quý, tên khai sinh là Nguyễn Xuân Mạnh, là một trong những huyền thoại kiệt xuất như vậy.

Ông sinh năm 1925 tại xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình trí thức yêu nước. Mảnh đất "trung dũng kiên cường" đã sớm hun đúc trong ông một tinh thần dân tộc sâu sắc. Khác với nhiều người, con đường của ông đến với cách mạng không phải bằng súng đạn ngay từ đầu, mà bằng trí tuệ. Ông là một trí thức, và tổ chức đã nhìn thấy ở ông những phẩm chất đặc biệt: thông minh, nhạy cảm, kín đáo và khả năng phán đoán tình huống chính xác.

Những nhà tình báo huyền thoại như Phạm Xuân Ẩn, Vũ Ngọc Nhạ... khi nói về ông sau này, đều dùng một sự tôn trọng đặc biệt, có người còn biết ơn công ông đào tạo, bồi dưỡng. Giáo sư Larry Berman (người viết cuốn "Điệp viên hoàn hảo" về Phạm Xuân Ẩn) cũng từng tìm gặp ông, như một sự thừa nhận về tầm vóc của ông trong mạng lưới điệp báo.

Con đường của ông bắt đầu từ những năm 1945. Suốt 8 năm đầu, ông hoạt động cách mạng tại quê nhà Quảng Nam, xây dựng cơ sở, nắm bắt tình hình trong bối cảnh vô cùng khó khăn. Chính trong 8 năm này, ông đã rèn luyện được bản lĩnh "nằm gai nếm mật", học cách "sống" giữa lòng địch, chuẩn bị cho một sứ mệnh lớn hơn.

Năm 1954, Hiệp định Genève được ký kết. Khi nhiều đồng đội tập kết ra Bắc, ông Nguyễn Nho Quý (Nguyễn Xuân Mạnh) nhận một nhiệm vụ đặc biệt. Ông không ra Bắc. Ông được giao nhiệm vụ "ở lại", nhưng không phải ở Quảng Nam, mà là dấn thân vào một chiến trường còn khốc liệt hơn: vùng địch hậu ở Nam Bộ, bắt đầu 12 năm "hai cuộc đời" đầy nguy hiểm.

(Còn tiếp...)