Đại tá Nguyễn Thành Tâm, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Bình Thuận

Đại tá Nguyễn Thành Tâm, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Bình Thuận, sinh ra và lớn lên ở Khu Lê và suốt hơn 10 năm tham gia chiến đấu chống Mỹ ở vùng đất này, ông hiểu từ con người, rừng cây, động cát. Ông cho biết, toàn 1 vùng rộng lớn của Khu Lê là động cát, rừng cây gai Ô rô chằng chịt rất hiểm trở, nhờ vậy mà rất lợi thế cho bộ đội, du kích ẩn quân, chống càn, diệt địch lâu dài.

Khu Lê là vùng đồi cát nóng bỏng, vào mùa khô nguồn nước cạn kiệt. Thời chiến tranh, muốn có nước để uống và dùng trong sinh hoạt, quân dân Khu Lê có lúc phải đổi bằng máu. Phải đi hàng giờ leo dốc, cát lún ngập chân mới đưa về căn cứ được một gánh nước.

Ngày đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ trong một ngày chỉ được cấp nửa lít nước sinh hoạt. Ở nơi khô hạn này, khó tin rằng con người có thể sống trên đồi cát bên bờ biển, không có nước ngọt và 1 vùng sa mạc hoang hóa. Nhưng người dân Khu Lê không bao giờ khuất phục. Nhiều cuộc càn quét, bao vây của địch kéo dài nhiều năm, nhiều tháng. Bom đạn ngày nào cũng xối xả trút xuống cánh rừng Ô rô của Khu Lê. Nhưng địch đã bị đánh bật ra, nhiều xe tăng, máy bay và bộ binh địch bị loại khỏi vòng chiến. Ông Nguyễn Thành Tâm còn nhớ nhiều kỷ niệm vui, buồn cùng Khu Lê. “Giữa sa mạc cát mênh mông chỉ có những tán rừng Ô rô và cây xương rồng mới sống được. Chúng tôi không chỉ chiến đấu với bom đạn mà còn vơi kẻ thù dai dẳng và khắc nghiệt nhất vẫn là nguồn nước. Ngày trước, người dân nơi đây từng ví von bằng cụm từ “tắm lửa” “tắm nắng”, do không có nước nên muốn tắm họ cứ đốt lửa trùm khăn, hay trùm những tấm vải dù ngồi ngoài nắng cho vã mồ hôi rồi lau khô thế là tắm”.

Đất đai Khu Lê khô cằn, nhưng tấm lòng người dân ở mảnh đất này rất đậm đà tình nghĩa, kiên trung chí cốt với cách mạng. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Khu Lê Hồng Phong nhanh chóng trở thành căn cứ địa kháng chiến vững chắc. Đến thời chống Mỹ, quân dân Khu Lê anh dũng, sáng tạo, cùng với Nhân dân Bình Thuận chiến đấu và chiến thắng, làm nên chiến tích “Khu Lê bất khuất, Tam Giác kiên cường, Nam Sơn trung dũng, Đường Tám rực lửa chiến công”.

Khu Lê ngày nay vẫn là vùng đất được xem là khô hạn nhất Việt Nam, nằm cao hơn mặt biển chỉ vài chục đến 100m nhưng không đào được giếng, cộng thêm là độ bốc hơi nước do sức nóng từ các động cát trùng điệp gây ra. Không ở đâu mà sự chống chọi của con người với thiên nhiên lại nghiệt ngã như ở xứ này. Trước mặt là biển, mùa bấc gió mùa Đông Bắc về thổi cát tư biển vào, rẫy dưa, mì, đậu bị “cát bay - cát chảy - cát lấp”. Một vùng chỉ có gió và cát nên trên đường làng ngày ấy, cứ đi 5 bước tới thì phải mất 1 bước lùi. Mơ ước thường trực của dân làng là làm sao có được con đường đất cứng để đi cho thoải mái… dòng kí ức ấy với ước mơ bình dị, nhỏ nhoi như vậy sao ngày xưa thật khó thành hiện thực ở vùng quê nghèo khổ này.