Đại tá Nguyễn Xuân Mai – Người lưu giữ ký ức Điện Biên

Ký ức chiến trường

Giữa những ngày tháng 5 lịch sử, trong ngôi nhà nhỏ tại Hà Nội, Đại tá Nguyễn Xuân Mai lật giở lại những trang báo ố vàng được cắt ra từ tờ Quân đội Nhân dân xuất bản ngay tại mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954. Khi ấy, ông mới ngoài mươi tuổi, mang theo hành trang là lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ và một chiếc máy chữ, một cuốn sổ tay nhỏ bước vào chảo lửa Điện Biên.

Nhiệm vụ của một phóng viên mặt trận thời đó vô cùng gian khổ và nguy hiểm. Ông không chỉ ngồi một chỗ nghe báo cáo để viết, mà phải trực tiếp ôm sổ tay, băng qua những đoạn hào ngập bùn, dưới làn bom đạn của thực dân Pháp để đến tận các đại đội, trung đội. Ông sống cùng chiến sĩ, ăn cùng họ những vắt cơm trộn bùn đất và chứng kiến những người đồng đội vừa mới cười nói với mình, vài phút sau đã ngã xuống khi tiếng pháo địch gầm vang. Ông nhớ nhất những bài viết được hoàn thiện ngay dưới ánh đèn dầu trong hầm lò, tiếng máy chữ cạch cạch hòa lẫn tiếng bom nổ chát chúa bên ngoài. Mỗi bài báo viết ra là một liều thuốc tinh thần, kịp thời động viên, biểu dương những tấm gương chiến đấu dũng cảm của bộ đội ta, được in ấn bằng máy in thô sơ ngay tại rừng mường Phăng rồi chuyển đến tận tay các chiến sĩ nơi tiền tuyến.

Trở về đời thường

Sau chiến thắng lẫy lừng "chấn động địa cầu", ông Nguyễn Xuân Mai tiếp tục cống hiến trọn đời cho nền báo chí quân đội và công tác tuyên truyền. Khi hòa bình lập lại, ông về hưu với quân hàm Đại tá nhưng ngòi bút và trí óc chưa bao giờ ngơi nghỉ.

Hiện nay, dù tuổi đã cao, ông vẫn giữ được sự minh mẫn đáng khâm phục. Ngôi nhà của ông trở thành một "bảo tàng thu nhỏ", nơi đón tiếp rất nhiều đoàn học sinh, sinh viên và cả những nhà nghiên cứu lịch sử trong và ngoài nước. Ông luôn đón tiếp họ bằng nụ cười ấm áp và giọng nói hào sảng. Ông bảo, việc kể lại lịch sử cho thế hệ trẻ không chỉ là sở thích, mà là trách nhiệm của một người may mắn sống sót trở về. Ông muốn các bạn trẻ hiểu rằng, hòa bình hôm nay được đổi bằng máu xương của cả một thế hệ, bằng tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" mà không một trang giáo khoa nào có thể truyền tải hết nếu thiếu đi những câu chuyện chân thực từ nhân chứng sống.