ĐẠI TÁ PHÙNG VĂN KHẦU – NGƯỜI LÍNH ĐƠN ĐỘC GIỮA ĐIỆN BIÊN PHỦ VÀ HUYỀN THOẠI "VUA PHÁO" CỦA QUÂN ĐỘI VIỆT NAM

Phùng Văn Khầu sinh ngày 3/2/1930 tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng trong một gia đình dân tộc Nùng nghèo. Mẹ mất khi ông mới hơn một tháng tuổi, tuổi thơ của ông gắn liền với những năm tháng thiếu thốn và cơ cực. Từ nhỏ ông đã tham gia hoạt động cách mạng, thoát ly theo Việt Minh từ năm 1940 khi mới 10 tuổi. Chính môi trường cách mạng đã hun đúc trong ông lòng yêu nước, tinh thần kỷ luật và ý chí vượt khó phi thường.

Năm 1949, ông chính thức nhập ngũ và được lựa chọn vào binh chủng pháo binh, một lực lượng còn rất mới của quân đội lúc bấy giờ. Những ngày đầu quân ngũ, ông từng làm nhiệm vụ anh nuôi. Do chưa biết chữ, ông dùng những viên sỏi để ghi nhớ và quản lý số lượng lương thực, thực phẩm của đơn vị nhưng vẫn đảm bảo chính xác tuyệt đối. Câu chuyện ấy được đồng đội nhắc lại như minh chứng cho đức tính trung thực, cẩn thận và trách nhiệm của ông.

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, Phùng Văn Khầu thuộc đơn vị sơn pháo 75mm. Đây là loại pháo nặng gần nửa tấn phải kéo bằng sức người qua núi cao, vực sâu và những con đường lầy lội. Cùng đồng đội, ông đã trải qua những ngày "kéo pháo vào, kéo pháo ra" đầy gian khổ theo quyết định chiến lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Những khẩu pháo ấy sau này đã góp phần làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Chiến công nổi tiếng nhất của ông diễn ra tại cứ điểm E1. Ngày 30/3/1954, khẩu đội của ông được giao nhiệm vụ tiêu diệt các lô cốt địch trên đồi E1. Với kỹ thuật ngắm bắn xuất sắc, đơn vị đã dùng 22 viên đạn phá hủy toàn bộ mục tiêu được giao, vượt chỉ tiêu chiến đấu.

Tuy nhiên, trận đánh ác liệt nhất diễn ra ngày 23/4/1954 khi quân Pháp mở cuộc phản kích lớn nhằm giành lại E1. Hỏa lực địch bắn dữ dội vào trận địa pháo. Nhiều đồng đội của ông hy sinh hoặc bị thương. Hai trận địa pháo bị phá hủy, khẩu đội của ông gần như không còn người chiến đấu. Trong thời khắc sinh tử ấy, chỉ còn duy nhất Phùng Văn Khầu đứng vững bên khẩu pháo.

Một mình ông thực hiện toàn bộ các thao tác vốn cần nhiều người đảm nhiệm: nạp đạn, chỉnh hướng, ngắm bắn và khai hỏa. Giữa mưa bom bão đạn, ông liên tiếp bắn trúng các trận địa pháo và hỏa điểm của quân Pháp, phá hủy 4 khẩu pháo 105mm cùng nhiều vị trí hỏa lực quan trọng, tạo điều kiện cho bộ binh xung phong làm chủ trận địa.

Hình ảnh người lính đơn độc chiến đấu bên khẩu pháo giữa chiến trường Điện Biên Phủ đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và ý chí chiến đấu không khuất phục của quân đội Việt Nam.

Không chỉ nổi tiếng bởi chiến công, Phùng Văn Khầu còn là một trong những người lính vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, ông đã 5 lần được gặp Bác Hồ. Những lần gặp gỡ ấy trở thành nguồn động viên tinh thần vô giá đối với người lính pháo binh Cao Bằng. Đặc biệt, ông còn vinh dự được gặp Bác lần cuối vào năm 1969, không lâu trước khi Người qua đời. Đó là ký ức thiêng liêng mà ông luôn nhắc đến với niềm xúc động và tự hào.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông tiếp tục tham gia nhiều chiến trường lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ như Khe Sanh, Tà Cơn, Hạ Lào, Quảng Trị... Dù ở bất kỳ mặt trận nào, ông cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc ấy, Phùng Văn Khầu được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngay sau chiến thắng Điện Biên Phủ. Đây là phần thưởng cao quý ghi nhận chiến công đặc biệt của ông trong trận quyết chiến chiến lược làm thay đổi lịch sử dân tộc.

Trong gần 40 năm phục vụ quân đội từ năm 1949 đến năm 1986, ông được phong quân hàm Đại tá và nhận nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước cùng Quân đội nhân dân Việt Nam. Bên cạnh danh hiệu Anh hùng LLVTND, ông còn được trao tặng nhiều huân chương, huy chương cao quý ghi nhận những đóng góp trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc.

Sau khi nghỉ hưu năm 1986, Phùng Văn Khầu không chọn cuộc sống an nhàn. Ông tiếp tục tham gia công tác xã hội, đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực và bảo vệ lẽ phải. Chính vì vậy, nhiều người gọi ông là "Người hùng chống tiêu cực trong thời bình". Dù là Anh hùng hay Đại tá, ông vẫn giữ lối sống giản dị, khiêm nhường và gần gũi với nhân dân.

Những năm cuối đời, ông thường xuyên tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, gặp gỡ thanh niên và sinh viên để kể lại những năm tháng chiến đấu hào hùng. Từ một cậu bé nghèo mồ côi mẹ, từng không biết chữ, ông đã trở thành một trong những biểu tượng anh hùng của quân đội Việt Nam, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ trẻ.

Ngày 25/8/2021, Đại tá Phùng Văn Khầu qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 91 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội, nhân dân và những người yêu mến lịch sử dân tộc.

Cuộc đời Phùng Văn Khầu là câu chuyện về ý chí vượt lên số phận, về lòng trung thành với Tổ quốc và tinh thần chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Từ trận địa pháo Điện Biên Phủ đến những năm tháng xây dựng đất nước trong hòa bình, ông mãi là biểu tượng đẹp của người lính Cụ Hồ và là một trong những anh hùng tiêu biểu của lịch sử Việt Nam hiện đại.