ĐẠI TÁ TỪ ĐỄ – NGƯỜI PHI CÔNG TRONG PHI ĐỘI QUYẾT THẮNG

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Từ Đễ là một trong những nhân chứng sống động của thời khắc lịch sử chuyển giao trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông sinh năm 1949 và trưởng thành trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Được đào tạo bài bản để trở thành phi công lái máy bay tiêm kích của Không quân nhân dân Việt Nam, ông không chỉ làm chủ kỹ thuật bay phức tạp mà còn rèn luyện được bản lĩnh nhạy bén, tinh thần quyết đoán trước mọi tình huống trên không. Trong sự nghiệp quân ngũ, ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy quan trọng như Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 923, và sau này là Phó Cục trưởng Cục Quân huấn thuộc Bộ Tổng Tham mưu.

Dấu ấn rực rỡ nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông gắn liền với Phi đội Quyết Thắng vào những ngày cuối tháng 4 năm 1975. Trước yêu cầu khẩn cấp của Chiến dịch Hồ Chí Minh, Bộ Tổng Tư lệnh quyết định sử dụng chính những chiếc máy bay A-37 thu được của địch để bất ngờ tập kích sào huyệt cuối cùng tại Sài Gòn. Thử thách lớn nhất là các phi công Việt Nam vốn chỉ quen lái máy bay tiêm kích hệ Liên Xô như MiG-17 hay MiG-21. Tuy nhiên, chỉ trong vỏn vẹn 5 ngày (từ ngày 22 đến 27 tháng 4 năm 1975), dưới sự hướng dẫn của phi công Nguyễn Thành Trung và thợ máy Trần Văn On, Đại tá Từ Đễ cùng các đồng đội gồm Nguyễn Văn Lục, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng đã thần tốc chuyển loại, làm chủ hoàn toàn dòng máy bay A-37 của Mỹ.

Chiều ngày 28 tháng 4 năm 1975, 5 chiếc máy bay A-37 do Phi đội Quyết Thắng điều khiển cất cánh từ sân bay Thành Sơn (Phan Rang) hướng thẳng về Sài Gòn. Đảm nhiệm vị trí số 2 trong đội hình, Đại tá Từ Đễ cùng đồng đội bay dọc bờ biển ở độ cao thấp để tránh ra-đa, khéo léo sử dụng đường bay và danh hiệu hiệu số của không quân đối phương nhằm tạo yếu tố bất ngờ tuyệt đối. Khi tiếp cận mục tiêu, phi đội bổ nhào trút hàng chục quả bom trúng khu vực đỗ máy bay quân sự Tân Sơn Nhất, phá hủy 24 máy bay địch, tiêu diệt nhiều sinh lực và làm tê liệt hoàn toàn đài chỉ huy sân bay. Trận đánh không chỉ phá hủy phương tiện rút chạy của địch mà còn giáng đòn chí mạng vào tâm lý chỉ huy của chính quyền Sài Gòn, mở đường cho các cánh quân Giải phóng tiến vào nội đô.

Sau ngày đất nước thống nhất, Đại tá Từ Đễ tiếp tục cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp xây dựng Quân đội. Trên cương vị Phó Cục trưởng Cục Quân huấn, ông dành nhiều tâm huyết cho công tác huấn luyện và nghiên cứu khoa học quân sự, trực tiếp tham gia tổng kết, biên soạn diễn biến của hơn 350 trận không chiến để đúc kết thành những bài học kinh nghiệm tác chiến quý báu cho các thế hệ phi công mai sau. Với những chiến công xuất sắc, tập thể Phi đội Quyết Thắng đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngay sau năm 1975, và riêng cá nhân Đại tá Từ Đễ vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý này vào năm 2018.

Tên tuổi của Đại tá Từ Đễ và Phi đội Quyết Thắng là minh chứng sống động cho trí tuệ, sự dũng cảm và tinh thần "thần tốc, táo bạo" của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện về trận đánh ngày 28 tháng 4 năm 1975 mãi là bài học lịch sử vô giá về lòng yêu nước, ý chí vượt qua mọi giới hạn và tinh thần trách nhiệm đối với Tổ quốc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.