Đại tá Vũ Huy Lễ - Thuyền trưởng tàu HQ-505

Tới đầu năm 1988, Trung Quốc chiếm đóng trái phép một số đảo ngoài Trường Sa như đảo Châu Viên, đảo Đá Nhỏ… Lúc đó, HQ-505 mới vận chuyển hàng hóa từ cảng Hải Phòng vào Cam Ranh. Anh em trên tàu đang chuẩn bị ra Bắc ăn Tết thì nhận nhiệm vụ phải đưa tàu ra chốt trực, giữ đảo ngoài Trường Sa.

Ngày 13/3/1988, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ nhận mật lệnh tiến ra Cô Lin để giữ đảo. Khoảng 9 giờ ngày 13/3, tàu HQ 604 do đại úy Vũ Phi Trừ làm thuyền trưởng và tàu HQ 505 do thiếu tá Vũ Huy Lễ làm thuyền trưởng được lệnh từ đảo Đá Lớn tiến về phía Gạc Ma, Cô Lin.

Sáng sớm ngày 14/3/1988, sau khi tàu HQ 604 bị bắn chìm thì tàu HQ 505 bị tàu chiến Trung Quốc liên tục nã pháo vào. Tàu bị trúng đạn vào buồng máy bên phải nên bị hỏng máy và trôi ra xa đảo Cô Lin gần 1 hải lý. Tất cả các khoang máy đều bốc cháy dữ dội, điện tắt tối om, nước tràn vào tàu, dầu lênh láng. Tàu có xu hướng nghiêng, khả năng chìm trên vùng biển sâu 1.000 m.

Trong thời khắc sinh tử, thuyền trưởng Lễ nhận định nếu tàu HQ 505 chìm, cán bộ chiến sĩ hy sinh, tàu mất, đảo không giữ được. Vì thế, ông quyết định bằng mọi giá phải giữ được tàu. Chỉ trong vòng 3-4 phút, ông yêu cầu anh em kỹ thuật tập trung sửa máy tàu. Khi sửa xong, ông lệnh chạy cả 2 máy để mũi tàu hướng về đảo Cô Lin.

Khi gần đến Cô Lin, ông hạ lệnh mở hết tốc lực, cho tàu HQ 505 phi thẳng lên đảo. Lúc này tàu HQ 505 nằm gác 1/3 thân trên đảo và trở thành pháo đài kiên cố giữ đảo. Sau khi đưa 5 chiến sĩ trên tàu bị thương lên đảo Cô Lin để cấp cứu, thuyền trưởng Lễ cùng nhiều đồng đội khác đưa xuồng cứu sinh quay lại đảo Gạc Ma để ứng cứu đồng đội.

Việc ứng cứu đồng đội lúc đó là vô cùng gian nan, nguy hiểm. Xuồng liên tục bị lính Trung Quốc dùng súng AK bắn đạn vãi ngay trước mũi xuồng nhằm ngăn cản. Tuy vậy, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ vẫn anh dũng cùng anh em ứng cứu đồng đội trong suốt buổi sáng hôm ấy. Kết quả họ đã vớt được 44 đồng đội, trong đó có những người bị thương và cả những người đã anh dũng hy sinh, rồi đưa tất cả về đảo Sinh Tồn để cứu chữa và tổ chức mai táng.

Đến tối 14/3/1988, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ cùng 9 người nữa ở lại tàu, giữ đảo, luôn đặt mình trong trạng thái chiến đấu. Tại đảo, thiếu thốn trăm bề lại luôn ở tâm thế trực chiến, căng thẳng về tinh thần do ngày nào quân Trung Quốc cũng quấy nhiễu, cho tàu chiến đến đe dọa, kêu gọi đầu hàng.

Đến khoảng tháng 6/1988, các hành động khiêu khích của hải quân Trung Quốc mới giảm xuống và chủ quyền trên đảo Cô Lin được giữ vững nhờ những người lính kiên cường, anh dũng như cụ Lễ và những đồng đội anh hùng.

Năm 1989, tập thể cán bộ, chiến sĩ trên tàu HQ 505 và thuyền trưởng Vũ Huy Lễ đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhiều chiến sĩ cán bộ được tặng thưởng Huân chương chiến công vì những thành tích đặc biệt anh dũng của mình.