Đại thắng Bạch Đằng năm 1288 – Trần Hưng Đạo và trận quyết chiến trên dòng sông lịch sử

Khi dòng sông trở thành chiến trường

Mùa xuân năm 1288, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ ba bước vào thời khắc quyết định. Sau nhiều tháng bị quân dân Đại Việt liên tục tiến công, quân Nguyên rơi vào tình thế khó khăn và buộc phải rút quân. Đạo thủy binh do Ô Mã Nhi chỉ huy chọn đường sông Bạch Đằng để trở về.

Nhưng trên con đường rút chạy ấy, một cái bẫy đã được chuẩn bị từ trước.

Người đứng sau kế hoạch ấy là Quốc công Tiết chế Trần Quốc Tuấn, tức Hưng Đạo Đại Vương Trần Hưng Đạo. Ông hiểu rằng không thể chỉ dùng sức mạnh để đối đầu với một đội quân đông và thiện chiến. Muốn chiến thắng, phải biết dựa vào địa hình, thời cơ và sức mạnh của chính dòng sông.

Từ trước đó, quân dân nhà Trần đã bí mật chuẩn bị những cọc gỗ lớn, vót nhọn rồi cắm xuống những khu vực hiểm yếu của lòng sông. Các lực lượng khác cũng được bố trí mai phục dọc hai bên bờ. Tất cả đều lặng lẽ chờ đợi thời khắc quyết định.

Kế nghi binh trên sông Bạch Đằng

Sáng ngày 9 tháng 4 năm 1288, đoàn thuyền của Ô Mã Nhi tiến vào sông Bạch Đằng khi nước đang dâng cao. Từ xa, những chiến thuyền nhỏ của quân Đại Việt bất ngờ xuất hiện.

Một cuộc giao chiến xảy ra.

Nhưng quân Đại Việt không đánh đến cùng. Sau một hồi chống trả, họ giả vờ thất thế rồi quay thuyền rút lui.

Quân Nguyên tưởng rằng đối phương đã nao núng. Ô Mã Nhi lập tức thúc quân đuổi theo.

Những chiến thuyền lớn lần lượt tiến sâu vào lòng sông.

Không ai trong số quân Nguyên biết rằng dưới mặt nước tưởng như bình lặng ấy đang ẩn giấu một trận địa chết chóc.

Khi thủy triều bắt đầu rút, những bãi cọc nhọn dần hiện ra. Những chiến thuyền nặng nề của quân Nguyên bị mắc kẹt, mất khả năng cơ động. Đúng lúc ấy, từ nhiều hướng, quân Đại Việt đồng loạt xuất hiện.

Trận đánh thực sự bắt đầu.

Quân ta từ phía trước, phía sau và hai bên bờ liên tiếp tiến công. Đội hình quân Nguyên nhanh chóng rơi vào thế bị động. Khi nước rút mạnh, những chiếc thuyền mắc vào bãi cọc càng khó thoát ra. Quân Đại Việt nhân thời cơ ấy tổng công kích.

Dòng Bạch Đằng hôm ấy không còn là một dòng sông bình thường. Nó trở thành một phần của trận địa, cùng quân dân Đại Việt tạo nên sức mạnh đánh tan đạo thủy binh xâm lược.

Đến cuối ngày, phần lớn đoàn thuyền quân Nguyên bị đánh tan. Ô Mã Nhi cùng nhiều tướng lĩnh bị bắt sống, hàng trăm chiến thuyền bị thu giữ. Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đã đập tan ý chí xâm lược của nhà Nguyên và góp phần kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ ba.

Dòng sông còn lại

Chiến thắng Bạch Đằng không chỉ là chiến thắng của một trận thủy chiến. Đó còn là chiến thắng của trí tuệ trước sức mạnh, của sự bình tĩnh trước hiểm nguy và của lòng dân trước họa ngoại xâm.

Trần Hưng Đạo đã không lựa chọn cách đối đầu với quân địch bằng sức mạnh đơn thuần. Ông biết chờ đợi, biết tận dụng thiên thời, địa lợi và quan trọng hơn cả là biết đặt niềm tin vào sức mạnh của quân dân Đại Việt.

Có lẽ vì thế mà sau hàng trăm năm, nhắc đến Bạch Đằng, người ta không chỉ nhớ đến những chiếc cọc gỗ dưới lòng sông mà còn nhớ đến một vị tướng đã nhìn thấy trong dòng nước lên xuống một cơ hội cứu nước.

Dòng Bạch Đằng vẫn chảy qua đất nước hôm nay. Nước sông có thể đã nhiều lần đổi dòng, những chiến thuyền năm xưa đã không còn, nhưng câu chuyện về Trần Hưng Đạo và chiến thắng năm 1288 vẫn còn đó như một lời nhắc nhở: khi con người có lòng yêu nước, trí tuệ và sự đồng lòng, một dân tộc nhỏ bé vẫn có thể làm nên những chiến thắng lớn lao trước những thế lực mạnh hơn mình.