Tài thao lược trong kháng chiến chống Pháp
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (2-9-1945), mở ra một trang sử mới trong lịch sử dân tộc. Tuy nhiên, niềm vui độc lập nhân dân Việt Nam được hưởng chưa lâu, với dã tâm xâm lược, ngày 23-9-1945, thực dân Pháp nổ súng gây hấn ở Sài Gòn (nay là TP Hồ Chí Minh), mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai. Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp xâm lược, Đảng đã điều động nhiều cán bộ chính trị ưu tú vào hoạt động trong quân đội và nhiều người đã trở thành những cán bộ xuất sắc của Đảng, một trong số đó là đồng chí Chu Huy Mân.
Toàn quốc kháng chiến bùng nổ (19-12-1946), cuối năm 1946, đồng chí Chu Huy Mân được cử làm Trưởng ban Kiểm tra Đảng, Quân khu ủy viên Khu Việt Bắc. Từ năm 1947 đến năm 1949, đồng chí là Trung đoàn trưởng, Bí thư Trung đoàn ủy các trung đoàn 72, 74 Cao Bằng và Trung đoàn 174 Cao - Bắc - Lạng. Tháng 5-1951, đồng chí là Phó chính ủy, sau đó làm Chính ủy Đại đoàn 316, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn 316. Như vậy, trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954), đồng chí Chu Huy Mân đã trải qua nhiều cương vị, tham gia chiến đấu và chỉ huy chiến đấu ở nhiều chiến trường khác nhau. Qua thực tiễn kháng chiến, đồng chí Chu Huy Mân đã trở thành người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm, người lãnh đạo thực tiễn xuất sắc.
Đặc biệt, từ năm 1951, trên cương vị Phó chính ủy, rồi Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn 316, đồng chí Chu Huy Mân đã góp phần đặc biệt to lớn cùng cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn tham gia nhiều chiến dịch. Dưới sự chỉ huy của đồng chí Chu Huy Mân cùng toàn thể Ban chỉ huy Đại đoàn 316 đã tham gia nhiều chiến dịch lớn có ý nghĩa chiến lược làm thay đổi cục diện chiến tranh như Chiến dịch Tây Bắc 1952, Chiến dịch Thượng Lào 1953. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, Đại đoàn 316 đảm nhiệm hướng tiến công phía đông, góp phần quyết định đập tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Geneva vào ngày 21-7-1954. Thành tích đạt được trong kháng chiến chống Pháp cho thấy, dù trên cương vị nào, đồng chí Chu Huy Mân cũng tỏ rõ là người lãnh đạo thực tiễn xuất sắc. Chính do luôn nắm vững thực tiễn, đi sát thực tiễn, am hiểu tình hình địa phương nơi đơn vị đóng quân, tác chiến, hiểu rõ tình hình đơn vị và đời sống bộ đội, đồng chí Chu Huy Mân đã cùng lãnh đạo, chỉ huy các trung đoàn rồi đến Đại đoàn 316 đề ra những chủ trương và biện pháp phù hợp, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cấp trên giao phó, góp phần vào thành tích chung của cuộc kháng chiến.
Tài thao lược trong kháng chiến chống MỹTrong kháng chiến chống Mỹ, trên cương vị Phó bí thư Khu ủy, rồi Chính ủy, Bí thư Quân Khu ủy Quân Khu 5, Tư lệnh kiêm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Mặt trận B3 Tây Nguyên, Phó bí thư Quân Khu ủy, Tư lệnh Khu 5, đồng chí Chu Huy Mân đã cùng tập thể Khu ủy, Quân khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu 5 luôn nung nấu tìm mọi cách đánh để giành thắng lợi, bộ đội ta giảm bớt thương vong. Với tài năng quân sự và nhãn quan chính trị sắc sảo, đồng chí Chu Huy Mân luôn có những dự đoán và phát hiện những vấn đề nảy sinh trên chiến trường để xác định cách đánh phù hợp. Theo đồng chí, bộ đội chủ lực không thể phân tán, đánh nhỏ, đánh tiêu hao, mà phải tác chiến tập trung quy mô thích hợp, đánh tiêu diệt từng đơn vị địch, có cách đánh phù hợp với chiến trường, bảo đảm càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng.Quán triệt tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về chiến tranh nhân dân vào thực tiễn chiến trường, đồng chí Chu Huy Mân chỉ đạo lực lượng vũ trang tích cực thực hiện phương châm kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, đánh địch bằng hai chân, ba mũi giáp công trên cả ba vùng chiến lược. Bản thân đồng chí luôn bám sát thực tế chiến trường để kịp thời hướng dẫn, chỉ thị cho các đơn vị, các địa phương tăng cường phối hợp chiến đấu. Trước mỗi trận đánh, mỗi chiến dịch, đồng chí thường xuống các đơn vị trao đổi, bàn bạc dân chủ với cán bộ, chiến sĩ để tìm ra cách đánh Mỹ. Mặt khác, đồng chí cùng các đồng chí lãnh đạo Quân khu 5 chú trọng xây dựng cho từng đơn vị giỏi một chiến thuật (sở trường) và đánh tốt các chiến thuật khác. Đồng chí thường xuyên nhắc nhở cán bộ trung, cao cấp: “Ta đánh để lấy miếng tuyệt đối không đánh để lấy tiếng, đánh thắng mà bộ đội thương vong cao, ta nghĩ gì về xương máu bộ đội” và phê phán nghiêm khắc tư tưởng đánh tiêu hao, đánh theo kiểu góp gió thành bão, tìm chỗ chộp một vài tên địch để lấy thành tích.
Trong chỉ đạo tác chiến, đồng chí luôn quán triệt tư tưởng chiến lược tiến công, lấy ít địch nhiều, phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi lực lượng, giành thắng lợi cả về quân sự và chính trị, giữ vững thế chủ động chiến lược. Đồng chí Chu Huy Mân đã góp phần phát triển nghệ thuật quân sự, đặc biệt là nghệ thuật chiến dịch tổng hợp gồm hai lực lượng: Chính trị (đấu tranh chính trị, binh vận), quân sự (ba thứ quân) là đỉnh cao của chiến tranh nhân dân ở Khu 5. Kết hợp đấu tranh “hai chân, ba mũi” là một trong những phát triển sáng tạo rất độc đáo và nổi bật của chiến tranh cách mạng Việt Nam, trong đó có sự đóng góp của đồng chí Chu Huy Mân.
Hơn nữa, trong điều kiện phải lấy ít địch nhiều, đồng chí Chu Huy Mân luôn coi trọng sự kết hợp chặt chẽ các yếu tố lực, thế, thời, mưu để đánh địch, buộc địch phải đánh theo cách đánh của ta. Cách đánh “vây điểm, diệt viện, nghi binh, lừa địch” được đồng chí vận dụng rất sáng tạo, mang lại hiệu quả cao. Điển hình như trong Chiến dịch Plei Me (từ ngày 19-10 đến ngày 26-11-1965), đồng chí đề ra những chủ trương, giải pháp mang tính đột phá cả về công tác Đảng, công tác chính trị và nghệ thuật quân sự để lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan, đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến dịch, phát huy sở trường đánh gần, “nắm thắt lưng địch mà đánh” để hạn chế điểm mạnh về hỏa lực và sức cơ động của quân Mỹ; dùng mưu kế lừa địch, dụ quân Mỹ vào khu vực ta đã lựa chọn để tiêu diệt.Tài năng quân sự của đồng chí Chu Huy Mân đã góp phần quan trọng cùng tập thể Khu ủy, Quân khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu 5 lãnh đạo quân và dân ta lần lượt đánh bại các chiến lược, chiến thuật của địch. Khu 5 là địa phương “đi đầu diệt Mỹ” với những chiến công vang dội như Núi Thành, Vạn Tường, Plei Me - Ia Đrăng. Khu 5 cũng là chiến trường đồng chí đã tham gia chỉ đạo xây dựng thành công “Vành đai diệt Mỹ” - một hình thức đánh giặc độc đáo, sáng tạo của chiến tranh nhân dân Việt Nam; chỉ đạo và tổ chức thực hiện thắng lợi các chiến dịch tiến công tổng hợp: Ba Gia (1965), Sa Thầy (1966), Mậu Thân (1968), Bắc Bình Định (1972) và đòn tiến công chiến lược giải phóng Huế - Đà Nẵng trong Đại thắng mùa Xuân 1975... góp phần cùng quân dân cả nước “Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.Có thể khẳng định, bản lĩnh kiên cường, trí tuệ sáng tạo với những phát kiến rất độc đáo, mang tính đột phá chiến lược trong lãnh đạo xây dựng, phát huy thế trận chiến tranh nhân dân, phát động quyết tâm đánh giặc toàn dân của đồng chí Chu Huy Mân cùng các đồng chí trong Đảng ủy Bộ tư lệnh Quân khu 5, Đảng ủy Mặt trận Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là những bài học kinh nghiệm vô cùng quý báu.
