Đại tướng Đỗ Bá Tỵ – Người lính trưởng thành từ những năm tháng biên cương

ó những người lính bước vào quân ngũ khi đất nước vừa đi qua chiến tranh, nhưng lại tiếp tục đối mặt với những thử thách mới ở biên giới. Họ không có những năm tháng tuổi trẻ bình yên, bởi khi Tổ quốc cần, họ lại lên đường. Đại tướng Đỗ Bá Tỵ là một trong những người lính trưởng thành từ hoàn cảnh như thế.

Đỗ Bá Tỵ sinh ngày 1 tháng 12 năm 1954, quê quán tại xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội. Năm 1972, khi vừa bước vào tuổi mười tám, ông nhập ngũ. Đó là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vẫn đang diễn ra ác liệt. Người thanh niên trẻ bắt đầu cuộc đời quân ngũ bằng những ngày tháng của một người lính bình dị, rồi từng bước trưởng thành qua thực tiễn.

Nhưng chiến tranh không chỉ được viết bằng những trận đánh lớn. Với những người lính trẻ, chiến tranh còn là những ngày hành quân, những đêm xa quê, những lần đối mặt với gian khổ và những người đồng đội cùng chia sẻ mọi khó khăn.

Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, nhiệm vụ của người lính chưa kết thúc. Đỗ Bá Tỵ tiếp tục ở lại quân đội và cùng đơn vị thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong những năm cuối thập niên 1970, ông công tác tại các đơn vị thuộc Quân đoàn 3 và tham gia nhiệm vụ chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia. Những năm tháng ấy tiếp tục tôi luyện bản lĩnh của người sĩ quan trẻ.

Rồi những thử thách mới lại đưa ông về với vùng biên giới phía Bắc.

Năm 1979, Sư đoàn 355 được thành lập tại tỉnh Hoàng Liên Sơn, nay thuộc khu vực Lào Cai. Đây là một đơn vị được xây dựng trong hoàn cảnh đặc biệt, khi nhiệm vụ bảo vệ biên giới phía Bắc đặt ra những yêu cầu rất cao đối với quân đội. Đỗ Bá Tỵ sau đó gắn bó với Sư đoàn 355, lần lượt đảm nhiệm các cương vị chỉ huy, trong đó có Trung đoàn trưởng Trung đoàn 192.

Những năm tháng ở biên giới phía Bắc là một phần quan trọng trong quá trình trưởng thành của ông.

Nếu chiến trường chống Mỹ rèn luyện người lính trong bom đạn, thì những năm tháng bảo vệ biên giới tiếp tục thử thách họ bằng sự căng thẳng thường trực, điều kiện địa hình khắc nghiệt và yêu cầu sẵn sàng chiến đấu cao.

Đỗ Bá Tỵ từng bước trưởng thành từ cấp cơ sở. Sau thời gian học tập tại Học viện Lục quân, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy và tham mưu ở Quân khu 2. Từ Phó Trung đoàn trưởng, Tham mưu trưởng, Trung đoàn trưởng, ông lần lượt trở thành Phó Sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 355 rồi Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ.

Đó là một con đường dài, nhưng cũng là con đường trưởng thành của một người lính từ thực tiễn.

Ông không đi thẳng từ giảng đường đến những vị trí chỉ huy cao cấp. Mỗi bước tiến đều gắn với đơn vị, với bộ đội, với công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và những nhiệm vụ thực tế ở các địa bàn chiến lược.

Đến năm 2001, Đỗ Bá Tỵ được giao giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2. Năm 2007, ông trở thành Tư lệnh Quân khu 2. Đây là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, trải dài trên khu vực Tây Bắc và biên giới phía Bắc.

Từ người lính năm nào, ông đã trở thành một vị tướng chỉ huy một quân khu.

Nhưng hành trình ấy vẫn chưa dừng lại.

Tháng 10 năm 2010, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Cuối tháng 12 cùng năm, ông được giao trọng trách Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ một người lính nhập ngũ năm 1972, sau gần bốn thập kỷ, ông đứng ở vị trí người đứng đầu cơ quan tham mưu chiến lược của quân đội.

Ở cương vị Tổng Tham mưu trưởng, ông đặc biệt quan tâm đến xây dựng quân đội, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, giáo dục - đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi người chỉ huy không chỉ có kinh nghiệm chiến trường mà còn phải có tầm nhìn chiến lược, khả năng nắm bắt tình hình và tổ chức lực lượng.

Đằng sau những cuộc họp, những kế hoạch và những quyết định ở cơ quan tham mưu chiến lược vẫn là hình ảnh người lính năm nào.

Một người từng đi qua chiến tranh.

Từng trải qua những năm tháng bảo vệ biên giới.

Từng sống cùng bộ đội ở những địa bàn khó khăn.

Chính những trải nghiệm ấy giúp ông hiểu rằng sức mạnh của quân đội không chỉ nằm ở trang bị hay tổ chức, mà trước hết nằm ở con người – những cán bộ, chiến sĩ luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ khi Tổ quốc cần.

Tháng 10 năm 2015, ông được thăng quân hàm Đại tướng. Đến tháng 4 năm 2016, sau khi kết thúc nhiệm kỳ tại Bộ Quốc phòng, ông được Quốc hội bầu giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội, phụ trách lĩnh vực quốc phòng - an ninh. Ông tiếp tục đảm nhiệm cương vị này trong Quốc hội khóa XIV cho đến khi nghỉ công tác năm 2021.

Nhìn lại cuộc đời Đại tướng Đỗ Bá Tỵ, điều nổi bật không chỉ là những quân hàm hay chức vụ ông từng đảm nhiệm.

Đó là một hành trình bắt đầu từ người lính trẻ năm 1972.

Đi qua những năm tháng chiến tranh và bảo vệ biên giới.

Trưởng thành từ những đơn vị cơ sở.

Kinh qua nhiều cương vị chỉ huy.

Để rồi trở thành Tư lệnh Quân khu 2, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và sau đó là Phó Chủ tịch Quốc hội.

Một cuộc đời quân ngũ như vậy phản ánh phần nào hình ảnh của cả một thế hệ sĩ quan trưởng thành trong những năm tháng đất nước còn nhiều thử thách.

Ngày nay, những chiến trường mà thế hệ ông từng đi qua đã trở thành những vùng đất hồi sinh. Những người lính năm xưa đã trở về với cuộc sống đời thường. Nhưng ký ức về những năm tháng biên cương vẫn còn đó, trong những đơn vị, những cựu chiến binh và trong lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 2024, khi trở lại dự lễ kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống Sư đoàn 355, Đại tướng Đỗ Bá Tỵ xuất hiện bên cạnh gần 800 cựu chiến binh của đơn vị. Đó là một cuộc trở về đầy ý nghĩa với nơi từng gắn bó với một phần quan trọng trong cuộc đời binh nghiệp của ông.

Có lẽ, sau tất cả những chức vụ và quân hàm, điều khiến người ta nhớ về một người lính vẫn là những năm tháng họ đã sống cùng đồng đội.

Đó là những ngày tuổi trẻ.

Những ngày gian khổ.

Những ngày Tổ quốc đặt lên vai họ một nhiệm vụ lớn hơn cuộc đời riêng.

Đại tướng Đỗ Bá Tỵ đã đi qua một hành trình như thế.

Từ người lính trẻ nhập ngũ giữa những năm tháng chiến tranh, ông trưởng thành qua chiến trường, qua biên cương, qua những đơn vị cơ sở và từng bước đảm nhiệm những trọng trách cao cấp của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những bài học của một thời hoa lửa vẫn còn nguyên giá trị.

Đó là bài học về trách nhiệm.

Về lòng trung thành.

Về ý chí của người lính.

Và trên hết là bài học rằng, khi Tổ quốc cần, những người lính luôn sẵn sàng đặt nhiệm vụ lên trên lợi ích của bản thân.

Đó chính là câu chuyện về Đại tướng Đỗ Bá Tỵ – một người lính trưởng thành từ những năm tháng gian khổ, đi qua chiến tranh và biên cương để trở thành một trong những vị tướng giữ trọng trách cao của Quân đội nhân dân Việt Nam.