ĐẠI TƯỚNG ĐOÀN KHUÊ – NGƯỜI CON QUẢNG TRỊ, VỊ TƯỚNG TRƯỞNG THÀNH TỪ NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG KHỐC LIỆT

Đại tướng Đoàn Khuê, bí danh Võ Tiến Trình, sinh ngày 29/10/1923 tại tỉnh Quảng Trị.

Ông tham gia cách mạng từ khi còn trẻ và nhập ngũ tháng 9/1945.

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đưa người thanh niên Quảng Trị ấy đến với chiến trường Liên khu 5 – một địa bàn rộng lớn, hiểm trở và vô cùng ác liệt.

Tại đây, ông lần lượt trưởng thành qua nhiều cương vị chỉ huy, chính trị.

Thực tiễn chiến trường đã tôi luyện nên một cán bộ vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có năng lực tổ chức và chỉ huy.

Gắn bó với chiến trường Khu 5

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Đoàn Khuê tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội.

Đầu năm 1963, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, ông được điều vào chiến trường Khu 5.

Trong những năm tháng này, ông lần lượt giữ các cương vị Phó Chính ủy Quân khu 5, Phó Bí thư Quân khu ủy, Ủy viên Thường vụ Khu ủy Khu 5 và Chính ủy Mặt trận Tây Nguyên.

Khu 5 lúc ấy là một trong những chiến trường trọng điểm.

Quân và dân nơi đây phải đối mặt với những cuộc càn quét, bình định và các hoạt động quân sự quy mô lớn của đối phương.

Trong hoàn cảnh ấy, Đoàn Khuê đặc biệt coi trọng việc xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và niềm tin vào thắng lợi cho cán bộ, chiến sĩ.

Ông cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy Khu 5 tìm cách phát huy sức mạnh của chiến tranh nhân dân, dựa vào dân, xây dựng lực lượng và tìm ra cách đánh phù hợp với từng đối tượng, từng chiến trường.

“Dám đánh và quyết đánh thắng”

Một trong những dấu ấn nổi bật của Đoàn Khuê ở chiến trường Khu 5 là công tác xây dựng quyết tâm chiến đấu.

Đó không phải là quyết tâm được tạo nên bằng những lời hô hào đơn thuần.

Đó là quyết tâm được xây dựng từ việc nắm chắc tình hình, hiểu đối phương, hiểu bộ đội và tìm ra cách đánh phù hợp.

Những năm 1965–1966, Khu 5 liên tiếp ghi dấu bằng nhiều trận đánh lớn như Vạn Tường, Plây Me, Đồng Dương, Xuân Sơn...

Trong những thắng lợi ấy có sự đóng góp của cả tập thể lãnh đạo, chỉ huy và quân dân Khu 5, trong đó Đoàn Khuê là một cán bộ quan trọng trên mặt trận chính trị, tư tưởng và chỉ huy.

Người Chính ủy trên chiến trường Tây Nguyên

Tây Nguyên là địa bàn có vị trí đặc biệt trong thế trận chiến tranh.

Trong thời gian giữ cương vị Chính ủy Mặt trận Tây Nguyên, Đoàn Khuê tiếp tục phát huy sở trường về công tác chính trị, xây dựng lực lượng và củng cố quyết tâm chiến đấu.

Ở ông, công tác chính trị không tách rời hoạt động quân sự.

Ngược lại, chính trị phải trở thành sức mạnh chiến đấu, giúp cán bộ, chiến sĩ giữ vững niềm tin trong những thời điểm khó khăn nhất.

Đó cũng là nét nổi bật trong phong cách của một vị tướng trưởng thành từ cả công tác chính trị và thực tiễn chiến trường.

Giữ vững ý chí sau Hiệp định Paris

Năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết.

Nhưng hòa bình chưa thực sự lập lại trên chiến trường miền Nam.

Tại Khu 5, Đoàn Khuê đã cùng tập thể lãnh đạo quân khu cảnh giác trước những diễn biến mới, chống tư tưởng chủ quan, mất cảnh giác; đồng thời tiếp tục củng cố lực lượng, giữ vững vùng giải phóng và chuẩn bị cho những bước phát triển mới của chiến trường.

Những quyết sách ấy có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì thế chủ động của lực lượng cách mạng trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến.

Mùa Xuân 1975

Mùa Xuân năm 1975, chiến trường miền Nam bước vào thời điểm quyết định.

Tại Khu 5, Đoàn Khuê cùng tập thể Quân khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu xử trí nhiều tình huống phức tạp, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Huế – Đà Nẵng và cuộc tiến công giải phóng Đà Nẵng.

Những thắng lợi liên tiếp ở Tây Nguyên, Huế – Đà Nẵng và các chiến trường khác đã làm thế trận của đối phương nhanh chóng tan rã.

Con đường tiến tới mùa Xuân toàn thắng được mở ra.

Từ người chỉ huy chiến trường đến Tư lệnh Quân khu 5

Sau ngày đất nước thống nhất, Đoàn Khuê tiếp tục gắn bó với Quân khu 5.

Năm 1976, ông được bổ nhiệm Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5, Bí thư Đảng ủy Quân khu.

Trên cương vị này, ông cùng tập thể lãnh đạo Quân khu giải quyết nhiều nhiệm vụ phức tạp sau chiến tranh, trong đó có việc củng cố quốc phòng, ổn định địa bàn và thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp cách mạng Campuchia.

Đầu năm 1979, Đoàn Khuê trực tiếp làm Tư lệnh chiến dịch trên một hướng chiến lược của Quân khu 5 trong nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia.

Một vị tướng không chỉ biết chỉ huy

Điều đáng chú ý trong sự nghiệp của Đoàn Khuê là ông không chỉ trưởng thành qua chiến đấu.

Ông đặc biệt quan tâm đến tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận quân sự.

Sau này, ông được giao nhiều trọng trách ở cấp chiến lược: Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương.

Ông cũng trực tiếp chỉ đạo công tác tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc nghiên cứu và phát triển tư duy quân sự Việt Nam.

Người đứng trước những nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới

Từ năm 1991 đến năm 1997, Đoàn Khuê giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Đây là giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ có nhiều biến động lớn về quốc tế và khu vực.

Trên cương vị Bộ trưởng, ông cùng tập thể lãnh đạo quân đội tập trung xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Không còn là những chiến trường của thời chiến, nhưng yêu cầu đặt ra vẫn là một bài toán lớn:

Làm thế nào để giữ vững quốc phòng trong một thế giới đang thay đổi?

Đó là một trong những dấu ấn quan trọng của Đoàn Khuê trong những năm cuối sự nghiệp.

Một cuộc đời đi qua những bước ngoặt lịch sử

Đại tướng Đoàn Khuê qua đời ngày 16/1/1999 tại Hà Nội, sau hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng.

Từ một người chiến sĩ trên chiến trường Liên khu 5, ông trở thành cán bộ chính trị, người chỉ huy quân sự ở những địa bàn trọng điểm; rồi đảm nhiệm những trọng trách cao nhất trong quân đội.

Quảng Trị là nơi ông sinh ra.

Khu 5 là nơi ông trưởng thành.

Tây Nguyên và miền Trung là những chiến trường ghi dấu một phần quan trọng trong cuộc đời ông.

Và Quân đội nhân dân Việt Nam là nơi ông dành trọn sự nghiệp.

Một người con Quảng Trị trưởng thành từ chiến trường.
Một vị tướng kết hợp bản lĩnh chính trị với tư duy quân sự.
Một người dành cả cuộc đời cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đại tướng Đoàn Khuê – người đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của đất nước, để rồi tiếp tục góp sức xây dựng nền quốc phòng trong thời bình.