Đại tướng Đoàn Khuê – Những năm đầu kháng chiến chống Pháp
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Đoàn Khuê lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị ở Khu C và Liên khu 5. Từ trường quân sự đến các trung đoàn chủ lực, ông từng bước trưởng thành thành một cán bộ chính trị, quân sự có kinh nghiệm thực tiễn.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đoàn Khuê bước vào giai đoạn hoạt động mới trong lực lượng vũ trang cách mạng. Ông được giao nhiều nhiệm vụ tại Khu C, địa bàn gồm Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và Quảng Nam. Đây là khu vực có vị trí quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Trong những năm đầu, Đoàn Khuê vừa tham gia công tác quân sự vừa đảm nhiệm công tác chính trị. Ông là Ủy viên quân sự Ủy ban Quân chính Khu C, sau đó làm Chính trị viên, Bí thư Hiệu ủy Trường Lục quân Quảng Ngãi và Chính trị viên, Bí thư Đảng ủy Tiểu đoàn Hồ Hích.
Trường Lục quân Quảng Ngãi là một trong những cơ sở đào tạo cán bộ quân sự quan trọng ở chiến trường miền Trung. Đối với Đoàn Khuê, thời gian công tác tại đây giúp ông có thêm kinh nghiệm trong đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ và tổ chức công tác Đảng trong lực lượng vũ trang.
Từ năm 1947 đến năm 1954, ông lần lượt giữ chức Chính trị viên, Bí thư Đảng ủy các Trung đoàn 69, 73, 78, 126 và 84 của Liên khu 5. Sau đó, ông trở thành Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Trung đoàn chủ lực 108 của Liên khu 5 và Phó Chính ủy Sư đoàn 305.
Liên khu 5 là chiến trường có địa hình rộng lớn, phức tạp, lực lượng cách mạng phải tiến hành chiến tranh trong điều kiện nhiều khó khăn. Công tác chính trị vì vậy giữ vai trò rất quan trọng. Cán bộ chính trị không chỉ tổ chức sinh hoạt Đảng, giáo dục tư tưởng mà còn phải trực tiếp bám đơn vị, nắm tình hình chiến đấu và động viên bộ đội vượt qua gian khổ.
Đoàn Khuê trưởng thành chính trong môi trường đó. Ông có điều kiện kết hợp giữa lý luận chính trị với thực tiễn chiến đấu, đồng thời từng bước xây dựng phong cách làm việc sâu sát cơ sở. Đây là phẩm chất được các tư liệu chính thống nhấn mạnh khi đánh giá về ông sau này.
Trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến chống Pháp, các đơn vị chủ lực của Liên khu 5 tiếp tục chiến đấu và xây dựng lực lượng. Việc Đoàn Khuê giữ nhiều cương vị chính trị ở các trung đoàn cho thấy ông đã trở thành một cán bộ có kinh nghiệm và được tin tưởng giao nhiệm vụ.
Đến năm 1954, khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, Đoàn Khuê đã có gần một thập niên hoạt động trong lực lượng vũ trang. Từ một cán bộ cách mạng trẻ, ông đã trở thành cán bộ chính trị cấp cao của chiến trường.
Giai đoạn 1945–1954 là nền móng quan trọng đối với sự nghiệp quân sự của Đoàn Khuê. Những kinh nghiệm tại Khu C và Liên khu 5 sau này tiếp tục được ông vận dụng trong kháng chiến chống Mỹ và trong quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.
