Đại Tướng Đoàn Khuê - Tầm Nhìn Chiến Lược Trên Trận Tuyến Đổi Mới Quốc Phòng

Lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam đã ghi dấu biết bao vị tướng tài ba, những người đã tạc vào thế kỷ dáng đứng kiêu hãnh của một dân tộc không chịu cúi đầu trước ngoại bang. Thế nhưng, khi khói lửa chiến tranh đã lùi xa, đất nước bước vào một khúc quanh mới đầy thử thách của thời kỳ hòa bình và hội nhập, quân đội ta lại cần đến những vị tướng có tầm nhìn chiến lược để vừa bảo vệ Tổ quốc, vừa dựng xây giang sơn. Đại tướng Đoàn Khuê – vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trong những năm tháng đất nước bước vào công cuộc Đổi mới – chính là một nhà chiến lược quân sự xuất sắc như thế. Không chỉ là một vị chỉ huy dạn dày trận mạc, ông còn để lại những di sản to lớn trong việc kiến tạo một nền quốc phòng hiện đại, tinh gọn, phù hợp với thời đại mới.

Đại tướng Đoàn Khuê

Giai đoạn đầu thập niên 1990, khi Đại tướng Đoàn Khuê chính thức đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (1991 – 1997), đất nước ta đứng trước những biến cố mang tính thời đại. Trên thế giới, Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, nguồn viện trợ quân sự và kinh tế truyền thống bị cắt đứt. Ở trong nước, công cuộc Đổi mới vừa mới bắt đầu, nền kinh tế còn muôn vàn khó khăn, lạm phát cao, đời sống nhân dân và bộ đội hết sức thiếu thốn. Đặt trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra cho vị Tư lệnh ngành Quốc phòng là vô cùng hóc búa: Làm thế nào để vừa duy trì sức mạnh bảo vệ Tổ quốc, vừa giảm bớt gánh nặng cho ngân sách quốc gia để tập trung phát triển kinh tế?

Bằng nhãn quan chính trị sắc bén và tư duy quân sự nhạy bén, Đại tướng Đoàn Khuê đã cùng Quân ủy Trung ương đưa ra một quyết sách táo bạo và mang tính bước ngoặt: Điều chỉnh chiến lược quốc phòng, chủ động cắt giảm mạnh quân số thường trực.

Đây không phải là một quyết định dễ dàng đối với một đội quân vừa bước ra từ các cuộc chiến tranh quy mô lớn. Tuy nhiên, Đại tướng Đoàn Khuê nhận thức sâu sắc rằng, sức mạnh của quân đội trong thời bình không nằm ở số lượng đông đảo, mà nằm ở chất lượng tổng hợp. Việc cắt giảm hàng chục vạn quân thường trực đã giúp giải phóng một nguồn lực khổng lồ cho đất nước, tạo điều kiện để Đảng và Nhà nước tập trung ngân sách cho công cuộc kiến thiết kinh tế.

Đi liền với việc giảm quân số, Đại tướng Đoàn Khuê đặc biệt chú trọng đến mục tiêu xây dựng Quân đội Nhân dân theo hướng "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại". Ông chỉ đạo quyết liệt việc chấn chỉnh tổ chức biên chế, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và đặc biệt coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Dưới thời ông làm Bộ trưởng, kỷ luật quân đội được siết chặt, các học thuyết quân sự, nghệ thuật chiến tranh nhân dân được nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với chiến tranh công nghệ cao. Quân đội chuyển mình từ một lực lượng thời chiến sang một đội quân chuyên nghiệp, tinh gọn nhưng có sức chiến đấu vượt trội.

Bên cạnh đó, một trong những đóng góp mang tính chiến lược sâu sắc nhất của Đại tướng Đoàn Khuê là việc gắn kết chặt chẽ giữa quốc phòng và an ninh, giữa quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội. Thấu hiểu lời dạy của tiền nhân "ngụ binh ư nông", ông đã chỉ đạo các lực lượng quân đội tích cực tham gia lao động sản xuất. Dưới thời ông, mô hình các "Khu kinh tế - quốc phòng" tại các vùng biên giới, hải đảo xa xôi được hình thành và phát triển mạnh mẽ. Quân đội không chỉ cầm súng bảo vệ phên dậu mà còn cầm cuốc, lái máy cày, làm đường, xây trường trạm, giúp dân xóa đói giảm nghèo. Chiến lược này vừa tạo ra của cải vật chất, vừa xây dựng được thế trận lòng dân vững chắc nơi biên cương, hải đảo.

Đồng thời, Đại tướng Đoàn Khuê cũng là người có công lớn trong việc chỉ đạo xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững chắc. Ông chỉ đạo chuyển hướng tư duy chiến lược từ việc phòng thủ thụ động sang chủ động xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân ngay từ cơ sở. Mỗi địa phương vừa là một trung tâm kinh tế, vừa là một pháo đài vững chắc về quốc phòng.

Cố Tổng Bí thư Đỗ Mười từng nhận xét Đại tướng Đoàn Khuê là "một nhà chính trị, quân sự xuất sắc, một người cộng sản kiên trung, mẫu mực". Quả thực, nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, những quyết sách chiến lược của Đại tướng Đoàn Khuê trong những năm đầu Đổi mới đã tạo ra một bệ phóng vững chắc cho Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đại tướng Đoàn Khuê đã đi xa, nhưng tư tưởng chiến lược và những cống hiến của ông vẫn còn nguyên giá trị. Đóng góp của ông trên cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng không chỉ thể hiện bản lĩnh của một vị tướng thao lược, mà còn sáng ngời tấm lòng của một người con luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết. Ông mãi mãi là một hình mẫu tiêu biểu của Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ đất nước.