ĐẠI TƯỚNG GIỮA THỜI BÌNH

Khi người đi qua chiến tranh nhìn về tương lai đất nước

Có một thế hệ sinh ra trong chiến tranh.

Có một thế hệ lớn lên cùng tiếng bom, tiếng súng.

Và cũng có một thế hệ như chúng tôi – những người sinh ra khi đất nước đã hòa bình, lớn lên trong những năm tháng Đổi mới và hội nhập.

Chúng tôi không biết chiến tranh bằng ký ức của chính mình. Chúng tôi biết chiến tranh qua những trang sách, những thước phim cũ, qua câu chuyện của ông bà và qua những cái tên được nhắc đến trong lịch sử.

Trong những cái tên ấy, có một cái tên mà có lẽ rất nhiều người Việt Nam đều từng nghe: Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Nhưng với thế hệ sinh viên hôm nay, Đại tướng không chỉ là một vị tướng trong sách giáo khoa.

Tôi muốn nhìn ông ở một thời điểm khác – khi tiếng súng đã im, khi đất nước bước vào Đổi mới, khi Việt Nam từng bước mở cửa, hội nhập với thế giới.

Bởi tôi nghĩ, đôi khi để hiểu một người đã đi qua chiến tranh, chúng ta không chỉ nên nhìn vào những chiến thắng của họ trong quá khứ. Chúng ta còn cần nhìn vào điều họ nghĩ về đất nước sau khi chiến tranh kết thúc.

Tôi từng nhìn thấy hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong những bức ảnh đã cũ.

Một người đàn ông với mái tóc bạc trắng.

Một khuôn mặt đã in dấu thời gian.

Nếu chỉ nhìn vào hình ảnh ấy, thật khó tưởng tượng người đàn ông trước mặt mình từng là vị tướng gắn với những chiến dịch lớn của dân tộc.

Thế nhưng, điều khiến tôi suy nghĩ không phải là những chiến thắng đã đi vào lịch sử.

Mà là một câu hỏi:

Sau khi chiến tranh kết thúc, một người đã dành phần lớn tuổi trẻ của mình cho độc lập dân tộc sẽ nghĩ gì về tương lai của đất nước?

Có lẽ câu trả lời không nằm ở những chiến trường đã qua.

Nó nằm ở cách ông nhìn về một Việt Nam trong thời bình.

Đất nước sau chiến tranh đứng trước rất nhiều khó khăn. Nhưng rồi Việt Nam bước vào công cuộc Đổi mới. Một thế hệ mới bắt đầu lớn lên trong một xã hội đang thay đổi từng ngày. Kinh tế phát triển, giáo dục được mở rộng, khoa học – công nghệ ngày càng có vai trò quan trọng và Việt Nam từng bước hội nhập với thế giới.

Đó cũng là một Việt Nam rất khác với Việt Nam mà Đại tướng từng chiến đấu để bảo vệ.

Và tôi nghĩ, có một điều rất đẹp trong câu chuyện ấy:

Người đã từng cầm quân trong chiến tranh vẫn tiếp tục suy nghĩ về đất nước trong thời bình.

Chiến tranh cần những người biết chiến đấu.

Nhưng hòa bình cũng cần những người biết xây dựng.

Nếu trong chiến tranh, thế hệ của Đại tướng phải đối mặt với câu hỏi làm thế nào để bảo vệ đất nước, thì trong thời kỳ Đổi mới và hội nhập, câu hỏi lại trở thành: Làm thế nào để đất nước phát triển? Làm thế nào để Việt Nam có thể bước ra thế giới mà vẫn giữ được những giá trị của mình?

Đó là một cuộc chiến hoàn toàn khác.

Không có tiếng súng.

Không có chiến hào.

Không có những trận đánh được ghi trên bản đồ.

Nhưng có những thử thách của tri thức, khoa học, kinh tế, giáo dục và con người.

Và ở đó, tôi nhìn thấy một điều rất gần với thế hệ sinh viên chúng tôi.

Chúng tôi sinh ra trong hòa bình.

Có thể chúng tôi không phải đối mặt với những điều mà thế hệ ông cha từng trải qua. Nhưng chính vì vậy, chúng tôi đôi khi dễ quên rằng hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có.

Chúng tôi đến giảng đường mỗi ngày.

Chúng tôi sử dụng Internet để học tập.

Chúng tôi có thể tiếp cận tri thức từ khắp nơi trên thế giới.

Chúng tôi học ngoại ngữ, công nghệ, kinh tế, khoa học và vô số lĩnh vực mới.

Chúng tôi có thể nghĩ về việc làm việc cho một công ty quốc tế, đi du học, nghiên cứu hay khởi nghiệp.

Những điều đó đối với thế hệ cha ông có thể từng là những điều rất xa vời.

Nhưng với chúng tôi, nó đã trở thành một phần của cuộc sống.

Và chính lúc ấy, tôi nhận ra một điều:

Thành quả của hòa bình không chỉ nằm ở việc chúng ta không còn chiến tranh. Thành quả lớn hơn là con người có cơ hội được học tập, được lựa chọn tương lai và được sống với những ước mơ của mình.

Những người như Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dành cả tuổi trẻ để thế hệ sau có được cơ hội ấy.

Vậy thế hệ chúng tôi sẽ làm gì với cơ hội đó?

Đó mới là câu hỏi đáng suy nghĩ.

Tôi nghĩ về Đại tướng không phải để chúng tôi cố gắng trở thành những người anh hùng giống thế hệ trước.

Bởi mỗi thời đại có một sứ mệnh khác nhau.

Thế hệ của Đại tướng đã làm nên những điều lớn lao trong chiến tranh.

Còn thế hệ chúng tôi phải làm những điều có ý nghĩa trong hòa bình.

Nếu ngày trước, lòng yêu nước có thể được thể hiện bằng việc cầm súng bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay, lòng yêu nước có thể bắt đầu từ những điều rất bình dị.

Là học tập nghiêm túc.

Là làm tốt công việc của mình.

Là không ngừng nâng cao tri thức.

Là dám sáng tạo.

Là biết sử dụng công nghệ để tạo ra những giá trị tốt đẹp.

Là giữ gìn văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập.

Và quan trọng hơn, là không thờ ơ trước những vấn đề của đất nước.

Bởi hội nhập không có nghĩa là đánh mất mình.

Bước ra thế giới không có nghĩa là quên đi nơi mình bắt đầu.

Một đất nước mạnh không chỉ cần những người giỏi chuyên môn, mà còn cần những con người có trách nhiệm với cộng đồng và với tương lai của dân tộc.

Có lẽ điều khiến tôi xúc động nhất khi nhìn lại cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp là khoảng cách giữa hai thời đại.

Một bên là người thanh niên bước vào cuộc đấu tranh giành độc lập.

Một bên là người đã đi qua gần trọn thế kỷ, nhìn đất nước bước vào một thời kỳ hoàn toàn mới.

Giữa hai hình ảnh ấy là cả một hành trình của dân tộc.

Từ chiến tranh đến hòa bình.

Từ gian khó đến Đổi mới.

Từ một đất nước chịu nhiều mất mát đến một Việt Nam chủ động hội nhập với thế giới.

Và thế hệ chúng tôi chính là những người đang đứng ở phần tiếp theo của hành trình ấy.

Chúng tôi không được chứng kiến những năm tháng hào hùng mà Đại tướng từng trải qua.

Nhưng chúng tôi được sống trong kết quả của những năm tháng ấy.

Có thể chúng tôi chưa từng nghe tiếng bom trên quê hương.

Nhưng chúng tôi được nghe tiếng chuông trường.

Chưa từng phải xa gia đình để ra chiến trường.

Nhưng chúng tôi có thể rời quê hương để bước vào giảng đường, để học tập và theo đuổi ước mơ.

Chưa từng phải chiến đấu để bảo vệ nền độc lập.

Nhưng chúng tôi có trách nhiệm làm cho đất nước ngày càng tốt đẹp hơn.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi qua thời đại của chiến tranh.

Còn chúng tôi đang sống trong thời đại của hòa bình, Đổi mới và hội nhập.

Hai thế hệ khác nhau.

Hai hoàn cảnh khác nhau.

Nhưng giữa chúng tôi vẫn có một điểm chung: tình yêu dành cho đất nước và trách nhiệm với tương lai Việt Nam.

Có thể chúng tôi không thể hiểu hết những gì thế hệ trước đã trải qua.

Có thể những người trẻ hôm nay sẽ không bao giờ cảm nhận được đầy đủ giá trị của những mất mát mà chiến tranh để lại.

Nhưng chúng tôi có thể lựa chọn cách sống để xứng đáng với những gì mình được thừa hưởng.

Tôi nghĩ đó chính là ý nghĩa của sự tiếp nối.

Không phải sao chép quá khứ.

Không phải cố gắng trở thành một Võ Nguyên Giáp thứ hai.

Mà là học từ thế hệ trước tinh thần trách nhiệm, ý chí, niềm tin và khát vọng cống hiến; sau đó dùng những giá trị ấy để giải quyết những vấn đề của thời đại mình.

Nếu thế hệ của Đại tướng đã mở đường cho một đất nước độc lập, thì thế hệ chúng tôi phải tiếp tục đi trên con đường ấy bằng tri thức và khát vọng.

Nếu cha ông đã trao lại cho chúng tôi một đất nước hòa bình, chúng tôi phải có trách nhiệm trao lại cho thế hệ sau một đất nước phát triển hơn, văn minh hơn và tự tin hơn khi bước ra thế giới.

Tôi từng nghĩ lịch sử là những điều đã xảy ra.

Nhưng càng lớn, tôi càng nhận ra lịch sử không chỉ nằm phía sau chúng ta.

Lịch sử đang được tiếp nối bằng chính cách chúng ta sống hôm nay.

Một sinh viên học tập nghiêm túc cũng đang góp một phần nhỏ vào tương lai đất nước.

Một người trẻ dám sáng tạo cũng đang góp một phần nhỏ vào quá trình hội nhập.

Một người biết trân trọng lịch sử cũng đang góp phần giữ lại ký ức của dân tộc.

Và có lẽ, đó cũng là cách chúng tôi – những người sinh ra trong hòa bình – có thể trả lời những thế hệ đã đi qua “thời hoa lửa”.

Không phải bằng những lời nói quá lớn lao.

Mà bằng việc sống có ích.

Bằng việc học tập.

Bằng việc cống hiến.

Bằng việc không ngừng tiến về phía trước.

Bởi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã cùng thế hệ mình làm nên một phần lịch sử của dân tộc.

Còn chúng tôi – những người trẻ của thời Đổi mới và hội nhập – đang đứng trước một trang lịch sử mới.

Trang lịch sử ấy sẽ viết gì, phụ thuộc vào chính chúng tôi.

Và tôi tin rằng, khi nhìn lại những năm tháng đã qua, điều khiến thế hệ trước mong muốn nhất không phải là chúng tôi mãi đứng lại để ngợi ca họ.

Mà là chúng tôi tiếp tục bước đi.

Để hòa bình mà họ đã đánh đổi bằng tuổi trẻ trở thành động lực cho phát triển.

Để độc lập mà họ đã bảo vệ trở thành nền tảng cho hội nhập.

Và để những câu chuyện của “thời hoa lửa” không khép lại ở quá khứ, mà trở thành ngọn lửa được truyền tiếp trong trái tim của những người trẻ hôm nay.