ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐẶT NHỮNG VIÊN GẠCH ĐẦU TIÊN CHO BỘ TỔNG THAM MƯU

Có những con người đi qua lịch sử bằng những chiến công vang dội, nhưng cũng có những người để lại dấu ấn bằng chính những nền móng họ âm thầm đặt xuống. Đại tướng Hoàng Văn Thái là một người như vậy.

Ông tên thật là Hoàng Văn Xiêm, sinh năm 1915 tại xã Tây An, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Năm 18 tuổi, ông rời quê đi làm công nhân tại các mỏ than, mỏ thiếc. Từ những năm 1930, ông sớm tham gia các hoạt động cách mạng, xây dựng cơ sở và vận động quần chúng. Năm 1941, ông được cử đi học quân sự tại Liễu Châu, Trung Quốc, từng bước trưởng thành trong công tác quân sự và tổ chức.

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, Hoàng Văn Thái là người cầm cờ trong hàng ngũ 34 chiến sĩ của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ buổi đầu của một đội quân cách mạng còn nhỏ bé ấy, ông tiếp tục đi qua những năm tháng đầy thử thách của cuộc đấu tranh giành độc lập.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước vừa giành được độc lập nhưng phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Một quân đội mới cần được tổ chức, chỉ huy và xây dựng từ đầu; trong khi kinh nghiệm về tham mưu chiến lược còn rất hạn chế.

Ngày 7/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho Hoàng Văn Thái nhiệm vụ thành lập Bộ Tổng Tham mưu và đảm nhiệm chức vụ Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên. Khi ấy, cơ quan mới chỉ có một số cán bộ, điều kiện vật chất thiếu thốn, công việc chưa có tiền lệ để học hỏi. Nhưng thay vì chờ đợi một khuôn mẫu hoàn chỉnh, ông cùng đồng đội lựa chọn cách “vừa làm vừa học”, từng bước xây dựng bộ máy từ thực tiễn của cách mạng Việt Nam.

Ngày 12/9/1945, cuộc họp tham mưu quân sự đầu tiên được tổ chức tại số 16 phố Ri-ki-ê, Hà Nội. Từ đây, những bộ phận đầu tiên như Tác chiến – Đồ bản, Tình báo, Thông tin liên lạc và Văn phòng dần được hình thành. Khởi đầu chỉ có 8 người, nhưng từ nhóm cán bộ nhỏ bé ấy, hệ thống cơ quan tham mưu từng bước được xây dựng từ Bộ Tổng Tham mưu xuống các đơn vị, địa phương.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Hoàng Văn Thái không chỉ làm công tác tổ chức mà còn trực tiếp tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch lớn. Ông giữ vai trò Tham mưu trưởng trong các chiến dịch Biên Giới, Trung Du, Đường 18, Hà Nam Ninh, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Chiến dịch Điện Biên Phủ. Những trải nghiệm từ thực tiễn chiến trường trở thành cơ sở để công tác tham mưu ngày càng hoàn thiện, góp phần đáp ứng yêu cầu chỉ huy một cuộc chiến tranh ngày càng phát triển.

Từ một cơ quan chỉ có vài cán bộ trong những ngày đầu, đến tháng 7/1950, Bộ Tổng Tham mưu đã được kiện toàn với 6 cục, văn phòng và 4 phòng, ban chuyên môn. Đằng sau sự trưởng thành ấy là cả một quá trình xây dựng tổ chức, đào tạo cán bộ, tích lũy kinh nghiệm và không ngừng điều chỉnh phương thức hoạt động phù hợp với thực tiễn chiến trường.

Nhìn lại cuộc đời Đại tướng Hoàng Văn Thái, điều đáng nhớ không chỉ nằm ở những chiến dịch ông từng tham gia, mà còn ở dấu ấn của một người đặt nền móng. Ông đã góp phần biến những ý tưởng ban đầu về một cơ quan tham mưu thành một hệ thống tổ chức ngày càng hoàn chỉnh, phục vụ công tác chỉ huy và xây dựng lực lượng vũ trang.

Tháng 9/1945, ông bắt đầu từ một cơ quan chỉ có vài người. Những năm tháng sau đó, từ những căn phòng đơn sơ và những bản kế hoạch trong điều kiện thiếu thốn, một hệ thống tham mưu chiến lược từng bước trưởng thành cùng lịch sử quân đội.

Có lẽ, giá trị lớn nhất của một người đi qua “thời hoa lửa” không chỉ là họ đã làm được điều gì trong những thời khắc quyết định, mà còn là họ đã để lại điều gì cho những thế hệ sau. Với Hoàng Văn Thái, đó là tinh thần tận tụy, khả năng tổ chức, sự chủ động học hỏi và một nền móng quan trọng trong lịch sử xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.