Đại tướng Hoàng Văn Thái: Người tổng mưu trưởng đầu tiên và kiến trúc sư của Quân đội Nhân dân Việt Nam

Đại tướng Hoàng Văn Thái (1915 – 1986), tên thật là Hoàng Văn Xiêm, quê tại xã Tây An, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, là một trong những tướng lĩnh kiệt xuất, nhà chiến lược quân sự hàng đầu của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người đồng hành cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Sinh ra tại vùng đất giàu truyền thống yêu nước Thái Bình, Hoàng Văn Thái sớm tham gia các hoạt động cách mạng từ thập niên 1930. Năm 1941, ông được cử đi học quân sự tại Trung Quốc, trở thành một trong những cán bộ quân sự chính quy đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Cuối năm 1944, ông là một trong 34 chiến sĩ đầu tiên tham gia thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân — tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Ngày 7 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ cho ông thành lập Bộ Tổng Tham mưu và chỉ định ông làm Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên khi mới 30 tuổi. Trải qua cuộc kháng chiến chống Pháp, ông trực tiếp chỉ đạo và tham gia xây dựng kế hoạch tác chiến cho nhiều chiến dịch lớn, đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 với vai trò Tham mưu trưởng Chiến dịch.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục giữ những trọng trách lớn của Đảng và Quân đội: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân giải phóng miền Nam (COSVN), Phó Tổng Tham mưu trưởng. Ông đã góp phần quan trọng vào việc hoạch định các chiến lược tác chiến trên chiến trường miền Nam, chỉ đạo các đợt tiến công lớn và tham gia điều hành Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau năm 1975, ông tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Trung ương Đảng, góp phần xây dựng quân đội chính quy, hiện đại trong thời kỳ mới cho đến khi đột ngột qua đời vào năm 1986 tại Hà Nội.

Đại tướng Hoàng Văn Thái được ghi nhận là nhà tổ chức, nhà chiến lược quân sự xuất sắc, người đã đặt nền móng vững chắc cho ngành Tham mưu tác chiến và sự trưởng thành vượt bậc của Quân đội Nhân dân Việt Nam.