ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI VÀ BẢN KẾ HOẠCH “LẦN THỨ TÁM”

Đại tướng Hoàng Văn Thái (1915–1986) là một trong những vị tướng có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác chỉ huy, tham mưu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, từng tham gia chỉ đạo, tham mưu nhiều chiến dịch lớn trong kháng chiến chống thực dân Pháp và sau đó tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong những năm cuối của cuộc chiến tranh, khi cục diện chiến trường miền Nam ngày càng chuyển biến có lợi, Đại tướng Hoàng Văn Thái cùng tập thể Bộ Tổng Tham mưu tập trung nghiên cứu, xây dựng kế hoạch tác chiến chiến lược nhằm chuẩn bị cho thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Sau khi nghiên cứu tình hình chiến trường và quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị, ngày 18 tháng 7 năm 1974, Tổng Tư lệnh chỉ thị cho Đại tướng Hoàng Văn Thái cùng cơ quan tác chiến nghiên cứu, hoàn chỉnh kế hoạch chiến lược cơ bản để trình Bộ Chính trị. Công việc ấy không đơn giản là xây dựng một phương án tác chiến, mà là quá trình theo dõi sát diễn biến chiến trường, đánh giá tương quan lực lượng, dự kiến những khả năng phát triển và chuẩn bị phương án để khi thời cơ xuất hiện có thể hành động nhanh chóng, chủ động và quyết đoán. Hội nghị Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương từ ngày 30 tháng 9 đến ngày 8 tháng 10 năm 1974 đã nghe báo cáo do Bộ Tổng Tham mưu chuẩn bị, thảo luận và ra nghị quyết về kế hoạch tác chiến chiến lược hai năm 1975–1976, đồng thời xác định kế hoạch tác chiến chiến lược năm 1975. Sau hội nghị, công việc tiếp tục được triển khai khẩn trương. Đại tướng Hoàng Văn Thái cùng các cơ quan tham mưu vừa xây dựng kế hoạch cơ bản, vừa chuẩn bị những phương án hành động khi thời cơ chiến lược xuất hiện. Ngày 28 tháng 10 năm 1974, kế hoạch hai năm được Quân ủy Trung ương phê duyệt. Điều đặc biệt là đây chính là bản dự thảo lần thứ tám để trình Bộ Chính trị chính thức thông qua. “Lần thứ tám” không chỉ là một con số trong quá trình soạn thảo, mà phía sau đó là nhiều lần nghiên cứu, bổ sung, điều chỉnh để kế hoạch phù hợp hơn với những biến chuyển rất nhanh của chiến trường. Tư tưởng nổi bật của bản kế hoạch là phải luôn chủ động nắm bắt thời cơ, khi thời cơ chiến lược xuất hiện thì nhanh chóng hành động, tập trung lực lượng và sức mạnh để giành thắng lợi trong thời gian ngắn nhất. Điều đáng chú ý trong cách làm của Đại tướng Hoàng Văn Thái là ông không xem những kết quả ấy là thành tích của riêng mình. Trong hồi ký Những năm tháng quyết định, khi nói về quá trình xây dựng và hoàn chỉnh kế hoạch, ông thường dùng cách xưng “chúng tôi”, nhấn mạnh vai trò của tập thể cơ quan tham mưu và những người đồng chí, đồng đội cùng làm việc. Quan điểm ấy cho thấy một nét nổi bật trong tư duy của vị tướng làm công tác tham mưu: mỗi quyết định chiến lược là kết quả của sự tập hợp trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm của cả một tập thể. Sau khi kế hoạch được hoàn chỉnh, Bộ Tổng Tham mưu tiếp tục theo dõi sát tình hình chiến trường, nghiên cứu những diễn biến mới và đề xuất những điều chỉnh cần thiết. Đến cuối năm 1974 và đầu năm 1975, những thắng lợi liên tiếp trên chiến trường, đặc biệt là Chiến dịch Đường 14 – Phước Long, tiếp tục cho thấy sự thay đổi căn bản về so sánh lực lượng và khả năng can thiệp của đối phương. Từ những đánh giá chiến lược ấy, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương từng bước đi đến quyết tâm mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Khi thời cơ đến, các phương án đã được chuẩn bị từ trước được nhanh chóng triển khai, đưa cuộc chiến tranh đến trận quyết chiến chiến lược cuối cùng và kết thúc bằng thắng lợi ngày 30 tháng 4 năm 1975. Nhìn lại câu chuyện về “bản kế hoạch lần thứ tám”, có thể thấy phía sau một văn kiện chiến lược là cả một quá trình lao động trí tuệ bền bỉ của những người làm công tác tham mưu. Đại tướng Hoàng Văn Thái, với kinh nghiệm qua nhiều chiến dịch và nhiều năm gắn bó với Bộ Tổng Tham mưu, đã cùng tập thể cơ quan tham mưu góp phần quan trọng vào việc chuẩn bị những điều kiện về chiến lược để quân đội có thể chủ động hành động khi thời cơ lịch sử xuất hiện. Câu chuyện ấy cũng cho thấy giá trị của sự kiên trì, thận trọng nhưng luôn chủ động trong công tác tham mưu quân sự: một kế hoạch có thể phải được nghiên cứu, chỉnh sửa nhiều lần, nhưng mỗi lần bổ sung là một lần tiến gần hơn đến sự phù hợp với thực tiễn chiến trường. “Lần thứ tám” vì thế trở thành một dấu mốc đáng nhớ trong cuộc đời hoạt động quân sự của Đại tướng Hoàng Văn Thái, đồng thời là một câu chuyện tiêu biểu về trí tuệ tham mưu trong những năm tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.