ĐẠI TƯỚNG HOÀNG VĂN THÁI - VỊ TỔNG THAM MƯU TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Ngày 7-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định thành lập Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong quá trình hình thành và phát triển, lực lượng này đã trải qua nhiều thế hệ Tổng Tham mưu trưởng, trong đó Đại tướng Hoàng Văn Thái là người đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh bổ nhiệm khi mới 30 tuổi.

Trên cương vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, ông tập trung xây dựng hệ thống tham mưu từ cơ quan Tổng hành dinh đến các đơn vị chủ lực và địa phương. Ngay sau khi Bộ Tổng Tham mưu vừa được thành lập, ông đã tham gia chỉ đạo đối phó với cuộc gây hấn của thực dân Pháp tại Nam Bộ (23-9-1945). Ông tổ chức lực lượng, điều động cán bộ từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần quan trọng vào việc mở đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau đó, ông trực tiếp tham gia chỉ đạo chiến đấu bảo vệ Thủ đô Hà Nội trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong kháng chiến chống Pháp, dưới sự chỉ đạo của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp, ông vừa giữ chức Tổng Tham mưu trưởng vừa trực tiếp tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch quan trọng. Trong Chiến dịch Biên giới 1950, ông đảm nhiệm Tham mưu trưởng mặt trận, trực tiếp chỉ huy trận Đông Khê, góp phần khai thông biên giới Việt – Trung. Trong Đông Xuân 1953–1954, ông tiếp tục giữ vai trò Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ, góp phần vào thắng lợi lịch sử năm 1954.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Đại tướng Hoàng Văn Thái tiếp tục được giao nhiều trọng trách quan trọng. Năm 1966, ông là Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5. Năm 1967, ông được cử làm Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Phó Bí thư Quân ủy Miền và Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam. Trong thời gian này, ông tham gia chỉ đạo nhiều hoạt động quân sự quan trọng, góp phần tạo thế và lực cho chiến trường miền Nam, tiến tới thắng lợi mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau giải phóng, ông tiếp tục công tác trong quân đội và được phong quân hàm Đại tướng năm 1980. Ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, phụ trách tổng kết chiến tranh, công tác đào tạo, xây dựng nhà trường quân đội và công tác cán bộ.

Đại tướng Hoàng Văn Thái từ trần ngày 2-7-1986, hưởng thọ 71 tuổi, sau hơn 50 năm hoạt động cách mạng và quân ngũ. Ông để lại nhiều đóng góp quan trọng trong nghệ thuật quân sự Việt Nam, tiêu biểu là cuốn hồi ký “Những năm tháng quyết định” xuất bản năm 1985.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nhận xét về ông: Hoàng Văn Thái là người giữ lối sống giản dị, cần kiệm liêm chính, gắn bó với đời sống lao động, luôn mẫu mực trong đạo đức và tác phong của người chiến sĩ cách mạng.