ĐẠI TƯỚNG LÊ ĐỨC ANH – BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ VÀ TƯ DUY “LỢI ÍCH DÂN TỘC LÀ TỐI THƯỢNG”

Qua hồi ức của những nhà lãnh đạo cùng thời, hay những người có dịp gần gũi lâu năm với vị Đại tướng này, chân dung một nhân vật lịch sử vốn được bao phủ bởi nhiều chiều thông tin hiện lên rõ nét: một nhà lãnh đạo luôn được đặt vào những thời điểm khó khăn, buộc phải ra quyết định trong những hoàn cảnh gian khổ song đã thể hiện đầy đủ “tầm nhìn sâu và rộng trong những vấn đề chiến lược của đất nước, bản lĩnh và dám chịu trách nhiệm”, khi đã tin là đúng thì quyết làm đến cùng cũng như luôn bình thản trước mọi khó khăn, thách thức - như cảm nhận của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, người đồng chí song hành cùng ông suốt những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước và sau này trên những cương vị chèo lái đất nước.

“Lợi ích dân tộc và chủ quyền thiêng liêng của đất nước là tối thượng” - không phải chỉ là những lời nói, mà là nguyên tắc sống bất di bất dịch mà vị tướng có tiếng là cứng rắn đến quyết liệt này dựa vào đó để ứng xử và ra quyết định trong mọi hoàn cảnh, khi là vị Tư lệnh quân khu 9 thời chống Mỹ, đại tướng cầm quân trên chiến trường Campuchia cho đến khi nắm giữ trọng trách nguyên thủ quốc gia, chịu trách nhiệm mở đầu tiến trình bình thường hóa quan hệ với Mỹ và Trung Quốc - những cựu thù mà Việt nam vừa trải qua chiến trận khốc liệt nhất.

Vị tư lệnh cương nghị và quyết đoán

Trong bài viết Một vài kỷ niệm nhỏ về đồng chí Lê Đức Anh, ông Sáu Dân (Võ Văn Kiệt) nhớ lại ấn tượng đầu về ông Sáu Nam (Lê Đức Anh):

“Lần đầu tiên khi chúng tôi gặp nhau là sau khi anh Sáu ở miền Bắc vô Bộ chỉ huy Miền. Chúng tôi chỉ gặp nhau trong các cuộc họp (thường là họp TW Cục mở rộng) có những đồng chí của Bộ chỉ huy Miền. Qua đánh giá và bàn chủ trương, có dịp trao đổi ý kiến về các vấn đề có liên quan tới Quân khu Sài Gòn - Gia Định (T4), tôi thấy anh Anh là người chịu lắng nghe và có ý kiến cân nhắc, cẩn trọng (đúng là một cán bộ tham mưu có tầm).

Đầu năm 1973, một bộ phận cơ quan chỉ đạo của Thường vụ Khu ủy và Bộ chỉ huy Quân khu chuyển hẳn lên giữa các huyện tiếp giáp Long Mỹ. Nguyễn Văn Thiệu ngoan cố không thi hành Hiệp định Paris, lệnh cho Quân đoàn 4 ngụy tiếp tục bình định lấn chiếm, Tư lệnh Sáu Nam kiên quyết chỉ huy các đơn vị đánh trả, giữ thế trận có lợi hơn cho chiến trường... Quân đoàn 4 của địch lợi dụng bối cảnh các khu khác không “chia lửa” cùng quân khu 9, địch tập trung nhiều tiểu đoàn quyết giữ Chương Thiện, làm bàn đạp mở rộng, tái bình định. Về phía ta, anh Sáu Nam quyết ghìm địch và tiêu diệt chúng ở Chương Thiện.

Lúc này, Quân khu 9 đứng trước hai khó khăn lớn:

Ghìm địch lại trong khu vực hay thả lỏng để chúng mở rộng địa bàn?

Chỉ đạo từ Trung ương Cục và Bộ chỉ huy Miền về việc giảm căng thẳng, rút một trung đoàn tuyến trước về phía sau.

Trước tình hình đó, Tư lệnh Lê Đức Anh quyết giữ thế trận, không rút quân, đồng thời triệu tập lãnh đạo các tỉnh để thống nhất chỉ đạo. Kết quả là toàn bộ đều thống nhất giữ đất, giữ dân.

Nhờ vậy, Quân khu 9 vượt qua thử thách lớn.

Nhà lãnh đạo tầm cỡ thời kỳ Đổi mới

Trong suốt hai nhiệm kỳ cùng tham gia Trung ương và Bộ Chính trị, ông cùng các đồng chí lãnh đạo đã góp phần đưa đất nước vượt qua khủng hoảng, mở rộng quan hệ quốc tế, củng cố quốc phòng - an ninh. Với vai trò Bộ trưởng Quốc phòng rồi Chủ tịch nước, ông được đánh giá là người có tầm nhìn chiến lược sâu rộng.

Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười từng nhận xét: thời kỳ Đổi mới, ông Lê Đức Anh cùng các lãnh đạo chủ chốt đã góp phần quan trọng mở rộng quan hệ đối ngoại của Việt Nam.

Mở đột phá bình thường hóa quan hệ với Mỹ

Trong quá trình thực hiện đường lối Đổi mới, Việt Nam từng bước bình thường hóa quan hệ với nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ và Trung Quốc. Ông Lê Đức Anh được giao nhiệm vụ nghiên cứu và triển khai những bước đi ban đầu.

Ông cho biết việc tiếp cận ban đầu gặp nhiều khó khăn do chưa có kênh liên lạc trực tiếp. Sau đó, thông qua hợp tác y học và các kênh khoa học, hai bên dần thiết lập các cuộc tiếp xúc mang tính nhân đạo, đặc biệt liên quan đến vấn đề quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh.

Những nỗ lực này góp phần quan trọng trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ sau này.

Ông cũng kể lại nhiều khó khăn nội bộ khi thực hiện chủ trương này, bởi dư luận xã hội còn nhiều định kiến sau chiến tranh.

Lợi ích dân tộc là tối thượng

Trước đó, với vai trò đặc biệt trong tiến trình bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc, ông Lê Đức Anh đã tham gia nhiều cuộc tiếp xúc quan trọng với lãnh đạo Trung Quốc năm 1991.

Trong các cuộc trao đổi, hai bên đều giữ lập trường khẳng định chủ quyền và lợi ích quốc gia của mình, đồng thời thống nhất nguyên tắc hòa bình và hợp tác.

Từ đó, Việt Nam và Trung Quốc từng bước bình thường hóa quan hệ, khép lại giai đoạn đối đầu căng thẳng.

Ông rút ra kết luận rằng trong quan hệ quốc tế, Việt Nam cần kiên định độc lập, tự chủ và đặt lợi ích dân tộc lên trên hết.

Lợi ích dân tộc, lợi ích quốc gia và chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc phải là tối thượng - đó là nguyên tắc sống và hành động của ông.

Kết luận về ông, có thể tóm gọn bằng lời nhận xét của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt: “Với ngần ấy công sức, tâm lực, cống hiến cho đất nước và dân tộc, anh xứng đáng được trân trọng”.