Đại tướng Lê Đức Anh - Giữ vững ổn định trong những năm đầu thập niên 1990

Năm 1992, Lê Đức Anh được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước. Đây là thời điểm Việt Nam vừa thông qua Hiến pháp năm 1992 và đang từng bước hoàn thiện hệ thống thể chế phù hợp với công cuộc đổi mới.

Bối cảnh quốc tế lúc đó rất khác so với vài năm trước. Liên Xô đã tan rã, các nước Đông Âu chuyển đổi chế độ chính trị, còn Việt Nam phải tìm cách mở rộng quan hệ để giảm bớt sự cô lập và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.

Trong nước, nền kinh tế vẫn còn khó khăn. Theo tổng kết của Chính phủ, bước vào kế hoạch 5 năm 1991–1995, Việt Nam chưa hoàn toàn thoát khỏi khủng hoảng kinh tế, lạm phát và những hạn chế về thị trường.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của Nhà nước là duy trì ổn định, tiếp tục cải cách và từng bước tạo dựng quan hệ hợp tác quốc tế rộng hơn.

Trên cương vị Chủ tịch nước, Lê Đức Anh tham gia cùng tập thể lãnh đạo trong việc xác định và thực hiện các nhiệm vụ đối nội, đối ngoại. Các kinh nghiệm về quốc phòng và quan hệ quốc tế từ những năm trước tiếp tục hỗ trợ ông trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh và chủ quyền.

Một trong những đặc điểm của giai đoạn này là sự gắn kết ngày càng rõ giữa phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng. Một đất nước muốn mở rộng hợp tác quốc tế cần có môi trường ổn định; đồng thời, muốn bảo vệ chủ quyền lâu dài cũng cần xây dựng nền kinh tế đủ khả năng bảo đảm các nguồn lực cần thiết.

Trong thời gian này, Nhà nước tiếp tục thực hiện các chính sách đổi mới, đồng thời mở rộng quan hệ với các nước trong khu vực. Việt Nam từng bước tiến tới bình thường hóa quan hệ với những quốc gia trước đây có quan hệ căng thẳng.

Theo các tư liệu của Báo Nhân Dân, Lê Đức Anh là một trong những lãnh đạo được giao trực tiếp tham gia các công việc xúc tiến bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ và Trung Quốc, đồng thời từng bước đưa Việt Nam hội nhập khu vực.

Đây là một sự thay đổi quan trọng trong cách Việt Nam bảo vệ lợi ích quốc gia. Nếu trong chiến tranh, trọng tâm là giành và giữ thế chủ động trên chiến trường, thì trong thời bình, một phần quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ đất nước là xây dựng môi trường quốc tế thuận lợi.

Những năm đầu nhiệm kỳ Chủ tịch nước vì vậy đặt Lê Đức Anh trước một loại thử thách khác. Không còn là người trực tiếp điều hành một chiến dịch quân sự, ông phải tham gia vào quá trình xử lý những vấn đề lâu dài của quốc gia trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.