Đại tướng Lê Đức Anh – người chỉ huy cánh quân Tây Nam trong ngày toàn thắng

Đại tướng Lê Đức Anh, tên thật là Nguyễn Phú Hòa, còn được biết đến với các bí danh Chín Hòa, Sáu Nam, sinh ngày 1-12-1920 tại xã Lộc An, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế. Sinh ra trong cảnh đất nước mất độc lập, nhân dân phải sống trong nghèo đói, cực khổ dưới ách thống trị của thực dân Pháp, ông sớm nhận ra con đường đấu tranh để giành lại độc lập cho dân tộc. Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia phong trào cách mạng ở địa phương. Năm 18 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ đó, ông gắn bó với cách mạng, trải qua nhiều năm tháng chiến đấu gian khổ và lần lượt được Đảng, Nhà nước, Quân đội giao nhiều trọng trách.

Trong những ngày tháng 4-1975, khi cả nước đang hướng về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân, Đại tướng Lê Đức Anh giữ một vai trò quan trọng trong chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Ngày 8-4-1975, tại Bộ Tư lệnh Miền ở phía Tây Lộc Ninh, đồng chí Lê Đức Thọ phổ biến quyết định của Bộ Chính trị về việc thành lập Bộ Chỉ huy Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Lê Đức Anh được giao làm Phó Tư lệnh, phụ trách cánh quân Tây - Tây Nam. Đây là một hướng tiến công đặc biệt khó khăn vì địa hình có nhiều sông ngòi, kênh rạch, vùng trũng và sình lầy. Không chỉ phải tổ chức lực lượng vượt qua địa hình phức tạp, các đơn vị còn phải đưa một khối lượng lớn xe tăng, pháo binh và phương tiện chiến đấu vượt sông, vượt lầy để tiến vào Sài Gòn.

Trên hướng Tây - Tây Nam, Đoàn 232 do Lê Đức Anh làm Tư lệnh có các Sư đoàn 3, 5, 9, nhiều trung đoàn độc lập cùng lực lượng của Quân khu 8, bộ đội địa phương và dân quân du kích. Đoàn còn được tăng cường xe tăng, thiết giáp, pháo binh và pháo phòng không, với tổng số xe, pháo và phương tiện chiến đấu gần 800 chiếc. Nhiệm vụ của Đoàn 232 là chia cắt lực lượng địch ở Sài Gòn với miền Đông và Đồng bằng sông Cửu Long, chủ yếu trên tuyến Bến Lức - Mỹ Tho; cắt Quốc lộ 4, tiến công các mục tiêu quan trọng ở phía Tây - Tây Nam và phối hợp với các cánh quân khác tiến vào trung tâm Sài Gòn.

Để thực hiện nhiệm vụ, các đơn vị được phân công tiến công trên nhiều hướng. Sư đoàn 5 tổ chức đánh Thủ Thừa, Tân An, cắt Quốc lộ 4 rồi phát triển về phía Sài Gòn. Sư đoàn 8 phối hợp với quân và dân Tiền Giang đánh chiếm Mỹ Tho, không để lực lượng địch từ Sài Gòn rút về Đồng bằng sông Cửu Long. Một mũi khác tiến công vào Cần Giuộc, Nhà Bè, nơi có địa hình ngập nước và nhiều sình lầy. Bộ đội phải sử dụng những chiếc xuồng nhỏ của nhân dân để cơ động, vừa tiến công vừa lần lượt phá các đồn bốt của địch. Khi một số vị trí bị đánh phủ đầu, quân địch hoang mang, nhiều nơi thấy bộ đội tiến đến đã nhanh chóng rút chạy.

Một trong những vấn đề khó khăn nhất lúc đó là bảo đảm cho bộ đội và binh khí kỹ thuật vượt sông Vàm Cỏ Đông. Đoàn 232 phải vượt sông trong đêm để giữ bí mật, trong khi cả hai khu vực dự kiến vượt sông đều có địa hình sình lầy. Đường từ hậu phương ra bến vượt cũng rất lầy lội, khiến xe tăng và pháo binh khó cơ động. Trước tình hình đó, cán bộ, chiến sĩ cùng nhân dân tìm mọi cách mở đường, khắc phục địa hình để đưa lực lượng tiến về phía trước. Chính sự phối hợp, giúp đỡ của nhân dân đã góp phần rất lớn giúp các đơn vị vượt qua những trở ngại tưởng như không thể.

Trong những ngày cuối tháng 4-1975, Đoàn 232 liên tục tiến công trên các hướng Bến Lức, Long An, Tân An, Thủ Thừa; mở rộng hành lang Tây Ninh - Kiến Tường, làm chủ nhiều khu vực ven sông Vàm Cỏ Tây và cắt Quốc lộ 4 thành nhiều đoạn. Các đơn vị đồng thời gây sức ép lên những vị trí quan trọng của địch, bao vây Cần Thơ và pháo kích sân bay Trà Nóc, hạn chế khả năng chi viện của địch cho Sài Gòn.

17 giờ ngày 26-4-1975, Đoàn 232 đồng loạt nổ súng tiến công cùng các hướng khác trong Chiến dịch Hồ Chí Minh. Chỉ sau một thời gian ngắn, các đơn vị đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Rạng sáng 27-4, Sư đoàn 5 cắt được tuyến từ Bến Lức đến Tân An. Sư đoàn 8 phối hợp với quân và dân Tiền Giang cắt Quốc lộ 4 từ Mỹ Tho đến sông Tiền. Sư đoàn 3 đánh chiếm khu vực An Ninh - Lộc Giang, tổ chức vượt sông Vàm Cỏ và tạo điều kiện cho Sư đoàn 9 cùng lực lượng xe tăng, pháo binh vượt sông, tiến về khu vực tập kết gần Sài Gòn.

Đến ngày 29-4, Sư đoàn 3 vượt sông Vàm Cỏ Đông, đánh chiếm thị xã Hậu Nghĩa, sau đó tiếp tục làm chủ Chi khu Đức Hòa và căn cứ Trà Cú. Việc chiếm được Hậu Nghĩa tạo điều kiện quan trọng để Sư đoàn 9 đưa lực lượng vào Mỹ Hạnh và chuẩn bị chọc thẳng vào nội đô Sài Gòn. Cùng thời điểm đó, các đơn vị khác của Đoàn 232 tiếp tục mở rộng khu vực kiểm soát, đánh tan nhiều tuyến phòng thủ và từng bước áp sát những mục tiêu quan trọng trong thành phố.

Sáng 30-4-1975, Sư đoàn 9 tiến thẳng vào nội đô từ hướng Tây - Tây Nam. Một mũi do Trung đoàn 1 tiến qua Bà Quẹo, Vĩnh Lộc, ngã tư Bảy Hiền rồi phát triển theo đường Lê Văn Duyệt, đánh chiếm Biệt khu Thủ đô. Mũi còn lại của Trung đoàn 3 tiến công các vị trí của địch trên tuyến vành đai Đại Hàn, đánh chiếm khu vực Bà Hom, trường đua Phú Thọ và phát triển lực lượng về phía Dinh Độc Lập. Các đơn vị thuộc Trung đoàn 24, Trung đoàn 88 và những lực lượng đặc công cũng đồng loạt tiến công, đánh chiếm cầu Nhị Thiên Đường, cầu Chữ Y, khu vực Nhà Bè và nhiều mục tiêu quan trọng khác.

Trong khi đó, các lực lượng do đồng chí Huỳnh Công Thân, Nguyễn Văn Chiểu và Võ Văn Thạnh trực tiếp chỉ huy tiến công Tổng nha Cảnh sát và Cảnh sát đô thành. Khoảng 9 giờ sáng 30-4, mũi tiến công đã làm chủ các vị trí được giao. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, một bộ phận tiếp tục phát triển vào Dinh Độc Lập, một bộ phận tiến ra khu vực cảng Hải quân và căn cứ Tư lệnh Hải quân của địch. Tại Dinh Độc Lập lúc này có các mũi tiến công từ nhiều hướng cùng tiến vào, trong đó có lực lượng của Quân đoàn 2 từ hướng Đông và lực lượng của Sư đoàn 9, Đoàn 232 từ hướng Tây - Tây Nam.

Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30-4-1975, lá cờ của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc Dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam được giải phóng, đất nước bước vào thời kỳ thống nhất. Với vai trò là người chỉ huy cánh quân Tây - Tây Nam, Đại tướng Lê Đức Anh cùng cán bộ, chiến sĩ Đoàn 232 đã trải qua một chặng đường chiến đấu đầy khó khăn, từ những vùng sông nước, sình lầy đến những trận đánh quyết định ngay cửa ngõ Sài Gòn. Những đóng góp của ông và các lực lượng dưới quyền đã góp phần vào thắng lợi chung của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.