Đại tướng Lê Đức Anh - Tư duy quốc phòng trong thời kỳ đổi mới

Sau Đại hội VI năm 1986, Việt Nam bước vào thời kỳ đổi mới. Trong lĩnh vực quốc phòng, nhiệm vụ đặt ra là vừa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia, vừa phù hợp với điều kiện kinh tế và môi trường quốc tế mới.

Tháng 2/1987, Lê Đức Anh được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Phó Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương.

Trên cương vị mới, ông phải giải quyết những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi một chiến trường. Quân đội cần được tổ chức, xây dựng và điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu bảo vệ đất nước trong thời bình, trong khi Việt Nam vẫn phải đối diện những vấn đề phức tạp ở biên giới và biển đảo.

Một trong những điểm được các tư liệu chính thống nhấn mạnh là đóng góp của Lê Đức Anh trong công cuộc bảo vệ biên giới và chủ quyền biển, đảo. Điếu văn tại lễ truy điệu ông ghi nhận ông là người trực tiếp thị sát, chỉ đạo và có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng thế trận phòng thủ vững chắc, quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài. Sau nhiều thập niên chiến tranh, đất nước phải chuyển từ tư duy chủ yếu dựa trên chiến tranh giải phóng sang xây dựng một hệ thống quốc phòng có khả năng bảo vệ chủ quyền trong điều kiện hòa bình.

Lê Đức Anh cũng là một trong những lãnh đạo quân sự tham gia vào quá trình điều chỉnh quan hệ quốc tế của Việt Nam. Theo Báo Nhân Dân, ông được Bộ Chính trị giao trọng trách thăm dò và trực tiếp tiến hành nhiều công việc quan trọng nhằm xúc tiến bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ và Trung Quốc, đồng thời từng bước đưa Việt Nam gia nhập ASEAN.

Những nhiệm vụ này cho thấy ranh giới giữa quốc phòng và đối ngoại ngày càng trở nên gắn bó. Bảo vệ đất nước không chỉ được thực hiện bằng lực lượng quân sự mà còn thông qua việc tạo dựng môi trường hòa bình, mở rộng quan hệ và giảm bớt những đối đầu kéo dài.

Trong bối cảnh quốc tế cuối thập niên 1980, Việt Nam phải đối mặt với nhiều thay đổi. Quan hệ quốc tế chuyển biến nhanh, hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đứng trước khủng hoảng và Liên Xô cũng tiến đến những biến động lớn.

Đến năm 1991, những thay đổi đó tạo ra một môi trường quốc tế hoàn toàn mới. Việt Nam cần tiếp tục đổi mới và mở rộng quan hệ đối ngoại để thích ứng. Lê Đức Anh, với kinh nghiệm quân sự và vai trò trong Bộ Chính trị, bước vào một giai đoạn hoạt động mới, lần này trên cương vị người đứng đầu Nhà nước.