Đại tướng Lê Đức Anh - Từ Phước Long đến quyết tâm giải phóng miền Nam
Cuối năm 1974, chiến trường miền Nam xuất hiện những dấu hiệu quan trọng về sự suy yếu của đối phương. Từ chiến thắng Phước Long, Lê Đức Anh cùng các lực lượng ở Đông Nam Bộ tiếp tục chuẩn bị cho một bước phát triển lớn của cuộc kháng chiến.
Năm 1974, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn có nhiều chuyển biến quan trọng. Sau Hiệp định Paris năm 1973, quân Mỹ đã rút khỏi Việt Nam, trong khi chiến sự ở miền Nam vẫn tiếp diễn. Cục diện chiến trường bắt đầu cho thấy những thay đổi đáng chú ý về tương quan lực lượng.
Trong năm này, Lê Đức Anh được giao giữ chức Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh miền Nam, Ủy viên Quân ủy Miền. Tháng 4/1974, ông được thăng quân hàm từ Đại tá lên Trung tướng, một trường hợp đặc biệt trong lịch sử quân đội khi được phong vượt cấp.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của ông trong giai đoạn này gắn với chiến trường Đông Nam Bộ. Đây là địa bàn có vị trí chiến lược, nằm gần Sài Gòn và giữ vai trò quan trọng đối với việc mở rộng vùng giải phóng, tạo thế cho những chiến dịch tiếp theo.
Cuối năm 1974, Chiến dịch Đường 14 - Phước Long được tiến hành. Phước Long là tỉnh đầu tiên ở miền Nam được giải phóng hoàn toàn. Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, thắng lợi này có ý nghĩa như một “đòn trinh sát chiến lược”, cho thấy khả năng phản ứng hạn chế của quân đội Sài Gòn và khả năng can thiệp rất hạn chế của Mỹ sau khi quân Mỹ đã rút khỏi Việt Nam.
Ý nghĩa của Phước Long không chỉ nằm ở địa bàn được giải phóng. Quan trọng hơn, kết quả chiến dịch cung cấp thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá tương quan lực lượng. Bộ Chính trị sau đó, trong các cuộc họp từ cuối tháng 12/1974 đến đầu tháng 1/1975, xác định quyết tâm giải phóng miền Nam trong hai năm 1975–1976 và sẵn sàng chớp thời cơ nếu điều kiện cho phép hoàn thành ngay trong năm 1975.
Đối với Lê Đức Anh, những hoạt động tại Đông Nam Bộ trong giai đoạn này là bước chuẩn bị trực tiếp cho nhiệm vụ lớn hơn. Sau nhiều thập niên chiến đấu ở Nam Bộ, ông đã có kinh nghiệm về địa hình, lực lượng và cách tổ chức chiến trường. Những kinh nghiệm ấy sẽ được sử dụng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.
Chiến thắng Phước Long vì vậy trở thành một dấu mốc nối giữa hai giai đoạn. Một bên là quá trình thăm dò, đánh giá cục diện; bên kia là thời điểm cuộc chiến bước vào cuộc tổng tiến công có quy mô quyết định. Với Lê Đức Anh, chặng đường từ người chỉ huy chiến trường Nam Bộ đến một trong những tư lệnh chủ chốt của Chiến dịch Hồ Chí Minh đang tiến gần tới bước ngoặt lớn nhất.
