ĐẠI TƯỚNG LÊ TRỌNG TẤN – BẢN LĨNH NGƯỜI CHỈ HUY, TRÁCH NHIỆM VỚI TỔ QUỐC

Có những cuộc đời trở thành một phần ký ức dân tộc

Lịch sử Việt Nam được viết nên bằng những năm tháng đấu tranh kiên cường, bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ và bằng những con người đã dành trọn cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Khi tìm hiểu về thời hoa lửa, tôi không chỉ muốn biết một chiến thắng diễn ra vào thời điểm nào, một chiến dịch được tổ chức ra sao, mà còn muốn hiểu những phẩm chất nào đã giúp con người vượt qua thử thách, đưa ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ trong những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong hành trình ấy, cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng Lê Trọng Tấn để lại trong tôi nhiều suy ngẫm.

Đại tướng Lê Trọng Tấn, tên thật là Lê Trọng Tố, sinh ngày 1 tháng 10 năm 1914 tại xã Yên Nghĩa, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây, nay thuộc thành phố Hà Nội. Sinh trưởng trong một gia đình nông dân yêu nước, ông tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1944, từng bước trưởng thành qua thực tiễn đấu tranh và trở thành một trong những cán bộ chỉ huy quân sự tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hơn bốn mươi năm hoạt động cách mạng, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách, từ chỉ huy trung đoàn, đại đoàn đến tham gia chỉ đạo các chiến dịch lớn và đảm nhiệm cương vị Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Cuộc đời ông gắn với những dấu mốc quan trọng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975.

Điều khiến tôi muốn tìm hiểu sâu hơn về Đại tướng không chỉ là những chiến công gắn với tên tuổi ông, mà còn là cách ông trưởng thành qua thực tiễn, tổ chức lực lượng và đảm nhận những nhiệm vụ ngày càng lớn. Từ những dấu mốc lịch sử ấy, tôi nhận thấy rằng năng lực của một người chỉ huy không chỉ thể hiện ở kết quả cuối cùng, mà còn ở khả năng đánh giá tình hình, phối hợp con người và chịu trách nhiệm trước nhiệm vụ được giao.

Từ phong trào cách mạng đến người chỉ huy Đại đoàn 312

Năm 1944, Lê Trọng Tấn tham gia Việt Minh. Tháng 3 năm 1945, ông tham gia Ủy ban chuẩn bị khởi nghĩa tỉnh Hà Đông; đến tháng 8 năm 1945, ông tham gia Ủy ban khởi nghĩa tỉnh Hà Đông, phụ trách quân sự. Những hoạt động này đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trong quá trình tham gia cách mạng của ông, đồng thời mở đầu cho chặng đường gắn bó lâu dài với lực lượng vũ trang cách mạng.

Trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Trọng Tấn lần lượt đảm nhiệm các nhiệm vụ chỉ huy quân sự. Năm 1949, khi Trung đoàn Sông Lô được tổ chức thành Trung đoàn 209, ông đang giữ cương vị Phó tư lệnh Liên khu 10 và được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng kiêm Chính ủy Trung đoàn. Đây là một bước chuyển quan trọng trong quá trình ông trực tiếp chỉ huy đơn vị chủ lực.

Ngày 27 tháng 12 năm 1950, Đại đoàn 312 được thành lập, ông được giao làm Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy đầu tiên. Từ đây, ông trực tiếp chỉ huy một đơn vị chủ lực cơ động của quân đội, tham gia các chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trong đó có Chiến dịch Biên giới năm 1950, Chiến dịch Hòa Bình năm 1951–1952, Chiến dịch Tây Bắc năm 1952 và Chiến dịch Thượng Lào năm 1953.

Nhìn lại chặng đường này, tôi nhận thấy sự trưởng thành của một người chỉ huy không diễn ra trong ngày một ngày hai. Đó là quá trình tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện năng lực tổ chức và từng bước đảm nhận những nhiệm vụ phức tạp hơn. Những trọng trách mà Lê Trọng Tấn được giao phản ánh quá trình trưởng thành ấy trong hoàn cảnh chiến tranh đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc và khả năng xử lý tình huống linh hoạt.

Từ góc nhìn của một sinh viên sư phạm, tôi nhận ra bài học về trách nhiệm đối với công việc và tập thể. Một nhiệm vụ dù lớn hay nhỏ cũng đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức, sự chuẩn bị và tinh thần phối hợp. Trong học tập, nếu mỗi thành viên chỉ quan tâm đến phần việc của mình mà thiếu sự trao đổi, kết quả chung khó đạt được như mong muốn. Ngược lại, khi mỗi người hiểu rõ trách nhiệm, chủ động hỗ trợ nhau và cùng hướng đến mục tiêu chung, tập thể sẽ có điều kiện hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn.

Điện Biên Phủ – Bài học về tư duy thực tiễn và quyết định có trách nhiệm

Trong sự nghiệp của Đại tướng Lê Trọng Tấn, Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một dấu mốc đặc biệt quan trọng. Trên cương vị Đại đoàn trưởng Đại đoàn 312, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị tham gia chiến dịch và tổ chức tiến công cứ điểm Him Lam, trận đánh mở màn vào ngày 13 tháng 3 năm 1954.

Trước khi chiến dịch diễn ra, Đại đoàn 312 cùng Đại đoàn Công binh – Pháo binh 351 được giao nhiệm vụ kéo pháo bằng tay vào trận địa. Công việc diễn ra trong điều kiện địa hình hiểm trở, đường kéo pháo dài, nhiều dốc cao và vực sâu. Kế hoạch chuẩn bị ban đầu gặp nhiều khó khăn, khiến thời điểm nổ súng phải điều chỉnh.

Trong quá trình chuẩn bị chiến dịch, phương án tác chiến ban đầu theo phương châm đánh nhanh, thắng nhanh được xem xét lại. Những ý kiến từ thực tiễn chiến trường, trong đó có nhận định của Lê Trọng Tấn về khó khăn khi tiến công qua nhiều tuyến phòng ngự, là một phần của quá trình đánh giá tình hình. Sau khi cân nhắc toàn diện, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định chuyển sang phương châm đánh chắc, tiến chắc. Các đơn vị thực hiện việc kéo pháo ra, tiếp tục chuẩn bị trận địa và tổ chức lực lượng theo phương án mới.

Quyết định thay đổi phương châm tác chiến không nên được nhìn nhận như kết quả của ý kiến riêng một cá nhân, mà phải đặt trong quá trình nghiên cứu, đánh giá và cân nhắc của Bộ Chỉ huy chiến dịch. Đây là một quyết định quan trọng, thể hiện yêu cầu bảo đảm chắc thắng trước một tập đoàn cứ điểm có hệ thống phòng ngự kiên cố.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Đại đoàn 312 tiến công cứ điểm Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau gần hai tháng chiến đấu, ngày 7 tháng 5 năm 1954, chiến dịch kết thúc thắng lợi. Đại đoàn 312 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần vào chiến thắng có ý nghĩa quyết định đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đối với tôi, câu chuyện Điện Biên Phủ gợi ra một bài học sâu sắc về mối quan hệ giữa quyết tâm và tư duy thực tiễn. Kiên định mục tiêu không có nghĩa là giữ nguyên một phương án bất chấp những thay đổi của hoàn cảnh. Trái lại, người có trách nhiệm cần nhận diện khó khăn, đánh giá những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả và chủ động đề xuất cách giải quyết trên cơ sở thực tế.

Bài học ấy đặc biệt gần gũi với ngành Sư phạm Vật lý mà tôi đang theo học. Trong khoa học, một giả thuyết cần được kiểm chứng bằng quan sát và thực nghiệm. Khi kết quả không phù hợp với dự đoán, người nghiên cứu phải xem xét lại cách giải thích và điều kiện thí nghiệm. Trong dạy học cũng vậy, một phương pháp được chuẩn bị kỹ lưỡng vẫn có thể chưa phù hợp với trình độ hoặc khả năng tiếp nhận của một nhóm học sinh. Giáo viên cần quan sát, đánh giá và điều chỉnh cách tổ chức hoạt động để đạt hiệu quả tốt hơn.

Từ sự kiện lịch sử này, tôi hiểu rằng tinh thần trách nhiệm không chỉ nằm ở việc hoàn thành một kế hoạch, mà còn thể hiện ở khả năng nhận biết khi nào cần xem xét lại cách thực hiện. Điều quan trọng là mọi điều chỉnh đều phải dựa trên căn cứ rõ ràng, hướng đến mục tiêu đúng đắn và đặt hiệu quả chung lên hàng đầu.

Trưởng thành qua chiến trường và công tác huấn luyện

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Trọng Tấn được giao giữ chức Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1. Trong thời gian này, ông tham gia tổng kết kinh nghiệm chiến đấu, xây dựng nội dung huấn luyện và đào tạo cán bộ quân đội. Công tác đào tạo được gắn với yêu cầu thực tiễn, nhằm giúp học viên vận dụng kiến thức vào những nhiệm vụ cụ thể.

Năm 1964, ông được điều động vào miền Nam, giữ chức Phó tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam và tham gia công tác chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Trên cương vị này, ông tham gia chỉ đạo Chiến dịch Bình Giã và trực tiếp làm Tư lệnh Chiến dịch Đồng Xoài năm 1965. Đây là những dấu mốc quan trọng trong quá trình hoạt động của ông tại chiến trường miền Nam.

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, ông được điều động ra miền Bắc, đảm nhiệm chức Tổng Tham mưu phó phụ trách tác chiến. Trong giai đoạn 1968–1975, ông chú trọng nghiên cứu cách đánh phù hợp với từng chiến trường, tổ chức lực lượng, huấn luyện và hiệp đồng giữa các đơn vị. Ông còn được giao làm Tư lệnh một số chiến dịch quan trọng, trong đó có Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào năm 1971 và Chiến dịch Trị – Thiên năm 1972.

Qua những nhiệm vụ ấy, tôi nhận thấy công tác chỉ huy không chỉ gắn với việc đưa ra quyết định trong một trận đánh, mà còn bao gồm quá trình chuẩn bị lực lượng, tổ chức huấn luyện và xây dựng phương án cho những tình huống khác nhau. Kết quả của một nhiệm vụ thường phụ thuộc vào cả quá trình chuẩn bị lâu dài, chứ không chỉ ở thời điểm hành động.

Đây cũng là điều tôi muốn vận dụng vào quá trình rèn luyện nghề nghiệp. Người giáo viên không thể chỉ quan tâm đến việc truyền đạt kiến thức trong một tiết học mà cần chuẩn bị mục tiêu, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học từ trước. Với môn Vật lý, việc thiết kế thí nghiệm, lựa chọn ví dụ và dự kiến những khó khăn học sinh có thể gặp phải đều có vai trò quan trọng.

Một bài học về định luật vật lý sẽ khó đạt hiệu quả nếu chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ công thức. Giáo viên cần tổ chức cho học sinh quan sát hiện tượng, đặt câu hỏi, đưa ra dự đoán, tiến hành thí nghiệm và rút ra kết luận. Khi học sinh chưa hiểu bài, giáo viên phải tìm nguyên nhân và điều chỉnh cách giải thích thay vì chỉ lặp lại một phương pháp chưa hiệu quả.

Từ kinh nghiệm đào tạo và tổ chức lực lượng trong sự nghiệp của Đại tướng Lê Trọng Tấn, tôi rút ra rằng muốn giúp người khác tiến bộ, cần hiểu rõ nhiệm vụ, nắm được khả năng của từng người và lựa chọn phương pháp phù hợp. Đó cũng là trách nhiệm mà tôi cần chuẩn bị để thực hiện khi trở thành giáo viên.

Mùa Xuân năm 1975 – Trách nhiệm trong thời khắc lịch sử

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Lê Trọng Tấn đảm nhiệm những trọng trách quan trọng trong chỉ huy chiến dịch. Ông trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Huế – Đà Nẵng, góp phần vào thắng lợi của cuộc tiến công giải phóng các địa bàn chiến lược ở miền Trung.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông giữ chức Phó tư lệnh chiến dịch, đồng thời trực tiếp chỉ huy cánh quân phía Đông và Đông Nam, gồm Quân đoàn 2 và Quân đoàn 4. Cánh quân này phối hợp với các cánh quân khác tiến về Sài Gòn, thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch tác chiến chung của Bộ Chỉ huy chiến dịch.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kết thúc thắng lợi, miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất. Đây là thành quả của quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, trong đó có đóng góp của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên khắp cả nước.

Khi tìm hiểu về vai trò của Lê Trọng Tấn trong những chiến dịch cuối cùng của cuộc kháng chiến, tôi nhận thấy trách nhiệm của người chỉ huy được thể hiện trong khả năng tổ chức lực lượng, phối hợp các đơn vị và hoàn thành nhiệm vụ trong một kế hoạch chung. Những chiến thắng lớn không phải kết quả của một cá nhân đơn lẻ, mà được tạo nên từ sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, sự phối hợp giữa các lực lượng và nỗ lực của đông đảo cán bộ, chiến sĩ, nhân dân.

Sau năm 1975, đất nước bước vào giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với nhiều nhiệm vụ mới. Năm 1978, Lê Trọng Tấn được giao giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Trên cương vị này, ông tiếp tục tham gia chỉ đạo xây dựng quân đội, tổ chức lực lượng và thực hiện những nhiệm vụ quân sự quan trọng.

Cuộc đời công tác của ông cho thấy trách nhiệm không kết thúc sau một chiến thắng. Trong thời bình cũng như khi đất nước đứng trước những khó khăn, việc xây dựng tổ chức, chuẩn bị lực lượng và duy trì năng lực thực hiện nhiệm vụ vẫn đòi hỏi sự tận tụy và tinh thần trách nhiệm.

Đối với người giáo viên tương lai, tôi hiểu rằng trách nhiệm nghề nghiệp cũng không chỉ được thể hiện trong những thành tích nổi bật. Nó bắt đầu từ những việc cụ thể: chuẩn bị bài giảng nghiêm túc, giải thích kiến thức chính xác, tổ chức thí nghiệm an toàn, đánh giá học sinh công bằng và kiên nhẫn hỗ trợ những em gặp khó khăn. Những việc làm ấy có thể không tạo ra kết quả tức thời, nhưng góp phần xây dựng nền tảng tri thức và nhân cách cho học sinh.

Từ câu chuyện lịch sử đến trách nhiệm của sinh viên sư phạm

Đại tướng Lê Trọng Tấn qua đời ngày 5 tháng 12 năm 1986 tại Hà Nội. Cuộc đời ông gắn với những giai đoạn quan trọng của lịch sử cách mạng Việt Nam, từ những ngày đầu tham gia hoạt động cách mạng đến các chiến dịch lớn trong hai cuộc kháng chiến và nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975.

Đối với tôi, tìm hiểu về Đại tướng không chỉ là ghi nhớ ngày tháng, chức vụ hay tên các chiến dịch. Điều quan trọng hơn là nhận ra những bài học có thể tiếp nhận từ quá trình hoạt động của ông: sự chuẩn bị nghiêm túc, tinh thần trách nhiệm, khả năng đánh giá thực tế và ý thức đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân.

Tôi không cho rằng kinh nghiệm quân sự có thể được áp dụng nguyên vẹn vào môi trường giáo dục, bởi chiến trường và trường học có mục tiêu, điều kiện và phương thức hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, những phẩm chất như trách nhiệm, trung thực, kỷ luật và tinh thần học hỏi vẫn có ý nghĩa đối với người làm nghề dạy học.

Là sinh viên ngành Sư phạm Vật lý, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, tôi cần chủ động trau dồi kiến thức chuyên môn, nắm vững bản chất các định luật vật lý và rèn luyện khả năng giải thích hiện tượng bằng lập luận khoa học. Tôi cũng cần phát triển năng lực sư phạm, biết lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp và tổ chức các hoạt động giúp học sinh chủ động khám phá kiến thức.

Bên cạnh đó, tôi phải rèn luyện sự trung thực trong học tập và nghiên cứu. Việc sử dụng tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra thông tin trước khi đưa ra kết luận và sẵn sàng sửa chữa sai sót là những yêu cầu cần thiết đối với người giáo viên. Khi đứng lớp, sự trung thực còn thể hiện ở việc đánh giá công bằng, tôn trọng học sinh và không ngừng tự xem xét chất lượng công việc của bản thân.

Tôi cũng hiểu rằng nghề giáo đòi hỏi sự học tập suốt đời. Kiến thức khoa học và phương pháp giáo dục luôn phát triển, vì vậy người giáo viên cần thường xuyên cập nhật tri thức, tích lũy kinh nghiệm và điều chỉnh phương pháp giảng dạy theo nhu cầu của người học. Lòng yêu nghề phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, chứ không chỉ dừng lại ở lời nói hay mong muốn.

Tôi mong rằng khi bước vào nghề, mình không chỉ truyền đạt cho học sinh những công thức và định luật vật lý, mà còn giúp các em hình thành tư duy khoa học, tinh thần trung thực, khả năng hợp tác và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Tôi muốn góp phần để học sinh hiểu rằng tri thức không chỉ phục vụ sự phát triển của bản thân mà còn có thể đóng góp cho gia đình, xã hội và đất nước.

Giữ lại ánh sáng của thời hoa lửa

Lịch sử không chỉ thuộc về quá khứ. Những câu chuyện về con người và sự kiện đã làm nên lịch sử còn giúp thế hệ hôm nay suy ngẫm về cách sống, cách học tập và trách nhiệm của mình đối với cộng đồng. Qua cuộc đời Đại tướng Lê Trọng Tấn, tôi hiểu thêm rằng năng lực cần được bồi đắp bằng quá trình rèn luyện lâu dài; quyết định có trách nhiệm phải dựa trên việc đánh giá thực tế; và thành quả của một tập thể đòi hỏi sự phối hợp, kỷ luật cùng tinh thần tận tụy của mỗi thành viên.

Tôi không thể trải qua những năm tháng chiến tranh mà Đại tướng đã sống, nhưng tôi có thể tiếp nối những giá trị tốt đẹp bằng chính công việc học tập và rèn luyện hôm nay. Đó là học tập nghiêm túc, tôn trọng sự thật, không ngừng hoàn thiện chuyên môn và chuẩn bị đầy đủ để trở thành một người giáo viên có năng lực, có trách nhiệm.

Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng những bài học từ thế hệ đi trước vẫn còn nguyên ý nghĩa. Với tôi, tưởng nhớ Đại tướng Lê Trọng Tấn không chỉ là trân trọng những đóng góp của ông đối với lịch sử dân tộc, mà còn là tự nhắc mình phải biến sự hiểu biết về lịch sử thành ý thức trách nhiệm trong hiện tại.

Tôi tin rằng sự tiếp nối thiết thực nhất đối với thế hệ trẻ không chỉ nằm ở niềm tự hào về những chiến công trong quá khứ, mà còn ở việc sống có trách nhiệm, làm việc trung thực và đóng góp bằng năng lực của mình cho đất nước. Với con đường trở thành người giáo viên, tôi sẽ bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: học tập nghiêm túc, rèn luyện nhân cách, tôn trọng học sinh và chuẩn bị tốt cho nhiệm vụ giáo dục thế hệ tương lai.

Đó là bài học tôi muốn giữ lại từ câu chuyện thời hoa lửa về Đại tướng Lê Trọng Tấn: trân trọng quá khứ, sống có trách nhiệm trong hiện tại và chuẩn bị bằng tri thức, nhân cách để góp phần xây dựng tương lai.

Tài liệu tham khảo

1. Báo Quân đội nhân dân, Đại tướng Lê Trọng Tấn – Nhà chỉ huy xuất sắc, vị tướng tài của quân đội ta.