Đại tướng Mai Chí Thọ – Mở đường chiến lược và trận Tua Hai

Năm 1960 đánh dấu bước chuyển quan trọng của cách mạng miền Nam. Sau nhiều năm chịu sự đàn áp quyết liệt, phong trào từng bước chuyển từ nhiệm vụ giữ gìn lực lượng sang kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Tại miền Đông Nam Bộ, Mai Chí Thọ giữ cương vị Bí thư Khu ủy và Chính ủy Quân khu, cùng tập thể lãnh đạo giải quyết nhiều nhiệm vụ chiến lược.

Một trong những yêu cầu cấp thiết là nối thông miền Đông với tuyến chi viện từ miền Bắc. Trong điều kiện chính quyền Sài Gòn kiểm soát nhiều tuyến giao thông, cán bộ và vật chất không thể di chuyển bằng những con đường thông thường. Muốn duy trì cuộc đấu tranh lâu dài, chiến trường phải có một hành lang bí mật đi qua rừng núi và địa bàn cư trú của đồng bào các dân tộc.

Đầu năm 1960, Liên Tỉnh ủy miền Đông chỉ đạo thành lập Đoàn 200 làm nhiệm vụ mở đường về phía Bắc. Các đội vừa hành quân vừa vận động nhân dân, khảo sát địa hình và tìm cách bắt liên lạc với lực lượng do Trung ương cử vào. Công việc diễn ra giữa vùng rừng núi rộng lớn, thiếu bản đồ chính xác và luôn có nguy cơ gặp lực lượng đối phương.

Đến cuối năm 1960, các mũi mở đường của miền Đông lần lượt bắt được liên lạc với đoàn từ Trung ương tại khu vực phía nam Gia Nghĩa và trên tuyến đường 14. Việc nối thông hành lang có ý nghĩa đặc biệt. Miền Đông và chiến trường Nam Bộ từ đây có thêm điều kiện tiếp nhận cán bộ, thông tin và nguồn chi viện từ hậu phương miền Bắc.

Cùng thời gian ấy, Khu ủy miền Đông chuẩn bị cho một trận đánh có khả năng tạo chuyển biến về thế và lực. Căn cứ Tua Hai, còn được gọi là căn cứ Nguyễn Thái Học, nằm ở phía tây bắc thị xã Tây Ninh và là kho vũ khí quan trọng của quân đội Sài Gòn. Lực lượng cách mạng cần vũ khí để trang bị cho các đơn vị đang hình thành, trong khi nguồn cung tại chỗ còn rất hạn chế.

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 15 và sự chỉ đạo của Xứ ủy Nam Bộ, lực lượng vũ trang miền Đông phối hợp với cơ sở nội tuyến tổ chức tiến công Tua Hai. Mai Chí Thọ tham gia chiến đấu trên cương vị Chính ủy, cùng bộ phận chỉ huy lãnh đạo trận đánh.

Thắng lợi tại Tua Hai giúp lực lượng cách mạng thu được hơn 1.000 khẩu súng và nhiều trang bị. Số vũ khí ấy có giá trị rất lớn đối với việc xây dựng các đơn vị vũ trang ở miền Đông. Quan trọng hơn, trận đánh góp phần cổ vũ phong trào nổi dậy của quần chúng tại Tây Ninh và nhiều địa phương lân cận.

Hai nhiệm vụ mở đường và tiến công Tua Hai tưởng như khác nhau nhưng cùng phục vụ một mục tiêu chiến lược. Hành lang được nối thông tạo khả năng tiếp nhận sự chi viện lâu dài; vũ khí thu được tại chỗ giúp lực lượng trước mắt nhanh chóng phát triển. Một nhiệm vụ xây dựng thế trận, nhiệm vụ còn lại trực tiếp tạo lực, kết hợp thành bước chuyển mới cho chiến trường.

Trong quá trình đó, ông cùng tập thể lãnh đạo phải phối hợp giữa công tác Đảng, công tác quân sự, binh vận và vận động quần chúng. Trận đánh chỉ thành công khi có thông tin chính xác và sự hỗ trợ từ bên trong; con đường chỉ tồn tại khi được đồng bào bảo vệ. Điều này tiếp tục khẳng định nguyên tắc mà Mai Chí Thọ đã tích lũy từ những năm làm công tác Công an: mọi nhiệm vụ đều phải dựa vào nhân dân.