Đại tướng Mai Chí Thọ - Một nhân cách lớn

Ðại tướng chí Mai Chí Thọ, tên thật là Phan Ðình Ðống, sinh năm 1922 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước ở Nam Ðịnh. Ba người anh của Đại tướng cũng đã bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, dưới ảnh hưởng sâu sắc của những tấm gương của các nhà ái quốc thời đó. Mặc dù mồ côi cha từ năm lên 6 tuổi, nhưng được lớn lên trong bầu không khí tràn trề nhiệt huyết với non sông và dân tộc, lại sớm giác ngộ tư tưởng giải  phóng  dân  tộc  và  công  bằng  xã  hội, ngay từ năm 14 tuổi, Đại tướng Mai Chí Thọ đã tham gia vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên chống lại ách đô hộ tàn bạo của chính quyền thực dân phong kiến. Ðồng chí đã trở thành Bí thư Ðoàn Thanh niên Phản đế ở Nam Ðịnh ngay trong trường trung học. Tháng 9 năm 1939, Đại tướng được kết nạp vào Ðảng Cộng sản Ðông Dương. Từ năm 1940, Đại tướng Mai Chí Thọ đã bị kẻ thù giam cầm trong nhiều nhà tù cực kỳ khắc nghiệt như nhà tù Nam Ðịnh, Hỏa Lò - Hà Nội, Sơn La, Khám Lớn - Sài Gòn và cuối cùng là nhà tù Côn Ðảo cho tới ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công. Thế nhưng, cũng chính trong nơi tận cùng tăm tối và gian khổ ấy, Đại tướng Mai Chí Thọ đã có dịp được gần gũi và học được thêm nhiều điều tốt đẹp từ những bậc đàn anh đáng kính như Bác Tôn Ðức Thắng, đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Nguyễn Văn Linh, đồng chí Phạm Hùng... Tại phòng giam cầm cố ở Côn Ðảo, như chính lời Đại tướng Mai Chí Thọ sau này kể lại, Đại tướng đã đặc biệt kính phục "thần tượng" Bác Tôn, lúc đó cũng bị giam ở "Sở Lưới" trên đảo. Với Đại tướng, phong cách sống dũng cảm, cương quyết trước cường quyền và bao dung, độ lượng với đồng chí, đồng bào của Bác Tôn luôn là tấm gương sáng ngời mãi mãi noi theo... Cũng chính ở Côn Ðảo, Đại tướng đã hiểu rất rõ rằng "lý tưởng Cộng sản là cao đẹp vì chính nó đã tạo dựng nên biểu tượng có sức cuốn hút và say mê lòng người" như Bác Tôn Ðức Thắng!

Trở về đất liền sau ngày Cách mạng Tháng Tám thành công, Đại tướng Mai Chí Thọ đã gắn bó phần lớn đoạn đời còn lại của mình với miền nam, trực tiếp tham gia các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ ở những nơi hiểm nguy, gian nan nhất. Phải nói rằng, nhiều cương vị quan trọng mà Đại tướng Mai Chí Thọ đã đảm trách gắn bó với công việc của lực lượng CAND. Ðồng chí từng là Trưởng ty Công an tỉnh Cần Thơ khi mới 23 tuổi và sau đó làm Trưởng ty Công an kiêm Phó Bí thư, rồi Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho cho tới năm 1950. Trong giai đoạn từ năm 1950 tới năm 1954, Đại tướng Mai Chí Thọ đã giữ cương vị Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, Phó Bí thư và Bí thư Liên chi Chính quyền Nam Bộ trong giai đoạn từ 1950 đến 1952... Chính trên những cương vị đó, Đại tướng Mai Chí Thọ đã có những đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng lực lượng Công an nhân dân nói riêng và lực lượng cách mạng nói chung ở Nam Bộ. Ðồng chí đã thấm nhuần tư tưởng căn bản của Ðảng ta và Bác Hồ trong việc thực thi những chính sách đại đoàn kết dân tộc, tiến hành các hoạt động cách mạng trên cơ sở bồi đắp sức dân, lấy dân làm chỗ dựa căn bản.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đại tướng Mai Chí Thọ đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo có vai trò quan trọng hàng đầu, gắn bó chặt chẽ với mọi giai đoạn phát triển của phong trào cách mạng miền nam. Từ năm 1955 tới năm 1960, Đại tướng Mai Chí Thọ là Phó ban rồi Trưởng ban Ðịch tình Xứ ủy Nam Bộ, Xứ ủy viên dự khuyết... Trong giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1965, Đại tướng là Bí thư Khu ủy Miền Ðông Nam Bộ, Chính ủy Quân khu Miền Ðông Nam Bộ. Từ năm 1965 tới năm 1975, Đại tướng là Ủy viên Thường vụ, Phó Bí thư rồi Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Ðịnh, Chính ủy Quân khu Sài Gòn - Gia Ðịnh. Từ năm 1976 đến năm 1986, Đại tướng đã giữ các chức vụ Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh và Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh.