Đại tướng Nguyễn Chí Thanh – Nhà chính trị, quân sự tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam
Nguyễn Chí Thanh, tên khai sinh Nguyễn Vịnh, sinh ngày 1 tháng 1 năm 1914 tại thôn Niêm Phò, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên, nay thuộc thành phố Huế. Xuất thân trong một gia đình nông dân, ông sớm tham gia các hoạt động đấu tranh chống áp bức. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, từ khi còn trẻ, Nguyễn Vịnh đã tham gia phong trào công nhân và phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương; tháng 7 năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Trong những năm trước Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Chí Thanh hoạt động tại Thừa Thiên và nhiều địa bàn khác. Ông từng giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên, sau đó bị thực dân Pháp bắt và giam giữ trong nhiều nhà lao. Những năm tháng tù đày trở thành một phần quan trọng trong quá trình rèn luyện và trưởng thành của ông. Sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong tổ chức Đảng và chính quyền cách mạng.
Năm 1950, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chuyển sang giai đoạn mới, Nguyễn Chí Thanh được điều động vào quân đội. Ông giữ cương vị Phó Bí thư Tổng Quân ủy, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Trên cương vị này, ông tham gia xây dựng hệ thống công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội, chú trọng mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân và xây dựng đội ngũ cán bộ.
Tại Đại hội Đảng lần thứ II năm 1951, Nguyễn Chí Thanh được bầu vào Bộ Chính trị. Trong những năm kháng chiến chống Pháp và sau đó là thời kỳ xây dựng miền Bắc, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng. Từ đầu năm 1961, ông được giao phụ trách công tác nông thôn ở Trung ương. Đến tháng 10 năm 1964, ông được điều vào miền Nam, giữ cương vị Bí thư Trung ương Cục miền Nam kiêm Chính ủy các lực lượng vũ trang Quân Giải phóng miền Nam.
Tại chiến trường miền Nam, Nguyễn Chí Thanh trực tiếp nghiên cứu tình hình, chỉ đạo xây dựng lực lượng và tham gia hoạch định phương hướng tác chiến. Các nghiên cứu của Quân đội nhân dân Việt Nam ghi nhận ông có những đóng góp đáng kể vào việc phát triển quan điểm về chiến tranh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân và phát huy vai trò của nhân dân trong chiến tranh.
Đầu năm 1967, Nguyễn Chí Thanh được triệu tập ra miền Bắc để báo cáo tình hình chiến trường miền Nam với Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông tham gia phân tích tình hình chiến trường và đề xuất những chủ trương nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến. Tuy nhiên, ngày 6 tháng 7 năm 1967, sau một cơn đau tim nặng, ông qua đời tại Bệnh viện Quân y 108, khi mới 53 tuổi.
Nguyễn Chí Thanh được truy tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh hạng Nhất và Huân chương Quân công hạng Nhất. Di sản của ông được nghiên cứu trên cả hai phương diện chính trị và quân sự, đặc biệt là công tác xây dựng quân đội, công tác Đảng – công tác chính trị và những đóng góp vào tư duy chiến tranh nhân dân Việt Nam
