Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Sáng trong như ngọc một con người

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Sáng trong như ngọc một con người

“Ôi sống như anh sống trọn đời,

Sáng trong như ngọc một con người.

Thanh ơi, anh mất rồi chăng đấy,

Cứ thấy như anh nở miệng cười…”

Những dòng thơ của nhà thơ Tố Hữu như chất chứa tình cảm của hàng triệu trái tim người Việt Nam khi nhớ về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh (Nguyễn Vịnh). Người đã từng ba lần bị địch bắt giam trong các nhà tù, nhưng luôn giữ vững khí tiết, bất khuất đấu tranh trong tù. Người con của miền Trung anh dũng đó đã vận dụng xuất sắc đường lối chính trị, quân sự của Đảng, để góp phần làm nên những chiến thắng vẻ vang của quân và dân ta. Đồng chí là một nhà lãnh đạo năng động, sáng tạo, hết lòng thương yêu nhân dân, yêu đồng đội và lối sống giản dị, khiêm tốn, trong như pha lê giữa cuộc sống đời thường.

Đồng chí Nguyễn Vịnh sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên. Một vùng đất văn hiến, giàu truyền thống cách mạng, nơi có những phong trào đấu tranh chống ngoại xâm sôi nổi và cũng là quê hương của nhiều văn thân, trí thức yêu nước.

Cột cờ Đại nội Huế, quê hương của đồng chí Nguyễn Vịnh

Năm Nguyễn Vịnh 14 tuổi thì cha qua đời, nhà nghèo đồng chí phải bỏ học đi làm thuê đỡ mẹ kiếm sống, nuôi gia đình. Nhưng vốn thông minh, ham học hỏi, ngoài những lúc lao động chân tay Nguyễn Vịnh luôn tìm mượn sách báo để tự học, dần nâng cao vốn hiểu biết của mình về thời cuộc.

Đồng chí Nguyễn Chí Diểu (trái), Phan Đăng Lưu, những đảng viên cộng sản

đã dìu dắt đồng chí Nguyễn Vịnh tham gia cách mạng

Sớm chứng kiến cảnh đất nước chìm trong đêm dài nô lệ, thấu hiểu được nỗi cơ cực của người dân mất nước. Hiền lành, chất phác, làm việc suốt ngày đêm mà cuộc sống nghèo khó cứ đeo bám lấy gia đình đồng chí cũng như nhiều người dân của vùng quê Niêm Phò. Điều đó đã thôi thúc Nguyễn Vịnh tham gia hoạt động cách mạng khi mới tròn 20 tuổi, dưới sự dìu dắt của 2 đồng chí đảng viên cộng sản là Nguyễn Chí Diểu và Phan Đăng Lưu. Kể từ đây, chàng trai miền Trung được sống và cống hiến hết mình cho cách mạng Việt Nam.

Vườn hoa cầu Tràng Tiền (Huế), nơi đồng chí Nguyễn Chí Diểu

gặp gỡ và giác ngộ cách mạng cho đồng chí Nguyễn Vịnh, năm 1934

Năm 1937, với tinh thần tích cực tham gia các hoạt động tại quê nhà, đồng chí được cử làm Bí thư Chi bộ Niêm Phò, đây là tổ chức đảng đầu tiên của huyện Quảng Điền. Ở tuổi 24, đồng chí được cử làm Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên. Trên cương vị đó, đồng chí đã sớm thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, phẩm chất và năng lực lãnh đạo, đưa Đảng bộ Thừa Thiên ngày một phát triển, đạt nhiều thành tích vang dội.

Vì tích cực tham gia hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Vịnh từng bị bắt giam trong các nhà tù thực dân. Chính nơi đây đã tôi luyện thêm ý chí, tinh thần, tiếp thêm sức mạnh để đồng chí vững vàng hơn trên con đường cách mạng mà mình đã lựa chọn, nguyện cống hiến hết mình cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Nhà lao Thừa phủ (Huế), nơi đồng chí Nguyễn Vịnh bị thực dân Pháp bắt giam, năm 1938

Cuối năm 1938, đồng chí bị bắt và giam tại Nhà lao Thừa phủ (Huế), đầu năm 1939 đồng chí được thả tự do. Chỉ sau đó 6 tháng, đồng chí bị bắt trên cầu Tràng Tiền: “Mặc dù Nguyễn Vịnh không nhận bất cứ “tội” nào mà bọn mật thám buộc tòa án Nam Triều ở tỉnh Thừa Thiên vẫn kết án anh 2 năm tù giam. Trong thời gian bị giam ở Nhà lao Thừa phủ, anh nêu cao tinh thần đấu tranh cách mạng. Anh tổ chức việc học tập cho anh em tù chính trị trong nhà lao để giúp anh em giữ vững tinh thần chiến đấu, nâng cao trình độ lý luận và kinh nghiệm cách mạng…”. Trích sách: Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Nxb Thuận Hóa, năm 1997, Tr.317.

Huyện Phú Lộc, nơi đồng chí Nguyễn vịnh bị bắt lần thứ 3, năm 1943

Cũng trong cuốn sách Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Nxb Thuận Hóa, năm 1997, Tr.318 có đoạn viết: “Bất cứ ở nhà lao nào, Nguyễn Vịnh cũng nêu cao ý chí cách mạng, khắc phục mọi khó khăn, tổ chức việc học tập, rèn luyện để giữ vững phẩm chất, đào tạo cán bộ cho cách mạng, đồng thời tổ chức và lãnh đạo đấu tranh chống bọ chúa ngục, để bảo vệ quyền lợi hàng ngày của anh em tù chính trị …”.

Tháng 2-1942, đồng chí Nguyễn Vịnh cùng một số bạn tù tổ chức vượt ngục thoát khỏi Nhà lao Buôn Ma Thuột tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Tháng 7-1943, Nguyễn Vịnh bị bắt và bị đày trở lại Nhà lao Buôn Ma Thuột. Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp, đồng chí Nguyễn Vịnh được trả tự do, trở về hoạt động và khôi phục các cơ sở đảng ở Thừa Thiên Huế và Trung kỳ.

Bữa cơm tù nhân trong sân Nhà tù Buôn Ma Thuột, Đắc Lăk,

nơi thực dân Pháp giam giữ đồng chí Nguyễn Vịnh, năm 1943-1945

Từng nhiều năm sống trong các nhà tù với đồng chí Nguyễn Vịnh, đồng chí Tố Hữu, nguyên Ủy viên Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng đã nói: “…Thế là ở cả ba nhà tù, anh Vịnh và tôi luôn ở cùng với nhau, vừa tiếp tục công việc nghiên cứu chính trị và học tập văn hóa, vừa đấu tranh chống sự đàn áp, khủng bố và tàn khốc trong tù”.

Sống trong gông cùm và phải chịu những trận đòn tra tấn tàn khốc của kẻ thù, đồng chí Nguyễn Vịnh vẫn một lòng trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, biến nhà tù thành trường học, tổ chức cuộc sống trong tù đầy lạc quan, hy vọng. Những “Trường học cách mạng” ấy đã góp phần rèn luyện tinh thần, khí phách của nhà cách mạng xuất sắc Nguyễn Chí Thanh, một nhà lãnh đạo, một vị tướng tài ba của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Sau khi ra tù, đồng chí Nguyễn Vịnh tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng .Với tài năng và tâm huyết của mình, đồng chí có nhiều dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của đất nước. Đồng chí được Đảng, nhà nước cử giữ nhiều cương vị quan trọng và trở thành nhà lãnh đạo chính trị, quân sự nỗi lạc của dân tộc Việt Nam. 

Đình Tân Trào, nơi đồng chí Nguyễn Vịnh tham gia dự Hội nghị toàn quốc của Đảng

từ 13 đến 15-8-1945. Tại đây, lần đầu tiên đồng chí vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh

và được người đặt tên là Nguyễn Chí Thanh

Giữa tháng 1 đến cuối tháng 3-1947, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã sát cánh với nhân dân Bình-Trị-Thiên,vượt mọi nguy hiểm chỉ đạo cuộc kháng chiến trên quê hương: bám đất, luồn sâu vào sau lưng định, đánh vào chỗ sơ hở, chỗ yếu của địch. Đồng chí được coi là “linh hồn của cuộc kháng chiến ở Bình-Trị-Thiên”.

Quang cảnh phiên khai mạc Đại hội Liên đoàn thanh niên Việt Nam lần thứ nhất,

tháng 2 năm 1950. Tại đây, đồng chí được bầu là Chủ tịch Liên đoàn thanh niên Việt Nam

(tiền thân của Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam ngày nay)

Tháng 7-1950, đồng chí Nguyễn Chí Thanh được cử giữ cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Nắm rõ tầm quan trọng trên cương vị mình đảm nhiệm, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã báo cáo tại Hội nghị Tuyên huấn toàn quân lần thứ nhất: “Lãnh đạo chính trị là vấn đề căn bản trong cuộc đấu tranh cách mạng giữa ta và địch, làm gốc cho mọi vấn đề khác, cho tất cả các mặt khác, các nghành khác của mọi hoạt động quân sự ”.

 Sắc lệnh số 122/SL do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký bổ nhiệm đồng chí Nguyễn Chí Thanh

giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Bộ Tổng Tư lệnh, ngày 11/7/1950

Cuối năm 1960, đồng chí được Đảng phân công phụ trách mặt trận nông nghiệp. Trên mặt trận mới, đồng chí đã không quản ngại mưa nắng, xuống đồng cùng bà con nông dân, tìm hiểu thực tế, đẩy mạnh thâm canh, tăng năng suốt, cây trồng. Đồng chí vẫn được gọi với cái tên trìu mến “Vị đại tướng của nông dân”.

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh ( đầu tiên, bên phải ) cấy lúa với bà con xã viên

HTX Chiến Thắng, xã Lý Ninh, tháng 01/1962

Đồng chí từng nói : “Cán bộ chúng ta phải rèn luyện tác phong đi sâu, đi sát: đi sâu vào công tác quản lý, đi sát đồng ruộng, sát xã viên và cố gắng học tập để nắm vững khoa học kỹ thuật. Cán bộ quản trị phải biết rõ tình hình xảy ra trên đồng ruộng …” 

 Cuối năm 1963, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta bước vào một giai đoạn mới. Đồng chí Nguyễn Chí Thanh được Đảng điều động trở lại tham gia lãnh đạo quân đội. Đồng chí cùng với những vị tướng lĩnh tài ba khác trực tiếp chỉ huy cuộc kháng chiến chống Mỹ tại chiến trường miền Nam .

Đồng chí đã chỉ đạo mở các Chiến dịch Bình Giã (1964-1965) , Ba Gia (1965), Đồng Xoài (1965) và hàng loạt trận tiến công khác góp phần làm phá sản chiến lược “ Chiến tranh đặc biệt của “ Mỹ-Ngụy”.

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh tăng gia sản xuất tại Trung ương Cục miền Nam

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã nhận định “Mỹ vào miền Nam trong thế thua, thế bị động về chiến lược, Mỹ có cả một kho vũ khí khổng lồ nhưng lại vấp phải một núi mâu thuẫn…ta sẽ bắt quân Mỹ phải đánh theo cách của ta, nên ta nhất định thắng”.

Liên tiếp sau đó, với tài chỉ huy của mình, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã tổ chức quân và dân miền Nam phát huy tư tưởng chiến lược tiến công trong tình hình, nhiệm vụ mới, đánh thắng Mỹ ngay từ những trận đầu. Đúng như lời PGS.Song Thành - nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh từng nói: “Sau Bác Hồ vĩ đại , một trong những người cộng sản lãnh đạo có đức, có tài, lôi cuốn mạnh mẽ với quần chúng, đó là đồng chí Nguyễn Chí Thanh …”

                                         Nguyễn Thị Thu Hiền - Phòng Nghiên cứu Sưu tầm