Đại tướng Nguyễn Sơn – Người đưa quân sự đến gần văn hóa

Khi nhắc đến Nguyễn Sơn, nhiều người thường nhớ tới một vị tướng có cá tính mạnh, khả năng chỉ huy và kinh nghiệm chiến trường. Tuy nhiên, một phương diện khác trong sự nghiệp của ông cũng rất đáng chú ý: sự quan tâm đặc biệt tới văn hóa và giáo dục.

Trong thời gian làm Khu trưởng Liên khu 4, Nguyễn Sơn đã dành nhiều công sức để xây dựng đời sống tinh thần cho bộ đội và nhân dân. Ông cho rằng cuộc kháng chiến không chỉ cần súng đạn mà còn cần sức mạnh tinh thần và tri thức.

Theo Báo Quân đội nhân dân, dưới sự chỉ đạo của Nguyễn Sơn, Liên khu 4 trở thành một trung tâm văn hóa kháng chiến, thu hút nhiều văn nghệ sĩ như Đặng Thai Mai, Hữu Loan, Hoàng Trung Thông, Trần Hữu Thung, Minh Huệ và Sĩ Ngọc.

Ông đề xuất mở Lớp văn hóa kháng chiến và mời các nhà văn hóa, trí thức về giảng dạy. Đây là một cách làm có ý nghĩa trong hoàn cảnh chiến tranh, bởi người dân và bộ đội cần được nâng cao trình độ nhận thức, đồng thời duy trì đời sống văn hóa giữa những năm tháng gian khổ.

Nguyễn Sơn cũng cho thành lập Báo Vệ quốc quân Khu 4 và các đoàn văn công. Báo chí trở thành phương tiện tuyên truyền, phổ biến kiến thức và phản ánh đời sống chiến đấu. Văn công góp phần động viên tinh thần bộ đội và nhân dân.

Sự quan tâm tới văn hóa của Nguyễn Sơn còn thể hiện qua việc ông chú trọng giáo dục thanh thiếu niên. Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4 được thành lập dưới sự chỉ đạo của ông là một ví dụ rõ ràng.

Ở trường, học sinh không chỉ học văn hóa mà còn được tiếp cận ngoại ngữ, âm nhạc và các kiến thức cần thiết khác. Phương pháp giáo dục khuyến khích học sinh suy nghĩ và chủ động tiếp thu kiến thức.

Điều này cho thấy Nguyễn Sơn có một quan niệm khá toàn diện về xây dựng quân đội. Một người lính không chỉ cần sức khỏe và kỹ năng chiến đấu mà còn cần kiến thức, kỷ luật và đời sống tinh thần.

Bản thân Nguyễn Sơn cũng là người có năng khiếu văn hóa. Ông từng tham gia hoạt động sân khấu trong thời kỳ hoạt động ở Trung Quốc và giữ vai trò Đoàn trưởng đoàn kịch Hồng quân Công nông đầu tiên.

Những trải nghiệm ấy giúp ông hiểu được sức mạnh của văn hóa trong công tác tư tưởng.

Vì vậy, khi về Việt Nam, ông không xem văn hóa là lĩnh vực tách biệt khỏi quân sự. Trái lại, ông coi văn hóa là một bộ phận của sức mạnh chiến đấu.

Đây cũng là lý do Nguyễn Sơn thường được nhắc đến với hình ảnh “văn võ song toàn”. Ông có thể bàn về tổ chức chiến đấu, huấn luyện quân sự nhưng đồng thời cũng quan tâm đến nhà trường, báo chí, văn nghệ và giáo dục.

Di sản ấy cho thấy một bài học có giá trị: xây dựng lực lượng vũ trang không chỉ là xây dựng vũ khí và tổ chức mà trước hết là xây dựng con người.