Đại tướng Nguyễn Sơn – Trở về Việt Nam năm 1945

Năm 1945 là một năm có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử Việt Nam. Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Trong thời điểm đất nước đứng trước nhiều khó khăn, những cán bộ có kinh nghiệm cách mạng và quân sự được triệu tập về nước để tham gia xây dựng chính quyền và lực lượng vũ trang.

Nguyễn Sơn trở về Việt Nam trong bối cảnh đó. Sau nhiều năm hoạt động và chiến đấu tại Trung Quốc, ông mang theo kinh nghiệm phong phú về tổ chức quân đội, công tác chính trị và chiến tranh cách mạng.

Ngay khi về nước, ông được giao những nhiệm vụ quan trọng. Theo các tư liệu chính thống, Nguyễn Sơn từng giữ chức Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam, đồng thời đảm nhiệm công tác tại miền Nam Trung Bộ. Sau đó ông giữ chức Cục trưởng Cục Quân huấn thuộc Bộ Quốc phòng.

Những nhiệm vụ này đặt ông vào vị trí trực tiếp tham gia xây dựng lực lượng vũ trang Việt Nam trong những năm đầu của nền độc lập.

Một trong những lĩnh vực Nguyễn Sơn đặc biệt quan tâm là huấn luyện. Ông hiểu rõ rằng lực lượng vũ trang cách mạng muốn phát triển phải có đội ngũ cán bộ được đào tạo bài bản. Vì vậy, ông tham gia xây dựng các trường quân sự và chú trọng phổ biến kiến thức quân sự.

Nguyễn Sơn cũng từng giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Lục quân Quảng Ngãi. Đây là cơ sở đào tạo cán bộ quan trọng trong thời kỳ đầu của quân đội cách mạng.

Từ những năm hoạt động ở Trung Quốc, Nguyễn Sơn đã có kinh nghiệm về đào tạo và tổ chức quân đội. Khi trở về Việt Nam, ông vận dụng những kinh nghiệm đó vào điều kiện thực tế của cuộc kháng chiến.

Thời điểm này, đất nước đứng trước nguy cơ chiến tranh. Thực dân Pháp tìm cách quay trở lại Đông Dương và mở rộng hoạt động quân sự. Lực lượng Việt Nam phải vừa xây dựng chính quyền, vừa chuẩn bị lực lượng để đối phó với cuộc chiến tranh mới.

Nguyễn Sơn được đánh giá là một cán bộ có cá tính mạnh, quyết đoán và rất coi trọng kỷ luật. Ông yêu cầu cán bộ, chiến sĩ phải nghiêm túc trong huấn luyện và tổ chức.

Nhưng ông cũng chú trọng công tác chính trị. Theo những tư liệu về Nguyễn Sơn, ông quan niệm người quân nhân phải có cả năng lực chiến đấu lẫn bản lĩnh chính trị.

Những năm 1945–1947 vì thế là giai đoạn Nguyễn Sơn chuyển từ một vị tướng cách mạng Trung Quốc thành một trong những người chỉ huy quan trọng của quân đội Việt Nam.

Kinh nghiệm từ Vạn lý Trường chinh, từ những năm chiến đấu ở Trung Quốc và từ quá trình tổ chức lực lượng cách mạng đã giúp ông nhanh chóng thích ứng với chiến trường Việt Nam.

Đây cũng là bước mở đầu cho giai đoạn nổi bật nhất trong sự nghiệp của ông tại Việt Nam: xây dựng và chỉ huy lực lượng ở Liên khu 4.