Đại tướng nhường phần cơm cho chiến sĩ

Trong những năm kháng chiến gian khổ, có những câu chuyện không gắn với những trận đánh lớn nhưng lại được người lính nhớ suốt đời. Một trong những câu chuyện ấy là về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhường phần cơm của mình cho một chiến sĩ trẻ.

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh từng phục vụ trong một đơn vị ở Việt Bắc đầu những năm 1950.

Hôm đó, đơn vị vừa trải qua nhiều ngày hành quân liên tục. Đường rừng lầy lội, mưa rét kéo dài, lương thực mang theo đã gần cạn. Đến chiều, anh nuôi mới nấu được một nồi cơm độn ngô và ít rau rừng.

Mỗi người chỉ được một bát nhỏ.

Trong hàng quân có một chiến sĩ trẻ mới nhập ngũ chưa lâu. Cậu bị sốt từ hôm trước, mặt tái xanh nhưng vẫn cố đi theo đơn vị. Khi phát cơm, cậu nhận bát của mình rồi lặng lẽ ngồi ở góc lán.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp hôm ấy đi kiểm tra đơn vị và dùng bữa cùng anh em như thường lệ. Ông nhìn quanh rồi hỏi:

— Đồng chí kia bị ốm à?

Tiểu đội trưởng đáp:

— Báo cáo anh, cậu ấy sốt nhưng vẫn xin tiếp tục hành quân.

Đại tướng cầm bát cơm của mình, bước đến ngồi xuống cạnh người chiến sĩ trẻ.

Ông hỏi:

— Đồng chí quê ở đâu?

— Thưa anh, em quê Nghệ An.

Ông mỉm cười:

— Đồng hương rồi.

Người chiến sĩ lúng túng không biết trả lời thế nào.

Đại tướng nhìn bát cơm của cậu rồi nhìn bát của mình. Không nói thêm, ông gạt gần một nửa phần cơm trong bát mình sang bát của chiến sĩ.

Cậu vội vàng đứng dậy:

— Thưa anh, em không dám nhận đâu ạ!

Đại tướng nhẹ nhàng đặt tay lên vai cậu:

— Ăn thêm đi cho có sức. Người ốm phải được ăn nhiều hơn.

Người chiến sĩ vẫn ngập ngừng:

— Nhưng anh còn phải làm việc nhiều…

Ông cười hiền:

— Tôi ăn thế này là đủ rồi.

Cả lán im lặng.

Người cựu chiến binh kể với tôi:

— Lúc đó chúng tôi xúc động lắm. Không ai nghĩ Đại tướng lại ngồi xuống chia cơm với một chiến sĩ mới như vậy.

Bữa cơm hôm ấy vẫn đạm bạc như bao ngày khác. Nhưng đối với người lính trẻ, nó trở thành kỷ niệm không bao giờ quên.

Sau khi ăn xong, Đại tướng còn dặn quân y:

— Tối nhớ cho đồng chí ấy uống thuốc và giữ ấm.

Rồi ông đứng dậy đi tiếp sang các tổ khác.

Đêm ấy trời rất lạnh. Người chiến sĩ trẻ nằm trong lán mà không ngủ được. Cậu thì thầm với đồng đội:

— Em chưa bao giờ nghĩ Đại tướng lại quan tâm đến một người lính bình thường như em.

Đồng đội khẽ đáp:

— Vì vậy nên anh em mới tin và quý anh Văn.

Nhiều năm sau, người chiến sĩ ấy trở thành một cựu binh tóc bạc. Mỗi lần kể chuyện kháng chiến cho con cháu, ông không bắt đầu bằng những trận đánh ác liệt, mà bằng nửa bát cơm được Đại tướng chia cho trong một chiều mưa rét ở Việt Bắc.

Ông nói:

— Hồi đó chúng tôi thiếu đủ thứ, nhưng không thiếu tình người.

Khi kể lại câu chuyện “Đại tướng nhường phần cơm cho chiến sĩ”, tôi hiểu rằng sự lớn lao của một vị tướng không chỉ nằm ở tài cầm quân hay những chiến thắng vang dội. Nó còn nằm ở khả năng giữ được sự gần gũi với người lính, biết ai đang đói, ai đang ốm, ai cần được động viên.

Trong chiến tranh, một nửa bát cơm không phải là nhiều. Nhưng khi nó được chia sẻ trong lúc thiếu thốn nhất, nó trở thành biểu tượng của tình đồng đội và trách nhiệm của người chỉ huy.

Có lẽ vì thế mà trong ký ức của nhiều cựu chiến binh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là vị Tổng tư lệnh của những chiến dịch lớn. Ông còn là người chỉ huy có thể ngồi xuống bên một chiến sĩ trẻ, lặng lẽ chia phần cơm của mình và làm cho người lính ấy thấy rằng mình không hề bị bỏ quên giữa cuộc chiến gian khổ.

Và đôi khi, chính những điều giản dị như thế lại tạo nên sức mạnh tinh thần bền bỉ nhất của quân đội Việt Nam.