Đại tướng Phạm Văn Trà – Từ Trung đoàn 1 đến Sư đoàn 4

Sau năm 1975, nhiệm vụ của Quân đội nhân dân Việt Nam có sự thay đổi lớn. Cuộc chiến tranh kéo dài nhiều thập niên đã kết thúc, nhưng đất nước vẫn phải đối mặt với những khó khăn về kinh tế, xã hội và quốc phòng.

Các đơn vị quân đội phải vừa củng cố tổ chức, khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Trong hoàn cảnh đó, Phạm Văn Trà tiếp tục công tác tại Quân khu 9. Theo tiểu sử chính thức, từ tháng 12-1975 đến năm 1977, ông lần lượt giữ chức Tham mưu trưởng Sư đoàn 4, sau đó là Sư đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn 330, Quân khu 9.

Đây là bước chuyển đáng chú ý trong sự nghiệp của ông.

Nếu trước đó Phạm Văn Trà nổi bật với quá trình chiến đấu ở cấp trung đoàn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, thì sau năm 1975 ông bắt đầu đảm nhiệm công tác tham mưu và chỉ huy ở cấp sư đoàn.

Công tác tham mưu trong thời kỳ mới đòi hỏi phải đánh giá tình hình một cách toàn diện hơn. Không chỉ cần quan tâm đến hoạt động tác chiến, cán bộ chỉ huy còn phải chú ý đến tổ chức lực lượng, huấn luyện, xây dựng đơn vị và khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Trong khi đó, Quân khu 9 lại nằm ở khu vực Tây Nam của đất nước, nơi tình hình biên giới ngày càng phức tạp.

Theo hồi ức của Đại tướng Lê Đức Anh, từ năm 1976 Quân khu 9 phải đồng thời thực hiện nhiệm vụ củng cố lực lượng, tổ chức lại các đơn vị và chuẩn bị cho yêu cầu bảo vệ biên giới Tây Nam.

Điều đó khiến nhiệm vụ của các đơn vị thuộc Quân khu 9 ngày càng nặng nề.

Phạm Văn Trà trong thời gian công tác tại Sư đoàn 4 và Sư đoàn 330 tiếp tục tích lũy kinh nghiệm về xây dựng và chỉ huy lực lượng trong điều kiện mới.

Những kinh nghiệm này sau đó trở nên đặc biệt quan trọng khi tình hình biên giới Tây Nam chuyển sang giai đoạn căng thẳng hơn.

Đối với sự nghiệp của Phạm Văn Trà, giai đoạn 1975–1977 có thể xem là một bước chuyển: từ người chỉ huy trưởng thành trong chiến tranh giải phóng sang cán bộ quân sự phải thích nghi với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng lực lượng trong thời bình.