ĐẠI TƯỚNG PHAN VĂN GIANG - NGƯỜI LÍNH GIỮ TRỌN LỜI THỀ VỚI TỔ QUỐC

Trong trường ca Đất Nước, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã viết những vần thơ khiến mỗi người Việt Nam không khỏi lặng lòng:

Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước.

Bốn câu thơ như một lời tri ân sâu sắc gửi đến những con người đã dành tuổi xuân, máu xương và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc. Đất nước không chỉ được làm nên bởi những chiến công vang dội trong lịch sử, mà còn bởi những bước chân âm thầm của người lính, những năm tháng rèn luyện gian khổ và những cống hiến không ngừng nghỉ qua từng thế hệ. Trong dòng chảy ấy, cuộc đời Đại tướng Phan Văn Giang – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng – là một hành trình gắn bó với quân ngũ, từ người chiến sĩ trẻ nơi biên giới đến người đảm nhận trọng trách lãnh đạo ngành quốc phòng. Hành trình ấy cũng mở ra một lát cắt về lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ bảo vệ biên giới, xây dựng lực lượng và gìn giữ hòa bình.

Ngày 14 tháng 10 năm 1960, Phan Văn Giang sinh ra tại xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trước đây. Tháng 8 năm 1978, khi mới mười bảy tuổi, ông nhập ngũ, trở thành chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 677, Sư đoàn 346, thực hiện nhiệm vụ chiến đấu tại Cao Bằng. Đó là giai đoạn đất nước vừa bước qua những năm tháng chiến tranh kéo dài, nhưng nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ vẫn đặt lên vai các thế hệ người lính những thử thách khắc nghiệt. Nguồn tiểu sử chính thức.

Hãy hình dung một người lính trẻ đứng giữa vùng biên cương, phía trước là núi rừng trùng điệp, phía sau là quê hương với những mái nhà bình dị. Cuộc sống quân ngũ không phải con đường trải đầy hoa, mà là những ngày tháng rèn luyện kỷ luật, học cách chịu đựng gian khổ và đặt nhiệm vụ chung lên trên những mong muốn riêng tư. Với người lính trẻ năm ấy, màu áo xanh không chỉ là dấu hiệu của một nghề nghiệp, mà còn là lời cam kết gắn cuộc đời mình với nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

Không thể khẳng định những suy nghĩ riêng tư mà ông từng có trong những ngày đầu nhập ngũ nếu không có tư liệu xác thực. Nhưng từ dấu mốc lịch sử ấy, ta có thể nhận ra ý nghĩa của một lựa chọn: bước vào quân đội khi tuổi đời còn rất trẻ, bắt đầu từ vị trí người chiến sĩ và từng bước trưởng thành qua thực tiễn công tác.

Tháng 12 năm 1979, ông tiếp tục học tập văn hóa tại Trường Văn hóa Quân khu 1. Từ tháng 5 năm 1980 đến tháng 8 năm 1983, ông là học viên Trường Sĩ quan Chỉ huy kỹ thuật Tăng. Con đường ấy cho thấy quá trình chuyển tiếp từ rèn luyện của một người lính sang đào tạo chuyên môn, chuẩn bị cho những nhiệm vụ chỉ huy về sau.

Tuổi trẻ của người quân nhân không chỉ được đo bằng những năm tháng đã đi qua, mà còn bằng những gì họ học được để có thể gánh vác trách nhiệm lớn hơn. Từ thao trường đến trường sĩ quan, từ những bài học lý thuyết đến thực tiễn đơn vị, mỗi chặng đường đều góp phần hình thành nền tảng chuyên môn và tác phong quân nhân.

Tháng 9 năm 1983, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, Phan Văn Giang đảm nhiệm cương vị Trung đội trưởng tại Đại đội 3, Tiểu đoàn 1037, Sư đoàn 312, Quân đoàn 1. Từ đây, hành trình công tác của ông gắn liền với nhiều vị trí chỉ huy, tham mưu và quản lý trong quân đội.

Từ trung đội trưởng, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ ở cấp đại đội, tiểu đoàn, trung đoàn và sư đoàn. Trong quá trình ấy, ông tiếp tục học tập tại Học viện Lục quân, sau đó nghiên cứu tại Học viện Quốc phòng. Đây là những dấu mốc quan trọng trong quá trình tích lũy kiến thức quân sự, kinh nghiệm thực tiễn và năng lực tổ chức, chỉ huy.

Một người chỉ huy không thể trưởng thành chỉ nhờ cấp bậc. Đằng sau mỗi vị trí là yêu cầu phải hiểu nhiệm vụ, nắm chắc tình hình, tổ chức lực lượng và chịu trách nhiệm về những quyết định của mình. Nếu người chiến sĩ phải rèn luyện lòng dũng cảm để hoàn thành nhiệm vụ trước mắt, thì người chỉ huy còn phải học cách nhìn xa, tính toán thận trọng và đặt sự an toàn của đồng đội trong những quyết định thuộc thẩm quyền.

Năm 2003, ông đảm nhiệm cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 312. Sau đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Phó Tư lệnh, Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng và Tư lệnh Quân đoàn 1. Tháng 10 năm 2011, ông trở thành Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; tháng 3 năm 2014, đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 1.

Nhìn lại chặng đường ấy, điều đáng chú ý không chỉ là sự thay đổi về chức vụ, mà là quá trình trưởng thành qua nhiều cấp chỉ huy khác nhau. Từ việc tổ chức một đơn vị nhỏ đến những nhiệm vụ có phạm vi rộng hơn, người quân nhân phải mở rộng tầm nhìn, nâng cao kiến thức và hiểu sâu sắc hơn mối liên hệ giữa sức mạnh quân đội với nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

Lịch sử quân đội được tạo nên không chỉ bởi những thời khắc chiến đấu quyết liệt, mà còn bởi quá trình chuẩn bị lâu dài: đào tạo cán bộ, xây dựng tổ chức, rèn luyện kỷ luật và nâng cao khả năng sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ. Những năm tháng công tác của Phan Văn Giang nằm trong tiến trình ấy.

Tháng 4 năm 2016, Phan Văn Giang được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Tháng 5 cùng năm, ông đảm nhiệm thêm cương vị Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là giai đoạn công tác ở cấp lãnh đạo cao của quân đội, nơi các nhiệm vụ về tổ chức, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng lực lượng được đặt trong tầm nhìn toàn quân.

Tháng 4 năm 2021, tại Kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa XIV, ông được bầu làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tháng 7 năm 2021, ông được thăng quân hàm từ Thượng tướng lên Đại tướng. Những dấu mốc này được ghi nhận trong hồ sơ tiểu sử chính thức của Chính phủ Việt Nam.

Từ một chiến sĩ nhập ngũ năm 1978 đến vị trí người đứng đầu ngành quốc phòng sau hơn bốn thập niên, hành trình ấy cho thấy sự tiếp nối của quá trình đào tạo, công tác và đảm nhiệm trách nhiệm ngày càng lớn trong quân đội.

Nhưng càng ở vị trí cao, trách nhiệm càng không chỉ thuộc về riêng người giữ chức vụ. Những quyết định ở cấp chiến lược liên quan đến nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ chủ quyền và giữ gìn môi trường hòa bình đều gắn với lợi ích của đất nước và cuộc sống của nhân dân.

Bởi sức mạnh quốc phòng không chỉ nằm ở vũ khí hay quân số. Nó còn nằm ở chất lượng con người, ở trình độ tổ chức, ở khả năng phối hợp và ở tinh thần trách nhiệm của từng cán bộ, chiến sĩ. Một lực lượng được chuẩn bị tốt sẽ góp phần bảo vệ đất nước, đồng thời giúp hạn chế nguy cơ xung đột và tạo điều kiện để nhân dân yên tâm lao động, học tập, xây dựng cuộc sống.

Vì thế, cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng mang ý nghĩa lớn hơn một danh hiệu cá nhân. Đó là trọng trách gắn với việc lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh thế giới, khu vực luôn có những biến động.

Khi nhìn lại cuộc đời Đại tướng Phan Văn Giang, cần đặt hành trình cá nhân trong bối cảnh rộng hơn của lịch sử Việt Nam.

Thế hệ nhập ngũ cuối thập niên 1970 trưởng thành trong thời kỳ đất nước còn phải thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới và khắc phục hậu quả chiến tranh. Những năm tháng tiếp theo chứng kiến quá trình xây dựng, củng cố lực lượng quốc phòng, đào tạo cán bộ và từng bước nâng cao năng lực bảo vệ đất nước trong điều kiện mới.

Hành trình từ người chiến sĩ đến người chỉ huy cấp cao vì thế gắn với một vấn đề có ý nghĩa lịch sử: làm thế nào để truyền thống chiến đấu của quân đội được tiếp nối bằng năng lực tổ chức, trình độ chuyên môn và trách nhiệm trong thời bình.

Nếu thế hệ cha anh đã phải cầm súng bảo vệ độc lập, thì các thế hệ hôm nay còn phải chuẩn bị để đất nước có đủ khả năng tự bảo vệ mình trước những thách thức mới. Nhiệm vụ quốc phòng không dừng lại ở việc đối phó với nguy cơ trước mắt, mà còn bao gồm xây dựng lực lượng, đào tạo con người, giữ vững chủ quyền và góp phần bảo vệ điều kiện hòa bình cho phát triển.

Ý nghĩa của lịch sử không chỉ nằm ở việc ghi nhớ những ngày tháng và chức vụ. Quan trọng hơn, lịch sử giúp thế hệ sau hiểu vì sao những nhiệm vụ ấy cần được thực hiện, những bài học nào được rút ra và những giá trị nào phải được gìn giữ.

Qua hành trình của Đại tướng Phan Văn Giang, người đọc có thể suy ngẫm về vai trò của học tập, rèn luyện và kỷ luật trong quá trình trưởng thành của một quân nhân; về trách nhiệm của người chỉ huy đối với đơn vị; và về mối liên hệ giữa sự vững mạnh của quốc phòng với cuộc sống bình yên của nhân dân.

Đó cũng là dịp để hiểu sâu hơn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ: không chỉ là lòng dũng cảm trong chiến đấu, mà còn là tinh thần tận tụy trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật, sự gắn bó với nhân dân và trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Khi nhìn lại cuộc đời Đại tướng Phan Văn Giang, cần đặt hành trình cá nhân trong bối cảnh rộng hơn của lịch sử Việt Nam.

Thế hệ nhập ngũ cuối thập niên 1970 trưởng thành trong thời kỳ đất nước còn phải thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới và khắc phục hậu quả chiến tranh. Những năm tháng tiếp theo chứng kiến quá trình xây dựng, củng cố lực lượng quốc phòng, đào tạo cán bộ và từng bước nâng cao năng lực bảo vệ đất nước trong điều kiện mới.

Hành trình từ người chiến sĩ đến người chỉ huy cấp cao vì thế gắn với một vấn đề có ý nghĩa lịch sử: làm thế nào để truyền thống chiến đấu của quân đội được tiếp nối bằng năng lực tổ chức, trình độ chuyên môn và trách nhiệm trong thời bình.

Nếu thế hệ cha anh đã phải cầm súng bảo vệ độc lập, thì các thế hệ hôm nay còn phải chuẩn bị để đất nước có đủ khả năng tự bảo vệ mình trước những thách thức mới. Nhiệm vụ quốc phòng không dừng lại ở việc đối phó với nguy cơ trước mắt, mà còn bao gồm xây dựng lực lượng, đào tạo con người, giữ vững chủ quyền và góp phần bảo vệ điều kiện hòa bình cho phát triển.

Ý nghĩa của lịch sử không chỉ nằm ở việc ghi nhớ những ngày tháng và chức vụ. Quan trọng hơn, lịch sử giúp thế hệ sau hiểu vì sao những nhiệm vụ ấy cần được thực hiện, những bài học nào được rút ra và những giá trị nào phải được gìn giữ.

Qua hành trình của Đại tướng Phan Văn Giang, người đọc có thể suy ngẫm về vai trò của học tập, rèn luyện và kỷ luật trong quá trình trưởng thành của một quân nhân; về trách nhiệm của người chỉ huy đối với đơn vị; và về mối liên hệ giữa sự vững mạnh của quốc phòng với cuộc sống bình yên của nhân dân.

Đó cũng là dịp để hiểu sâu hơn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ: không chỉ là lòng dũng cảm trong chiến đấu, mà còn là tinh thần tận tụy trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật, sự gắn bó với nhân dân và trách nhiệm đối với tương lai đất nước.