ĐẠI TƯỚNG PHÙNG QUANG THANH, TỪ NGƯỜI LÍNH ĐẮK TÔ ĐẾN BỘ TRƯỞNG BỘ QUỐC PHÒNG

Hành trình từ một chiến sĩ trẻ đến người đứng đầu Bộ Quốc phòng là một chặng đường hơn bốn thập kỷ gắn bó với màu xanh áo lính.

Người thanh niên Hà Nội bước vào chiến trường

Phùng Quang Thanh sinh ngày 2/2/1949, quê tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.

Ông trưởng thành khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra quyết liệt. Cũng như hàng vạn thanh niên miền Bắc lúc bấy giờ, tuổi trẻ của Phùng Quang Thanh gắn với tiếng gọi lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Năm 1967, khi mới 18 tuổi, ông nhập ngũ.

Từ miền Bắc, người chiến sĩ trẻ bước vào những chiến trường khốc liệt. Không có con đường nào ngắn hơn để trưởng thành đối với người lính thời chiến ngoài những cuộc hành quân, những trận đánh và sự mất mát của đồng đội.

Chính trong môi trường ấy, phẩm chất của Phùng Quang Thanh dần được tôi luyện.

Một trong những dấu mốc đặc biệt nhất trong cuộc đời quân ngũ của ông diễn ra tại chiến trường Đắk Tô – Tây Nguyên.

Người chiến sĩ trẻ giữa trận địa Đắk Tô

Năm 1967, chiến trường Đắk Tô trở thành nơi diễn ra những trận đánh vô cùng ác liệt giữa quân giải phóng và lực lượng Mỹ, quân đội Sài Gòn.

Trong những cuộc chiến đấu ấy, Phùng Quang Thanh khi đó là một chiến sĩ trẻ.

Giữa bom đạn và hỏa lực dữ dội của đối phương, ông thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm. Trong quá trình chiến đấu, dù bị thương, ông vẫn tiếp tục cùng đồng đội giữ vững trận địa và thực hiện nhiệm vụ.

Những chiến công trên chiến trường sau đó được ghi nhận.

Năm 1971, khi mới 22 tuổi, Phùng Quang Thanh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là một dấu mốc rất sớm trong cuộc đời người lính.

Nhưng với Phùng Quang Thanh, chiến tranh vẫn chưa kết thúc.

Ông tiếp tục chiến đấu, học tập và trưởng thành trong quân đội. Những năm tháng trực tiếp đối diện với bom đạn sau này trở thành vốn sống quan trọng của một người chỉ huy từng đi lên từ chiến sĩ.

Trưởng thành từ người lính

Sau ngày đất nước thống nhất, Phùng Quang Thanh tiếp tục phục vụ lâu dài trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông trải qua nhiều vị trí từ cấp cơ sở đến cán bộ chỉ huy, từng bước trưởng thành trong thực tiễn xây dựng và chiến đấu của quân đội.

Đây là một đặc điểm đáng chú ý trong con đường binh nghiệp của ông: đi từ người lính chiến đấu trực tiếp, qua nhiều cấp chỉ huy rồi mới trở thành tướng lĩnh cấp cao.

Những trải nghiệm ấy giúp ông hiểu khá rõ đời sống của người chiến sĩ, yêu cầu của đơn vị cơ sở và những vấn đề đặt ra đối với người chỉ huy.

Phùng Quang Thanh sau đó đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng, trong đó có Tư lệnh Quân khu 1.

Năm 2001, ông được bổ nhiệm giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Từ người chiến sĩ trẻ năm 1967, hơn ba thập kỷ sau, ông trở thành người đứng đầu cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trở thành Đại tướng

Năm 2006, Phùng Quang Thanh được Quốc hội phê chuẩn giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Một năm sau, năm 2007, ông được thăng quân hàm Đại tướng.

Từ đây, trách nhiệm trên vai người lính năm xưa đã hoàn toàn khác.

Nếu thời trẻ, nhiệm vụ của ông là cùng đồng đội giữ từng trận địa, thì trên cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, trách nhiệm là tham gia lãnh đạo, quản lý và xây dựng toàn quân, góp phần bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và môi trường hòa bình của đất nước.

Ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trong 10 năm, từ 2006 đến 2016, giai đoạn tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động, trong đó vấn đề chủ quyền biển, đảo và an ninh trên Biển Đông ngày càng đặt ra những yêu cầu phức tạp đối với nhiệm vụ quốc phòng.

Trong bối cảnh ấy, quân đội vừa phải duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu, vừa từng bước hiện đại hóa và tăng cường hợp tác quốc phòng với các nước.

Xây dựng quân đội trong thời kỳ mới

Trong thời gian Đại tướng Phùng Quang Thanh giữ cương vị Bộ trưởng, Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục quá trình xây dựng theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, trong đó một số quân chủng, binh chủng và lực lượng được ưu tiên tiến thẳng lên hiện đại.

Đây là giai đoạn Việt Nam đầu tư nâng cao năng lực của một số lực lượng quan trọng, nhất là hải quân, phòng không – không quân và các lực lượng kỹ thuật.

Nhưng xây dựng sức mạnh quốc phòng không chỉ nằm ở vũ khí.

Một nội dung khác ngày càng trở nên quan trọng là đối ngoại quốc phòng.

Việt Nam mở rộng quan hệ quốc phòng với nhiều quốc gia, tham gia sâu hơn vào các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, góp phần xây dựng lòng tin và duy trì môi trường hòa bình.

Trong thời gian Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) lần đầu tiên được tổ chức tại Hà Nội. Đây trở thành một cơ chế hợp tác quốc phòng quan trọng giữa ASEAN và các đối tác.

Từ một đất nước từng phải trải qua nhiều thập kỷ chiến tranh, Việt Nam từng bước mở rộng quan hệ quốc phòng với cả những quốc gia từng ở phía bên kia chiến tuyến.

Đó cũng là một biểu hiện của tư duy bảo vệ Tổ quốc trong thời bình: giữ vững nguyên tắc, tăng cường sức mạnh quốc phòng nhưng đồng thời chủ động đối thoại, hợp tác và ngăn ngừa nguy cơ xung đột.

Người từng đi qua chiến tranh nói về hòa bình

Có một điều đáng suy ngẫm trong cuộc đời Đại tướng Phùng Quang Thanh.

Ông thuộc thế hệ đã trực tiếp chứng kiến chiến tranh khi còn rất trẻ.

18 tuổi nhập ngũ.

Trực tiếp chiến đấu.

Bị thương trên chiến trường.

Chứng kiến đồng đội hy sinh.

Và hơn ba thập kỷ sau, người lính ấy trở thành Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trong một đất nước hòa bình.

Có lẽ vì đã đi qua chiến tranh nên đối với những người lính thuộc thế hệ ấy, giá trị của hòa bình không phải là một khái niệm trừu tượng.

Họ hiểu hòa bình phải trả giá bằng điều gì.

Nhưng hòa bình cũng không đồng nghĩa với mất cảnh giác.

Bảo vệ Tổ quốc trong thời bình đòi hỏi quân đội phải đủ sức mạnh để không bị bất ngờ trước mọi tình huống, đồng thời biết sử dụng đối thoại và hợp tác để hạn chế nguy cơ xảy ra xung đột.

Đó là bài toán mà thế hệ lãnh đạo quân đội sau chiến tranh phải giải quyết.

Khép lại một cuộc đời binh nghiệp

Năm 2016, sau 10 năm giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phùng Quang Thanh nghỉ công tác.

Ngày 11/9/2021, ông từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 72 tuổi.

Sự ra đi của Đại tướng Phùng Quang Thanh khép lại cuộc đời của một người đã dành hơn nửa thế kỷ gắn bó với quân đội và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy một đường nối rất dài:

Từ chàng thanh niên 18 tuổi rời quê hương nhập ngũ năm 1967…

Đến người chiến sĩ dũng cảm trên chiến trường Đắk Tô…

Từ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ở tuổi 22…

Đến Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam…

Và cuối cùng là Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Đó không chỉ là hành trình của một cá nhân mà còn phần nào phản ánh con đường trưởng thành của một thế hệ quân nhân Việt Nam: sinh ra trong chiến tranh, trưởng thành qua chiến đấu và dành những năm tháng sau cùng để xây dựng quân đội, bảo vệ hòa bình.

Từ người lính đến vị Đại tướng

Điều đáng nhớ về Đại tướng Phùng Quang Thanh có lẽ không chỉ nằm ở quân hàm hay những chức vụ cao nhất mà ông từng đảm nhiệm.

Điểm khởi đầu của ông vẫn là một người lính.

Một người lính từng bò qua trận địa dưới bom đạn.

Một người lính từng bị thương nhưng tiếp tục chiến đấu.

Một người lính được tuyên dương Anh hùng khi tuổi đời còn rất trẻ.

Và cũng chính người lính ấy, sau gần bốn mươi năm, trở thành người đứng đầu Bộ Quốc phòng.

Cuộc đời Đại tướng Phùng Quang Thanh vì thế để lại một thông điệp giản dị đối với thế hệ trẻ hôm nay: những trọng trách lớn lao không tự nhiên mà có. Đằng sau đó là quá trình rèn luyện lâu dài, bắt đầu từ việc hoàn thành tốt những nhiệm vụ bình thường nhất.

Đất nước hôm nay không còn chiến tranh như những năm tháng tuổi trẻ của ông. Thế hệ trẻ cũng không phải cầm súng ra trận như cha anh.

Nhưng tinh thần của người lính vẫn còn nguyên giá trị: kỷ luật, trách nhiệm, bản lĩnh trước khó khăn và sẵn sàng nhận nhiệm vụ khi Tổ quốc cần.

Từ chiến hào Đắk Tô đến cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là một hành trình rất dài.

Và xuyên suốt hành trình ấy, Phùng Quang Thanh trước hết vẫn là một người lính – người lính đã đi qua chiến tranh, trưởng thành trong quân đội và dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.