Đại tướng, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Thắng lợi của chiến dịch Ðiện Biên Phủ (7/5/1954) là thành quả của nhiều nhân tố, trong đó có đường lối lãnh đạo đúng đắn của Trung ương Ðảng, Tổng Quân ủy, trực tiếp là Ðảng ủy, Bộ Chỉ huy Mặt trận Ðiện Biên Phủ. Trên cương vị là Bí thư Ðảng ủy-Chỉ huy trưởng, Ðại tướng Võ Nguyên Giáp có vai trò quan trọng trong chiến dịch Ðiện Biên Phủ.
Bước sang năm 1953, sau tám năm tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân ta đã làm thất bại chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” cùng âm mưu “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh” của đối phương, lập nên nhiều chiến công, như: Chiến thắng Việt Bắc (1947), Chiến thắng Biên Giới (1950), Chiến thắng Hòa Bình (12/1951-2/1952), Chiến thắng Tây Bắc (1952), Chiến thắng Thượng Lào (1953)…
Những chiến thắng vang dội của quân và dân ta đã đẩy thực dân Pháp lún sâu vào thế bị động đối phó. Ðể cứu nguy tình hình, thực dân Pháp quyết định thay đổi chiến lược; triển khai Kế hoạch Navarre (tháng 7/1953) với hy vọng chuyển bại thành thắng.
Tháng 11/1953, thực dân Pháp tổ chức đánh chiếm Ðiện Biên Phủ, từng bước xây dựng nơi đây thành tập đoàn cứ điểm, âm mưu đánh bại lực lượng chủ lực của ta.Trước động thái của thực dân Pháp, Ðại tướng Võ Nguyên Giáp nhận định: “Vô luận rồi đây địch tình thay đổi thế nào, địch nhảy dù xuống Ðiện Biên Phủ căn bản là có lợi cho ta” (1). Nhận định của Ðại tướng Võ Nguyên Giáp là cơ sở quan trọng để Bộ Tổng Tư lệnh từng bước hoạch định Ðiện Biên Phủ trở thành trung tâm trong Kế hoạch tác chiến Ðông Xuân 1953-1954.
Ðầu tháng 12/1953, thực dân Pháp quyết định tăng cường lực lượng lên Tây Bắc, xây dựng Ðiện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm mạnh - một “pháo đài không thể công phá”, để giúp chúng đạt được mưu đồ thay đổi cục diện chiến trường. Trước chuyển biến mau lẹ, ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị họp nghe Ðại tướng Võ Nguyên Giáp thay mặt Tổng Quân ủy báo cáo tình hình cùng phương án dự kiến tiến công Ðiện Biên Phủ.
Hội nghị quyết định mở chiến dịch Ðiện Biên Phủ với mật danh “Trần Ðình” và nhất trí thông qua phương án tác chiến của Tổng Quân ủy. Ðể trực tiếp tổ chức và thực hành chiến dịch, Bộ Chính trị quyết định thành lập Bộ Chỉ huy và Ðảng ủy Mặt trận Ðiện Biên Phủ, do đồng chí Võ Nguyên Giáp làm Bí thư Ðảng ủy kiêm Chỉ huy trưởng.Ngày 14/1/1954, tại Sở chỉ huy chiến dịch ở Thẩm Púa, Ðảng ủy, Bộ Chỉ huy chiến dịch mở Hội nghị cán bộ phổ biến Kế hoạch tác chiến chiến dịch theo phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh” và giao nhiệm vụ cho các đơn vị tiến hành công tác chuẩn bị. Tuy nhiên, trong thời gian chuẩn bị chiến trường, bằng nhãn quan quân sự nhạy cảm, sắc bén, Ðại tướng nhanh chóng phát hiện những điểm yếu của phương án “đánh nhanh, giải quyết nhanh”.
Sau một đêm thức trắng, sáng 26/1/1954, sau khi hội ý với Trưởng đoàn Cố vấn quân sự Trung Quốc Vi Quốc Thanh, Ðại tướng đã cùng Ðảng ủy Mặt trận nghiên cứu lại phương án tác chiến. Ðại tướng đã trình bày quan điểm về phương án tác chiến tiêu diệt Tập đoàn cứ điểm, phân tích những thay đổi quan trọng về phía địch từ sau Hội nghị Thẩm Púa, cùng những khó khăn chưa thể khắc phục của ta. Từ đó, Ðại tướng khẳng định: Phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” không thể bảo đảm nguyên tắc cao nhất là “đánh chắc thắng”. Ðại tướng quả quyết ta vẫn giữ vững quyết tâm tiêu diệt địch ở Ðiện Biên Phủ, nhưng phải thay đổi cách đánh và phương châm tác chiến.
