ĐẠI TƯỚNG VĂN TIẾN DŨNG (1917 – 2002): TỔNG TƯ LỆNH TÀI BA VỚI TƯ DUY NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC CÁC ĐẠI CHIẾN DỊCH VÀ ĐÒN TẤN CÔNG ĐIỂM HUYỆT TÂY NGUYÊN 1975

Trong dải ngân hà những nhà quân sự kiệt xuất của Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Văn Tiến Dũng (sinh năm 1917 tại Hà Nội; mất năm 2002 tại Hà Nội) – nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng tại vị lâu nhất lịch sử (1953 – 1978) – giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Ông không chỉ là nhà tổ chức tham mưu tài ba sát cánh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp hoạch định chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Pháp, mà còn là Tư lệnh trực tiếp của Chiến dịch Tây Nguyên và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975. Tầm vóc của Đại tướng Văn Tiến Dũng là sự hội tụ đỉnh cao giữa tư duy lý luận quân sự sắc bén, nghệ thuật điều hành chiến dịch hiệp đồng binh chủng quy mô lớn và bản lĩnh quyết đoán ở những thời điểm chuyển ngoặt của lịch sử.

Tư duy "điểm huyệt" xuất thần và nghệ thuật nghi binh chiến lược tại Tây Nguyên 1975

Đỉnh cao trí tuệ tác chiến của Đại tướng Văn Tiến Dũng được thể hiện rực rỡ nhất trong đòn mở màn đại chiến dịch Xuân 1975 tại Tây Nguyên. Trước khi trận đánh diễn ra, Bộ Tổng Tham mưu chính quyền Sài Gòn phán đoán quân ta sẽ tấn công Pleiku hoặc Kontum – nơi đặt BTL Quân đoàn 2 ngụy. Nhìn thấu sự cứng nhắc trong tư duy phòng ngự của đối phương, Đại tướng Văn Tiến Dũng (khi đó là Đại diện Bộ Chính trị và BTL Quân đội nhân dân Việt Nam tại chiến trường) đã đưa ra một quyết định mang tính cách mạng: chọn Buôn Ma Thuột làm mục tiêu tiến công then chốt.

Lập luận tác chiến của ông dựa trên sự phân tích sắc bén về "gót chân Achilles" của hệ thống phòng thủ đối phương. Buôn Ma Thuột là thủ phủ kinh tế - quân sự, có vị trí địa - quân sự chiến lược chia cắt Nam - Bắc Tây Nguyên và nối liền với Đông Nam Bộ, nhưng lực lượng ngụy tại đây lại dàn mỏng và chủ quan. Để hiện thực hóa cú "điểm huyệt" này, ông đã chỉ đạo triển khai một kế hoạch nghi binh nghệ thuật bậc thầy (Chiến dịch Bông Sen): cho lực lượng lớn giả định di chuyển, phát sóng đài radio và nghi binh rầm rộ hướng về Pleiku và Kontum. Kẻ thù hoàn toàn mắc bẫy, điều động toàn bộ lực lượng chủ lực về hướng Bắc, bỏ trống Buôn Ma Thuột. Ngày 10/3/1975, đòn bộc phá sấm sét của quân ta giội xuống Buôn Ma Thuột đã làm rung chuyển toàn bộ chiến trường. Chiến thắng này không chỉ tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, mà quan trọng hơn, nó tạo ra một "shock chiến lược", đẩy Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đến quyết định sai lầm thảm hại: rút bỏ toàn bộ Tây Nguyên. Hiệu ứng domino sụp đổ dây chuyền của quân ngụy chính thức bắt đầu từ đây.

Tầm vóc chỉ huy tổng lực và nghệ thuật điều hành 5 cánh quân trong Chiến dịch Hồ Chí Minh

Tiếp nối thắng lợi dồn dập tại miền Trung và Tây Nguyên, Đại tướng Văn Tiến Dũng tiếp tục được Bộ Chính trị tin tưởng giao đảm nhiệm vai trò Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh – trận quyết chiến chiến lược giải phóng hoàn toàn miền Nam. Đây là bài toán điều hành phức tạp chưa từng có trong lịch sử quân sự Việt Nam: tổ chức, cơ động và phối hợp 5 cánh quân khổng lồ (gồm các Quân đoàn 1, 2, 3, 4 và Đoàn 232) cùng hàng ngàn xe tăng, pháo hạng nặng, cao xạ bọc lót từ nhiều hướng khác nhau đồng loạt hội quân về trung tâm Sài Gòn.

Phương pháp luận chỉ đạo chiến dịch của ông thể hiện sự kết hợp hoàn hảo giữa tính thần tốc và sự chắc chắn. Ông quấn quýt nguyên tắc: "Phát triển tiến công thần tốc nhưng phải hình thành thế bao vây chặt chẽ, tiêu diệt các tập đoàn cố thủ vùng ven trước khi đánh thẳng vào các cơ quan đầu não". Dưới sự chỉ huy quyết đoán của ông, các cánh quân đã đập tan tuyến phòng thủ từ xa (Xuân Lộc, Nước Trong, Củ Chi), cắt đứt mọi đường rút chạy ra biển của địch, đồng thời dùng các mũi đột kích sâu bằng xe tăng - thiết giáp thọc sâu đánh chiếm 5 mục tiêu then chốt: Dinh Độc Lập, Bộ Tổng Tham mưu, Biệt khu Thủ đô, Tổng nha Cảnh sát và Sân bay Tân Sơn Nhất. Trận đại thắng ngày 30/4/1975 đã kết thúc trọn vẹn 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc.

Xét dưới góc độ lịch sử và nghệ thuật quân sự, di sản của Đại tướng Văn Tiến Dũng để lại mang giá trị khoa học vô cùng to lớn. Ông là biểu tượng của tư duy tiến công cách mạng, của nghệ thuật ngụy trang đòn đánh để giành thế chủ động tuyệt đối, và là người thợ cả tài ba trong việc điều khiển cỗ máy chiến tranh nhân dân đạt đến đỉnh cao hoàn thiện. Cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng Văn Tiến Dũng là minh chứng sinh động cho trí tuệ quân sự Việt Nam: không chỉ biết đánh thắng kẻ thù bằng lòng dũng cảm, mà còn bằng nghệ thuật tác chiến đỉnh cao và sự vượt trội về tư duy chiến lược.