Đại tướng Văn Tiến Dũng – Vị tướng của những cuộc tiến công thần tốc

Đại tướng Văn Tiến Dũng (bí danh Lê Hoài) sinh ngày 2/5/1917 tại xã Cổ Nhuế, nay thuộc Hà Nội. Năm 1936, ông tham gia phong trào đấu tranh công khai của công nhân Hà Nội và được kết nạp Đảng tháng 11/1937. Ông bị thực dân Pháp bắt giam ba lần, hai lần vượt ngục thành công để tiếp tục hoạt động.

Tháng 1/1951, ông được giao thành lập Đại đoàn 320, một trong những đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, hoạt động ở chiến trường đồng bằng Bắc Bộ. Khi Đại đoàn mới có 4 tiểu đoàn, thiếu súng, thiếu người, ông đề ra phương châm “vừa chiến đấu vừa xây dựng, có bao nhiêu đánh bấy nhiêu, có vũ khí gì dùng vũ khí ấy”. Đêm đầu ra quân ở Sơn Tây, bộ đội luồn sâu vào sau lưng địch, tiêu diệt gọn 9 đồn. Ngày 20/12/1951, Đại đoàn vượt hơn 20 km đồn bốt và sông rạch, bất ngờ đánh Phát Diệm, làm tan rã 10 cứ điểm chỉ sau mấy giờ chiến đấu. Chỉ trong 34 tháng, ông chỉ huy Đại đoàn 320 tham gia 8 chiến dịch. Bác Hồ từng dặn ông: “Có dân là có tất cả.”

Tháng 11/1953, ông được Bộ Chính trị giao làm Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, giữ chức vụ này 25 năm (1953–1978). Ông cùng Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh tổ chức thực hiện kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953–1954, đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tháng 7/1954, ông làm Trưởng đoàn đại diện Bộ Tổng Tư lệnh tại Hội nghị Trung Giã bàn việc ngừng bắn.

Trong kháng chiến chống Mỹ, ông cùng Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng chỉ đạo xây dựng, củng cố lực lượng vũ trang và chuẩn bị thế trận chiến tranh nhân dân. Thắng lợi của quân và dân miền Bắc trong cuộc chiến chống chiến tranh phá hoại của Mỹ, đỉnh cao là “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” năm 1972, có sự đóng góp của ông.

Đầu năm 1975, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương cử ông vào chiến trường miền Nam, đại diện Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng với bí danh Đoàn A75. Ở Chiến dịch Tây Nguyên, ông đề xuất dùng một binh đoàn cơ giới thọc sâu vào sở chỉ huy địch tại Buôn Ma Thuột. Trận then chốt này đánh tan hệ thống phòng ngự của địch ở Tây Nguyên, mở ra cục diện mới cho Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Đầu tháng 4/1975, Bộ Chính trị thành lập Bộ Tư lệnh chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định, do ông làm Tư lệnh; từ ngày 14/4, chiến dịch mang tên Hồ Chí Minh. Kế hoạch tác chiến được hoàn thành trong một tuần (15–21/4). Tấm bản đồ quyết tâm với 5 hướng tiến công cùng hội tụ về Dinh Độc Lập do ông và Chính ủy Phạm Hùng ký. Tinh thần chỉ đạo là “thần tốc, táo bạo, bất ngờ”. 17 giờ ngày 26/4/1975, cuộc Tổng công kích bắt đầu; 11 giờ 30 phút ngày 30/4, lá cờ chiến thắng tung bay trên Dinh Độc Lập, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ông được tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều huân chương, huy chương cao quý khác. Ông từ trần năm 2002.

Từ người thanh niên công nhân vượt ngục đến Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh, cuộc đời Đại tướng Văn Tiến Dũng là minh chứng cho ý chí và niềm tin vào độc lập, thống nhất của dân tộc. Với thế hệ trẻ hôm nay, đó là bài học về lòng quyết tâm và sự chuẩn bị chu đáo để biến thời cơ thành chiến thắng