Đại Tướng Võ Nguyên Giáp

Năm 1954, trận Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn chuẩn bị quyết định. Ban đầu, Bộ Tổng chỉ huy cùng các cố vấn quân sự thống nhất phương án "Đánh nhanh, giải nhanh", dự kiến nổ súng vào ngày 20 tháng 1 năm 1954 để kết thúc trận đánh trong vòng vài ngày.

Tuy nhiên, khi trực tiếp khảo sát chiến trường và theo dõi tình hình kéo pháo vào trận địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy nhiều khó khăn vượt ngoài dự kiến:

Quân Pháp đã củng cố Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thành một hệ thống phòng thủ cực kỳ vững chắc với các công sự bê tông kiên cố.

Pháo binh của ta di chuyển rất vất vả trên địa hình núi cao, chênh vênh, chưa kịp làm xong hầm shelter đủ an toàn để bảo vệ lực lượng trước hỏa lực đối phương.

Lực lượng chủ lực của ta chưa có nhiều kinh nghiệm đánh công kiên quy mô lớn vào các tập đoàn cứ điểm kiên cố ban ngày.

Nắng lửa và áp lực thời gian đè nặng lên vai vị Đại tướng. Đêm ngày 25 tháng 1 năm 1954, ông trằn trọc không ngủ, đầu đau dữ dội và phải buộc một chiếc khăn ướt lên trán. Sau nhiều giờ suy tính cân não, ông đi đến một quyết định vô cùng khó khăn: Phải hoãn lệnh nổ súng và chuyển sang phương án "Đánh chắc, tiến chắc".

Đó là một quyết định đi ngược lại sự nhất trí ban đầu của toàn thể Đảng ủy Chiến dịch và các cố vấn. Trong cuộc họp Đảng ủy sáng ngày 26 tháng 1, Đại tướng đã kiên trì phân tích từng chi tiết, vượt qua mọi tranh luận gay gắt để thuyết phục tập thể rằng: Đánh nhanh nguy cơ thất bại rất cao, mà đánh là phải chắc thắng.

Lệnh hoãn nổ súng được ban ra ngay trước giờ G. Quân ta lập tức kéo pháo ra khỏi trận địa — một công việc gian khổ và hy sinh không kém lúc kéo vào — để chuẩn bị lại từ đầu, xây dựng hệ thống giao thông hào và trận địa pháo kiên cố hơn.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sau này chia sẻ rằng, đây chính là "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy" của ông.

Nhờ quyết định lịch sử ấy, sau 56 ngày đêm "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt", chiến dịch Điện Biên Phủ đã giành thắng lợi hoàn toàn vào ngày 7 tháng 5 năm 1954, bảo toàn tối đa xương máu cho cán bộ, chiến sĩ và ghi một mốc son chói lọi vào lịch sử dân tộc.