Đại tướng Võ Nguyên Giáp

VÕ NGUYÊN GIÁP – VỊ TƯỚNG CỦA NHÂN DÂN, NGƯỜI THẮP LỬA CHO NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM

Có những con người đi qua lịch sử.

Và cũng có những con người mà chính cuộc đời họ trở thành một phần của lịch sử dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một con người như thế.

Từ một người thầy giáo dạy sử ở Hà Nội đến vị Tổng Tư lệnh đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam; từ những ngày đầu gây dựng lực lượng cách mạng ở Cao Bằng đến những chiến thắng vang dội làm rung chuyển thế giới thế kỷ XX, cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với những bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam.

Nhưng phía sau những chiến công, phía sau quân hàm Đại tướng và những trang sử hào hùng, người ta còn nhớ đến ông bởi một điều giản dị hơn:

Ông luôn đặt nhân dân ở vị trí trung tâm của sức mạnh chiến thắng.

Đó cũng chính là cội nguồn làm nên một Võ Nguyên Giáp đặc biệt trong lịch sử quân sự Việt Nam.

Từ người thầy giáo đến người cầm quân

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25/8/1911 tại Lộc Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình.

Tuổi trẻ của ông gắn với sách vở, với lịch sử và những trăn trở trước vận mệnh đất nước. Từ phong trào học sinh ở Huế, những hoạt động cách mạng đầu tiên, những năm tháng bị tù đày, rồi những ngày hoạt động báo chí và tuyên truyền cách mạng, con đường của người thầy giáo trẻ dần gắn với vận mệnh dân tộc.

Có một điều tưởng như nghịch lý:

Một người chưa từng được đào tạo qua một trường quân sự chính quy lại trở thành một trong những vị tướng nổi tiếng của thế kỷ XX.

Nhưng có lẽ, chiến trường Việt Nam khi ấy không chỉ cần những kiến thức quân sự được học từ sách vở.

Nó đòi hỏi khả năng hiểu đất nước.

Hiểu nhân dân.

Hiểu sức mạnh của lòng yêu nước.

Và quan trọng hơn cả là biết biến lòng yêu nước của hàng triệu con người thành sức mạnh của một dân tộc.

Năm 1941, Võ Nguyên Giáp được giao phụ trách gây dựng cơ sở cách mạng ở Cao Bằng, tham gia chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang.

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập dưới sự chỉ đạo của lãnh tụ Hồ Chí Minh và do Võ Nguyên Giáp phụ trách. Đây là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Từ một đội quân ban đầu còn rất nhỏ bé, một quân đội cách mạng từng bước trưởng thành.

Và trong hành trình ấy, tên tuổi Võ Nguyên Giáp ngày càng gắn chặt với lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Một vị tướng trưởng thành từ nhân dân

Những ngày đầu của cách mạng vô cùng gian khổ.

Thiếu thốn lương thực.

Thiếu vũ khí.

Thiếu phương tiện.

Nhưng có một thứ không bao giờ thiếu:

lòng dân.

Tài liệu bạn cung cấp nhấn mạnh một tư tưởng xuyên suốt trong cách nhìn của Đại tướng: sức mạnh của cách mạng trước hết bắt nguồn từ nhân dân.

Đó không chỉ là một quan niệm chính trị.

Đó còn là một bài học quân sự.

Một đất nước nhỏ bé muốn đứng vững trước những đối thủ mạnh hơn rất nhiều không thể chỉ dựa vào vũ khí.

Phải dựa vào con người.

Phải dựa vào lòng yêu nước.

Phải biết kết hợp sức mạnh của chiến tranh nhân dân với nghệ thuật tổ chức lực lượng.

Chính từ thực tiễn ấy, nghệ thuật quân sự Việt Nam từng bước hình thành và phát triển.

Tài liệu kèm theo cũng ghi nhận những sáng kiến quan trọng của Đại tướng trong cuộc kháng chiến chống Pháp, trong đó có việc tổ chức lực lượng theo phương thức “đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung”, đồng thời đặc biệt chú trọng tiết kiệm sinh mạng bộ đội – một yêu cầu xuất phát từ điều kiện thực tế của một quốc gia nhỏ.

Đằng sau những khái niệm quân sự ấy là một tư tưởng rất nhân văn:

Chiến thắng không thể được xây dựng bằng sự coi nhẹ con người.

Điện Biên Phủ – bản lĩnh của một người cầm quân

Năm 1954.

Chiến trường Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết định.

Đó là một thử thách đặc biệt lớn đối với người chỉ huy.

Một bên là một tập đoàn cứ điểm được xây dựng với hệ thống phòng ngự mạnh.

Một bên là quân đội Việt Nam còn nhiều hạn chế về trang bị, phương tiện.

Nhưng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy lựa chọn cách đánh phù hợp với thực tiễn.

Điều làm nên tầm vóc của một người cầm quân không chỉ nằm ở khả năng đưa ra một kế hoạch.

Mà còn nằm ở bản lĩnh biết thay đổi quyết định khi thực tiễn đòi hỏi.

Từ Điện Biên Phủ, tên tuổi Võ Nguyên Giáp bước ra khỏi phạm vi một vị tướng của Việt Nam để trở thành một nhân vật được nghiên cứu rộng rãi trong lịch sử quân sự thế giới.

Nhưng với người Việt Nam, ý nghĩa của Điện Biên Phủ không chỉ nằm ở một chiến thắng quân sự.

Đó là chiến thắng của ý chí độc lập.

Là minh chứng cho sức mạnh của một dân tộc khi biết đoàn kết và đặt vận mệnh đất nước lên trên mọi khó khăn.

Một đời gắn với sự nghiệp xây dựng Quân đội

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Từ tháng 9/1955 đến tháng 12/1979, ông là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Sau đó, ông tiếp tục giữ cương vị Phó Thủ tướng Thường trực rồi Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Nhưng một dấu mốc đặc biệt có ý nghĩa đối với truyền thống Học viện Lục quân là ngày 31/5/1955.

Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký Quyết định số 301/BQP-TTL thành lập Trường Bổ túc Quân sự Trung, Cao cấp, tiền thân của Học viện Lục quân ngày nay.

Từ đây, một nhiệm vụ chiến lược được đặt ra:

Đào tạo những cán bộ chỉ huy – tham mưu có trình độ, bản lĩnh và khả năng đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội.

Nếu chiến trường là nơi thử thách bản lĩnh của người cầm quân thì nhà trường chính là nơi chuẩn bị hành trang cho những người sẽ bước vào chiến trường.

Vì thế, giáo dục – đào tạo cán bộ quân sự luôn giữ vị trí đặc biệt trong quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đó cũng là một trong những di sản tư tưởng có ý nghĩa lâu dài mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại cho các thế hệ cán bộ quân đội.

Người thầy trong hình hài vị tướng

Có lẽ ít ai quên rằng trước khi trở thành Đại tướng, Võ Nguyên Giáp từng là một người thầy giáo dạy lịch sử.

Có thể chính nền tảng ấy đã góp phần tạo nên một nét rất riêng trong tư duy của ông.

Ông nhìn chiến tranh không chỉ bằng bản đồ.

Mà còn bằng lịch sử.

Không chỉ bằng lực lượng.

Mà còn bằng con người.

Không chỉ bằng những con số.

Mà bằng ý chí của cả một dân tộc.

Tài liệu kèm theo ghi nhận nhiều nhận xét quốc tế đánh giá cao khả năng kết hợp giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy, giữa chiến lược, chiến thuật, hậu cần với các yếu tố chính trị và ngoại giao trong nghệ thuật chỉ huy của Võ Nguyên Giáp.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải là những lời ca ngợi từ bên ngoài.

Mà là bài học được rút ra từ cuộc đời ông:

Muốn thắng một cuộc chiến, trước hết phải hiểu sức mạnh của con người.

Từ một vị tướng đến một biểu tượng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời ngày 4/10/2013, hưởng thọ 102 tuổi.

Nhưng sự ra đi ấy không khép lại một cuộc đời.

Bởi những gì ông để lại không chỉ là những chiến dịch, những trận đánh hay những trang hồi ký.

Đó còn là những công trình nghiên cứu, những bài học về nghệ thuật quân sự, về xây dựng lực lượng và về mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân.

Trong số những tác phẩm của ông có “Từ nhân dân mà ra”, “Điện Biên Phủ”, “Những năm tháng không thể nào quên”, “Đường tới Điện Biên Phủ”, “Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng” và nhiều công trình khác.

Những trang sách ấy không chỉ kể lại lịch sử.

Chúng còn là những bài học được truyền từ một thế hệ sang thế hệ khác.

Võ Nguyên Giáp – từ ký ức lịch sử đến trách nhiệm hôm nay

Thời gian càng lùi xa, chúng ta càng nhận ra rằng giá trị của một con người không nằm ở việc người ấy được nhắc đến bao nhiêu lần.

Mà nằm ở việc những điều tốt đẹp người ấy để lại có tiếp tục được sống trong thế hệ sau hay không.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại cho Quân đội nhân dân Việt Nam một di sản lớn về nghệ thuật quân sự.

Nhưng với thế hệ hôm nay, có lẽ còn một di sản quan trọng hơn:

Tinh thần học tập.
Tinh thần tự rèn luyện.
Ý thức trách nhiệm.
Niềm tin vào nhân dân.
Và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc.

Đối với Học viện Lục quân, nơi mang trên mình sứ mệnh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chỉ huy – tham mưu cho Quân đội, việc nhớ về Đại tướng không chỉ là nhớ về một nhân vật lịch sử.

Đó còn là nhớ về một trong những người đặt nền móng cho sự nghiệp đào tạo cán bộ quân sự hiện đại của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hôm nay, thao trường đã khác.

Giảng đường đã khác.

Khoa học quân sự đã bước vào một thời đại mới.

Công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và những phương thức tác chiến hiện đại đang đặt ra những yêu cầu mới đối với người cán bộ quân đội.

Nhưng có những giá trị không bao giờ cũ:

Trung thành với Tổ quốc.
Gắn bó với nhân dân.
Kỷ luật.
Trách nhiệm.
Trí tuệ.
Bản lĩnh.
Và tinh thần không ngừng học tập.

Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối di sản của các thế hệ đi trước.

Lời kết – Một ngọn lửa không tắt

Có những buổi chiều trên cao nguyên, khi ánh nắng cuối ngày chạm xuống những hàng cây, tiếng bước chân người học viên vẫn vang trên thao trường.

Một thế hệ mới đang học tập.

Một thế hệ mới đang rèn luyện.

Một thế hệ mới đang chuẩn bị hành trang để nhận lấy trách nhiệm với Tổ quốc.

Và trong những trang giáo trình, trong những bài giảng về nghệ thuật quân sự, trong những câu chuyện lịch sử, hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn hiện diện.

Không phải như một tượng đài xa cách.

Mà như một người thầy của lịch sử.

Một người đã đi từ nhân dân mà ra.

Một người đã dành cả cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc.

Một người đã góp phần đặt những viên gạch quan trọng cho nền nghệ thuật quân sự Việt Nam hiện đại.

Và một người đã để lại cho các thế hệ hôm nay một lời nhắc nhở không thành lời:

Lịch sử không chỉ để tự hào.
Lịch sử còn để tiếp bước.

Thời gian có thể phủ bụi lên những chiến trường xưa.

Những người lính năm nào có thể đã trở về với đất mẹ.

Nhưng lý tưởng, bản lĩnh và khát vọng phụng sự Tổ quốc thì vẫn còn đó.

Như một ngọn lửa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ngọn lửa Võ Nguyên Giáp.

Ngọn lửa của trí tuệ.
Ngọn lửa của lòng yêu nước.
Ngọn lửa của niềm tin vào nhân dân.

Và ngọn lửa ấy sẽ còn được tiếp tục thắp sáng trên những giảng đường, thao trường của Học viện Lục quân hôm nay và mai sau.