Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Ánh sáng soi đường cho Quân đội ta

I. Thân thế và tuổi trẻ (1911–1940)

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tên khai sinh Võ Giáp, bí danh Văn, sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc tỉnh Quảng Trị). Ông xuất thân trong một gia đình nhà nho yêu nước. Cha là ông Võ Quang Nghiêm (còn gọi Võ Nguyên Thân), mẹ là bà Nguyễn Thị Kiên.

Từ nhỏ, ông đã sớm giác ngộ lòng yêu nước. Học tại Trường Quốc học Huế, sau đó ra Hà Nội học tại Trường Albert Sarraut và tốt nghiệp Cử nhân Luật. Trong thời gian này, ông vừa dạy học (môn Lịch sử), vừa viết báo và tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1927, ông gia nhập Đảng Tân Việt cách mạng – một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông từng bị thực dân Pháp bắt giam vì tham gia phong trào yêu nước.

II. Bước vào con đường quân sự (1941–1945)

Năm 1940–1941, ông sang Trung Quốc, gặp lãnh tụ Hồ Chí Minh và trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của Mặt trận Việt Minh.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo chỉ thị của Hồ Chí Minh, ông trực tiếp thành lập và chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tại Chiến khu Trần Hưng Đạo (Cao Bằng) với 34 chiến sĩ. Đây là đơn vị chủ lực đầu tiên, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày này sau trở thành Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông tham gia lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám năm 1945, góp phần quan trọng vào việc giành chính quyền và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

III. Kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954)

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông lần lượt giữ các chức vụ: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và Dân quân tự vệ Việt Nam.

Ngày 20 tháng 1 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong quân hàm Đại tướng cho ông – trở thành Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam khi mới 37 tuổi, không qua các cấp bậc trung gian và không được đào tạo chính quy tại bất kỳ trường quân sự nào.

Trong suốt cuộc kháng chiến 9 năm, ông trực tiếp chỉ huy và chỉ đạo nhiều chiến dịch quan trọng:

Chiến dịch Việt Bắc thu–đông 1947

Chiến dịch Biên giới thu–đông 1950

Chiến dịch Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào…

Đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ (13/3–7/5/1954). Đây là chiến thắng lịch sử buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Genève, chấm dứt chế độ thuộc địa ở Đông Dương. Quyết định chuyển phương châm từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” của ông được đánh giá là một trong những quyết định chiến lược thiên tài.

IV. Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954–1975)

Sau Hiệp định Genève, ông tiếp tục giữ chức Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bí thư Quân ủy Trung ương và là Ủy viên Bộ Chính trị Đảng.

Ông tham mưu và chỉ đạo chiến lược nhiều chiến dịch lớn:

Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh (1968)

Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào (1971)

Chiến dịch phòng không Hà Nội – Hải Phòng năm 1972 (“Điện Biên Phủ trên không”)

Các chiến dịch Tây Nguyên, Huế – Đà Nẵng năm 1975

Đặc biệt, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh (tháng 4/1975), ông ra mệnh lệnh nổi tiếng:

“Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa…”

góp phần quyết định giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước ngày 30/4/1975.

V. Thời kỳ sau chiến tranh và cuối đời (1975–2013)

Sau năm 1975, ông tiếp tục giữ các chức vụ cao: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (đến năm 1980), Ủy viên Bộ Chính trị (đến năm 1982). Ông chính thức nghỉ hưu năm 1991.

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ trần tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội), hưởng thọ 102 tuổi. Nhà nước tổ chức quốc tang trang trọng.

VI. Di sản và đánh giá

Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam tôn vinh là:

Người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh

“Người Anh Cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam

Nhà chiến lược quân sự kiệt xuất của dân tộc và thế giới

Ông được tặng thưởng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều huân, huy chương cao quý trong nước cũng như quốc tế. Tên tuổi và sự nghiệp của ông mãi gắn liền với sự trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam và những trang sử vàng của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20.