Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Chiến dịch biên giới 1950

Trong Chiến dịch Biên Giới 1950, trên cương vị là Bí thư Đảng Kích Biên Biên Giới, Chỉ huy trưởng huyền thoại Chiến dịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có những đóng góp quan trọng, góp phần làm nên lợi ích của đã chiến dịch, tạo bước ban bản trong cuộc chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Theo kế hoạch chiến dịch cấm vạch ra, quân ta sẽ bắt đầu chiến dịch bằng tập trung ưu thế binh lực, tiến công tiêu diệt quân ở thị xã Cao Bằng. Sau khi giải quyết xong Cao Bằng, sẽ chuyển xuống Tiêu diệt quân ở Đông Khe, rồi tùy chọn tình hình để định hướng phát triển tiếp theo của chiến dịch.

Nhưng trước khi lên đường đi chiến dịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đến gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh để báo cáo tình hình và được Người căn cốt: Chiến dịch này quan trọng, chỉ được thắng, không được thua. Lời căn bản đó, tạo đồng chí Tổng tư lệnh trăn trở về, suy nghĩ nhiều về tầm quan trọng của chiến dịch. Vậy, mục tiêu đặt ra cho chiến dịch có vượt quá sức lực của bộ đội hay không? Lấy xã hội Cao Bằng là điểm mở đầu chiến dịch đột ngột có đúng không? Liệu ta có thể huy động đủ lương thực cho năng lượng lớn bộ đội, dân công trong chiến dịch dài ngày không?

Từ những con trăn trở về đó, đầu tháng 8 năm 1950, Bộ Chỉ huy Chiến dịch tổ chức trinh sát thực địa Cao Bằng. Sau khi phân tích, đánh giá tình hình, để thực hiện quyết tâm đảm bảo chắc chắn chiến thắng trận đầu, trận chiến sau đó sẽ mở màn cho chiến dịch dịch tiến công đầu tiên của Quân đội ta. Tại cuộc họp Mặt trận ngày 16 tháng 8 năm 1950, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng Chiến dịch kết luận: Đánh Cao Bằng trước, “ta chưa có thể nói chắc chắn đảm bảo thắng lợi”. Do đó, đồng chí đưa ra phương án tác chiến mới, đó là chiến đấu Đông Khe trước đây để mở màn chiến dịch.

By if chiến đấu Cao Bằng trước, ta sẽ gặp một số khó khăn như vấn đề tổ chức vượt sông, vấn đề đối lập với quân nhảy dù tăng viện lúc chiến đấu... Nếu chiến đấu Cao Bằng không giành được lợi ích sẽ ảnh hưởng tới niềm tin của bộ đội. Ngược lại, tiến công Đông Xi phù hợp với nguyên tắc bảo đảm chắc chắn chiến thắng trận đầu trong chiến dịch chiến dịch, phù hợp với chiến đấu của ta (chiến đấu, diệt viện, lấy tiêu diệt quân ngoài công sự là chính), thuận tiện cho ta phát triển khai binh, mạnh lực, phù hợp với khả năng chiến đấu của bộ đội, có khả năng bảo đảm chiến thắng và có cơ hội chiến đấu binh chủng.

Hơn nữa, sức mạnh quân chủ ở Đông Khe yếu hơn so với các mục tiêu khác - là nơi quân địch tương phản sơ mi nhưng lại là nơi nguy hiểm, nếu Đông Khe bị đột phá, toàn bộ thế trận quân vương sẽ được chia cắt và uy vũ. Do vị trí quân sự quan trọng của Đông Khe, là mắt xích quan trọng kết nối thị xã Cao Bằng với thị trấn Thất Khe. Nếu mất Đông Khe, tuyến phòng thủ đường số 4 sẽ bị cắt, thị trấn Cao Bằng trở nên cô lập, chiến đấu phải đưa quân đến ứng dụng Đông Khe, hoặc rút quân từ Cao Bằng về hỗ trợ.

Phương án này, ngay sau đó, được báo cáo lên Chủ tịch Hồ Chí Minh và được thiết trí thông qua.

Biến thể của chiến dịch đúng như Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp được mong đợi. Sau thời gian chuẩn bị, ngày 16 tháng 9 năm 1950, quân ta nổ súng tiến công Đông Khe, đến sáng ngày 18 tháng 9, quân đội rút chạy, ta làm chủ địa trận. Địch quân phải điều động lực lượng ứng cứu: Binh đoàn Lepager nhận lệnh tiến theo đường số 4 lên đón binh đoàn của Charton từ Cao Bằng rút về cùng điểm tại Đông Khê. Sau đó, ta đã khéo léo “dụ” được binh lính thiện chiến tốt nhất của quân Pháp bỏ đi những nơi hoang tưởng cố gắng, cô lập chúng không lựa chọn hợp điểm và chiến đấu cuối cùng phải sa vào thế trận “la thiên, địa sét” do ta trưng bày ở Cốc Xá - Điểm cao 477 để tiêu diệt. Thắng lợi đó có thể thể hiện tài năng thao lược thiên bẩm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.