ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP – NGƯỜI ANH CẢ CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Trong dòng chảy hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, mỗi thời đại đều ghi dấu những con người đã dành trọn cuộc đời mình cho non sông, đất nước. Trong lịch sử cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những tên tuổi tiêu biểu. Cuộc đời ông gắn liền với sự nghiệp cách mạng của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quá trình xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, cũng như hai cuộc kháng chiến trường kỳ giành và bảo vệ nền độc lập, thống nhất của dân tộc.

Từ một người thầy giáo dạy lịch sử đến vị Tổng Tư lệnh đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, từ người thanh niên yêu nước của quê hương Quảng Bình đến vị Đại tướng được nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân kính trọng, cuộc đời Võ Nguyên Giáp là hành trình dài của lòng yêu nước, ý chí cách mạng và sự tận tụy với Tổ quốc.

Võ Nguyên Giáp, tên khai sinh là Võ Giáp, sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình nhà nho có truyền thống yêu nước. Quê hương Quảng Bình đầy nắng gió, nơi từng chứng kiến nhiều phong trào đấu tranh chống ngoại xâm, cùng sự giáo dục của gia đình đã góp phần hình thành trong ông lòng yêu nước từ thuở thiếu thời.

Khi còn là học sinh Trường Quốc học Huế, Võ Nguyên Giáp đã tham gia phong trào học sinh yêu nước và từng bước tiếp cận những tư tưởng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc. Năm 1927, ông gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng. Từ những hoạt động yêu nước ban đầu, người thanh niên Võ Nguyên Giáp dần lựa chọn con đường đấu tranh cách mạng, gắn cuộc đời mình với mục tiêu giành độc lập cho dân tộc.

Những năm sau đó, dù hoạt động trong nhiều môi trường khác nhau, từ trường học đến báo chí và phong trào cách mạng, Võ Nguyên Giáp vẫn kiên trì theo đuổi con đường đã lựa chọn. Trong khoảng thời gian từ năm 1934 đến năm 1940, ông từng dạy môn Lịch sử tại Trường tư thục Thăng Long ở Hà Nội, đồng thời tiếp tục học tập, viết báo và tham gia các hoạt động tuyên truyền cách mạng.

Có lẽ chính những năm tháng nghiên cứu và giảng dạy lịch sử ấy đã góp phần bồi đắp cho ông một tư duy sâu sắc về dân tộc, về chiến tranh và sức mạnh của nhân dân. Võ Nguyên Giáp không xuất thân từ một trường quân sự chuyên nghiệp. Nhưng từ thực tiễn cách mạng, sự nghiên cứu không ngừng và đặc biệt dưới sự dìu dắt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông từng bước trở thành một nhà lãnh đạo, chỉ huy quân sự có vai trò đặc biệt quan trọng đối với cách mạng Việt Nam.

Một bước ngoặt lớn trong cuộc đời Võ Nguyên Giáp đến khi ông được gặp và làm việc bên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đây, ông trở thành một trong những cộng sự gần gũi của Người trong quá trình chuẩn bị lực lượng cho cách mạng. Tháng 12 năm 1944, thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp đảm nhiệm việc thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo thuộc huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, đội quân với 34 cán bộ, chiến sĩ được thành lập. Từ lực lượng ban đầu còn rất nhỏ bé ấy, một đội quân cách mạng từng bước trưởng thành và trở thành một trong những tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Chỉ ít ngày sau khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân giành thắng lợi trong các trận Phai Khắt và Nà Ngần. Những chiến thắng đầu tiên ấy không chỉ có ý nghĩa về quân sự mà còn góp phần tạo dựng niềm tin, mở đầu cho truyền thống chiến đấu của lực lượng vũ trang cách mạng.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Trong những năm đầu đầy khó khăn của chính quyền cách mạng, Võ Nguyên Giáp được giao nhiều trọng trách. Ngày 20 tháng 1 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong quân hàm cấp tướng cho các cán bộ quân đội; Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng. Ngày 28 tháng 5 năm ấy, lễ trao quân hàm được tổ chức.

Khi đó, Võ Nguyên Giáp mới 37 tuổi. Nhưng thử thách lớn nhất của vị Tổng Tư lệnh trẻ tuổi còn ở phía trước. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tham gia lãnh đạo, chỉ huy nhiều chiến dịch quan trọng như Việt Bắc năm 1947, Biên Giới năm 1950, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và nhiều chiến dịch khác. Qua từng trận đánh, lực lượng vũ trang cách mạng ngày càng trưởng thành, từ những đơn vị còn nhỏ bé ban đầu tiến lên xây dựng các đơn vị chủ lực có khả năng tiến hành những chiến dịch quy mô ngày càng lớn. Và rồi, năm 1954, tên tuổi Võ Nguyên Giáp gắn với một trong những chiến thắng tiêu biểu nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại – Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Trước khi Đại tướng lên đường ra mặt trận, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ và nhấn mạnh tinh thần phải bảo đảm chắc thắng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao trực tiếp làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Giữa núi rừng Tây Bắc, trước một tập đoàn cứ điểm được quân Pháp xây dựng và tăng cường phòng thủ, Bộ Chỉ huy chiến dịch phải đứng trước một quyết định đặc biệt khó khăn. Ban đầu, phương án tác chiến được xác định theo hướng “đánh nhanh, thắng nhanh”. Nhưng sau khi trực tiếp nghiên cứu tình hình chiến trường, cân nhắc tương quan lực lượng và khả năng bảo đảm thắng lợi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi đến quyết định thay đổi phương châm tác chiến sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt đối với chiến dịch. Việc thay đổi phương châm đồng nghĩa với việc phải tổ chức lại nhiều công việc đã chuẩn bị, kéo pháo ra, củng cố trận địa và chuẩn bị cho một cuộc chiến đấu dài ngày. Nhưng trên hết là yêu cầu phải bảo đảm thắng lợi và hạn chế những tổn thất không cần thiết cho bộ đội. Các tư liệu lịch sử đánh giá đây là một quyết định quan trọng góp phần dẫn tới thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Suốt 56 ngày đêm chiến đấu gian khổ, quân và dân Việt Nam đã vượt qua những khó khăn rất lớn về địa hình, hậu cần và hỏa lực. Từ những đoàn dân công vượt núi, những chiếc xe đạp thồ chở lương thực đến những người lính ngày đêm đào hào tiến sát cứ điểm, tất cả đã hợp thành sức mạnh của một cuộc chiến tranh nhân dân.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của đường lối lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sức mạnh đoàn kết của toàn dân, sự hy sinh và chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ cùng sự đóng góp to lớn của hậu phương. Trong thắng lợi chung ấy có vai trò quan trọng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp với tư cách Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy chiến dịch.

Điện Biên Phủ đã trở thành một dấu mốc lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tạo điều kiện cho việc ký kết Hiệp định Genève năm 1954 về Đông Dương. Tên tuổi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ đó càng gắn chặt với một chiến thắng có tiếng vang rộng lớn trong lịch sử thế kỷ XX.

Nhưng Điện Biên Phủ chưa phải là điểm kết thúc hành trình của người Tổng Tư lệnh. Đất nước vẫn còn bị chia cắt. Cuộc đấu tranh vì độc lập, thống nhất tiếp tục đặt ra những nhiệm vụ mới. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách quan trọng của Đảng, Nhà nước và Quân đội, tham gia hoạch định những vấn đề chiến lược quân sự. Tư tưởng phát huy sức mạnh của chiến tranh nhân dân, kết hợp sức mạnh của lực lượng vũ trang với sức mạnh của toàn dân tiếp tục được vận dụng trong điều kiện chiến tranh mới.

Đến mùa Xuân năm 1975, thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam ngày càng rõ rệt. Ngày 7 tháng 4 năm 1975, bức điện của Đại tướng Võ Nguyên Giáp truyền đạt tinh thần “thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa”, thúc giục các lực lượng tiến nhanh về phía trước.

Những đoàn quân nối tiếp nhau hành quân về Sài Gòn. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kết thúc thắng lợi, miền Nam được giải phóng, đất nước tiến tới thống nhất. Từ Điện Biên Phủ năm 1954 đến mùa Xuân đại thắng năm 1975 là hơn hai thập niên đầy hy sinh và thử thách. Trong hành trình ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dành những năm tháng quan trọng nhất của cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân. Điều làm nên hình ảnh Võ Nguyên Giáp trong lòng nhiều thế hệ không chỉ là những chiến dịch mà ông từng tham gia lãnh đạo, chỉ huy. Đó còn là hình ảnh một vị tướng luôn nhấn mạnh vai trò của nhân dân và đặc biệt quan tâm đến sinh mạng của người chiến sĩ.

Đằng sau những bản đồ tác chiến là con người. Đằng sau mỗi quyết định của người chỉ huy là sinh mạng của biết bao cán bộ, chiến sĩ.Và đằng sau mỗi chiến thắng là mồ hôi, nước mắt, thậm chí là máu của cả một dân tộc.

Có lẽ bởi vậy, trong ký ức của nhiều cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, Võ Nguyên Giáp không chỉ là một vị Tổng Tư lệnh mà còn được gọi bằng cái tên gần gũi: “Người Anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.” Sau khi thôi giữ các trọng trách lãnh đạo, Đại tướng vẫn dành nhiều sự quan tâm cho những vấn đề lớn của đất nước. Từ một thanh niên yêu nước những năm đầu thế kỷ XX, ông đã đi qua những bước ngoặt quan trọng của cách mạng Việt Nam và chứng kiến đất nước bước vào thời kỳ hòa bình, thống nhất, xây dựng và phát triển.

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 103 tuổi theo cách tính tuổi truyền thống của Việt Nam. Tin Đại tướng qua đời để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong đông đảo cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Quốc tang. Ngày 13 tháng 10 năm 2013, linh cữu Đại tướng được đưa về an táng tại khu vực Vũng Chùa – Đảo Yến, quê hương Quảng Bình. Ông trở về với đất mẹ.Trở về với miền quê Lệ Thủy, nơi hơn một thế kỷ trước đã nuôi lớn cậu bé Võ Giáp. Một vòng đời đã khép lại, nhưng dấu ấn của một con người đối với lịch sử thì vẫn còn đó.

Hơn tám mươi năm hoạt động cách mạng, cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn với nhiều bước ngoặt của lịch sử cách mạng Việt Nam. Từ những ngày đầu gây dựng lực lượng vũ trang, qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chiến thắng Điện Biên Phủ, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cho đến những năm tháng đất nước hòa bình, ông đã dành phần lớn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng.

Nhìn lại cuộc đời ấy, chúng ta càng hiểu rằng những chiến thắng của dân tộc chưa bao giờ là thành quả của một cá nhân. Đó là kết tinh của sự lãnh đạo, của sức mạnh nhân dân, của hàng triệu con người sẵn sàng cống hiến và hy sinh cho độc lập, tự do. Trong dòng chảy lớn lao ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những người có những đóng góp đặc biệt quan trọng.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Những thế hệ trẻ biết đến Điện Biên Phủ qua trang sách, nhìn những chiến hào năm xưa qua những thước phim tư liệu và được nghe kể về một vị Đại tướng từng từ người thầy giáo dạy lịch sử trở thành Tổng Tư lệnh của một đội quân cách mạng. Nhưng lịch sử không chỉ để nhớ. Lịch sử còn để mỗi thế hệ hiểu mình đang được thừa hưởng điều gì và phải có trách nhiệm như thế nào với tương lai.

Tưởng nhớ Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng là nhớ đến biết bao đồng bào, chiến sĩ đã cùng nhau đi qua những năm tháng gian khổ của dân tộc; là trân trọng giá trị của độc lập, hòa bình và thống nhất; là nhắc nhở thế hệ hôm nay phải tiếp tục học tập, lao động, đoàn kết và cống hiến để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Từ dòng Kiến Giang của quê hương Lệ Thủy đến núi rừng Việt Bắc, từ những ngày đầu của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đến chiến trường Điện Biên Phủ, từ những năm tháng đất nước còn chia cắt đến mùa Xuân thống nhất, dấu chân của Đại tướng đã đi cùng nhiều chặng đường lịch sử của dân tộc.

Và rồi cuối cùng, người chiến sĩ cách mạng năm nào lại trở về với quê hương Quảng Bình, lặng yên bên biển trời Vũng Chùa – Đảo Yến. Một đời người đã khép lại, nhưng những đóng góp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đối với cách mạng Việt Nam vẫn được lịch sử ghi nhận.Từ người thầy giáo dạy lịch sử đến Đại tướng, Tổng Tư lệnh; từ người học trò, cộng sự gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến “Người Anh cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam – cuộc đời Võ Nguyên Giáp đã gắn với lý tưởng độc lập dân tộc, với nhân dân và với những chặng đường đấu tranh gian khổ của đất nước.

Và mỗi khi nhắc đến Điện Biên Phủ, nhắc đến Quân đội nhân dân Việt Nam, trong ký ức lịch sử của nhiều thế hệ người Việt vẫn có một cái tên được nhắc đến với niềm kính trọng: Đại tướng Võ Nguyên Giáp.