Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Người anh hùng dân tộc và thiên tài quân sự thế kỷ XX
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 – 4/10/2013) là một trong những nhà lãnh đạo quân sự và chính khách lỗi lạc nhất. Không chỉ là người anh hùng dân tộc vĩ đại của nhân dân Việt Nam, ông còn được thế giới công nhận là một trong những thiên tài quân sự kiệt xuất nhất của mọi thời đại, người đã làm thay đổi dòng chảy lịch sử thế giới trong thế kỷ XX.
1. Từ người thầy giáo dạy sử đến vị Đại tướng đầu tiên
Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ra tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình nhà nho đức độ và giàu truyền thống yêu nước. Ngay từ thời niên thiếu, lòng tự hào dân tộc và ý chí cách mạng đã sớm được nuôi dưỡng qua những câu chuyện lịch sử của gia đình và các nhà yêu nước lớn như Phan Bội Châu.
Trước khi bước vào con đường binh nghiệp, ông từng là một nhà báo sôi nổi và là thầy giáo dạy môn Lịch sử tại Trường Tư thục Thăng Long, Hà Nội. Những bài giảng lịch sử đầy mê hăng và nhiệt huyết của người thầy trẻ tuổi đã gieo mầm lý tưởng chính nghĩa cho nhiều thế hệ học trò.
Thành lập lực lượng vũ trang tiền thân: Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tại khu rừng Trần Hưng Đạo chỉ với 34 chiến sĩ và trang bị thô sơ. Đây chính là tổ chức tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Thụ phong Đại tướng khi mới 37 tuổi: Năm 1948, ở tuổi 37, ông được phong quân hàm Đại tướng theo Sắc lệnh số 110/SL, trở thành vị Đại tướng đầu tiên và là Tổng Tư lệnh của Quân đội nhân dân Việt Nam.
2. Chiến công hiển hách qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại
Trận Điện Biên Phủ "chấn động địa cầu" (1954)
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao toàn quyền chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Bản lĩnh và tài thao lược của ông thể hiện rõ nhất qua quyết định lịch sử: chuyển từ phương châm "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, thắng chắc". Ông coi đây là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình. Thắng lợi lừng lẫy sau 56 ngày đêm không chỉ kết thúc 83 năm ách đô hộ của thực dân Pháp mà còn cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa ở châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh.
Đại thắng Mùa Xuân 1975 và sự nghiệp giải phóng dân tộc
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên cương vị Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng Tư lệnh, Đại tướng đã cùng Bộ Chính trị đưa ra những quyết sách mang tính chiến lược:
Tuyến đường mòn Hồ Chí Minh: Ông là kiến trúc sư chính trong việc mở tuyến đường Trường Sơn (Đoàn 559), một kỳ công về kỹ thuật và quản lý quân sự giúp chi viện đắc lực cho chiến trường miền Nam.
Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" (12/1972): Trực tiếp phê chuẩn phương châm tác chiến và chỉ đạo trận đòn quyết định đánh bại cuộc tập kích bằng B-52 của không quân Mỹ trên bầu trời Hà Nội, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris.
Mệnh lệnh lịch sử năm 1975: Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông đã đưa ra bức điện mật khẩn vang dội toàn mặt trận: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa, tranh thủ từng phút, từng giờ, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam, quyết chiến và toàn thắng".
3. Nghệ thuật quân sự độc đáo và tấm lòng nhân văn sâu sắc
Nghệ thuật Chiến tranh nhân dân
Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã phát triển xuất sắc lý luận chiến tranh nhân dân, kế thừa truyền thống đánh giặc của tổ tiên: "lấy tinh thần chế ngự vật chất, lấy yếu chế ngự mạnh, lấy thô sơ chế ngự hiện đại". Ông đã biến một đội quân du kích nhỏ bé thành một quân đội cơ giới hóa chính quy, hùng mạnh đủ sức đánh bại những đế quốc sừng sỏ nhất thế giới.
Vị tướng biết đau với từng vết thương của người lính
Khác với cái nhìn của một số nhà phân tích phương Tây, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một chỉ huy luôn đặt sự tiết kiệm xương máu của bộ đội lên hàng đầu. Thượng tướng Trần Văn Trà từng nhận xét ông là "một tổng tư lệnh biết đau với từng vết thương của mỗi người lính, biết tiếc từng giọt máu của mỗi chiến binh". Trong suốt cuộc đời, ông luôn khắc ghi và thực hành lời dạy của Bác Hồ: "Dĩ công vi thượng".
4. Tầm vóc huyền thoại trong lòng nhân dân và thế giới
Trong tâm thức của nhân dân Việt Nam, Đại tướng được gọi bằng cái tên thân thương "Anh Văn" hay "Tư lệnh của các tư lệnh, Chính ủy của các chính ủy". Câu đối nổi tiếng của nhà giáo Hồ Cơ đã cô đọng trọn vẹn cuộc đời ông:
"Văn lo vận nước, Văn thành Võ
Võ thấu lòng dân, Võ hóa Văn"
Đối với bạn bè và các nhà nghiên cứu quốc tế:
Các báo chí và học giả phương Tây tôn vinh ông bằng biệt danh "Red Napoleon" (Napoleon đỏ).
Nhà sử học quân sự Mỹ Cecil Currey khẳng định ông không chỉ là một huyền thoại mà còn là "một trong những thiên tài quân sự lớn nhất của thế kỷ XX và của tất cả các thời đại".
Tác phẩm Great Military Leaders and Their Campaigns (Anh) đã xếp ông là nhân vật nổi bật nhất trong số 59 danh tướng kiệt xuất của thế giới kể từ sau Thế chiến II.
Bách khoa toàn thư quân sự Bộ Quốc phòng Mỹ (1993) ghi nhận: "Sức mạnh hơn hẳn về kinh tế, tính ưu việt về công nghệ cùng với sức mạnh áp đảo về quân sự... của các quốc gia phương Tây đã phải khuất phục trước tài thao lược của một vị tướng từng một thời là thầy giáo dạy sử".
Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, một vị danh tướng kiệt xuất sống mãi trong lòng dân tộc Việt Nam và bạn bè quốc tế.
