Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Người cầm quân và nỗi đau phía sau chiến thắng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Người cầm quân và nỗi đau phía sau chiến thắng

Có những vị tướng được nhớ đến bởi những trận đánh. Nhưng với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, phía sau mỗi chiến thắng còn là một câu hỏi mà ông luôn phải mang theo: làm thế nào để giành thắng lợi mà hạn chế thấp nhất sự hy sinh của những người lính?

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Trước khi trở thành một vị tướng, ông từng là một thầy giáo dạy lịch sử. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông tổ chức và chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân gồm 34 chiến sĩ tại Cao Bằng. Từ đội quân nhỏ bé ấy, lực lượng vũ trang cách mạng từng bước trưởng thành. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)

Năm 1948, Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng. Nhưng có lẽ thử thách lớn nhất trong cuộc đời cầm quân của ông đến vào đầu năm 1954, khi ông được giao làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Điện Biên Phủ. (Ministry of Defense Vietnam)

Tại Điện Biên Phủ, quân Pháp đã xây dựng một tập đoàn cứ điểm mạnh với hệ thống công sự kiên cố. Ban đầu, ta dự kiến đánh theo phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh”. Nhưng khi tình hình chiến trường thay đổi, địch củng cố mạnh hơn và điều kiện chuẩn bị của ta chưa bảo đảm, Võ Nguyên Giáp nhận thấy nếu tiếp tục phương án cũ, bộ đội có thể phải trả một cái giá quá lớn.

Đó là thời điểm ông phải đưa ra một quyết định mà sau này được nhắc đến như một trong những quyết định quan trọng nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ: chuyển sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”. (Ministry of Defense Vietnam)

Quyết định ấy không hề dễ dàng. Bởi khi đó, hàng vạn người đã ở mặt trận, pháo đã kéo vào trận địa, lương thực đã được vận chuyển qua những con đường núi hiểm trở. Nhưng phía trước vẫn là một tập đoàn cứ điểm được phòng thủ rất mạnh.

Một mệnh lệnh của người chỉ huy có thể quyết định số phận của hàng nghìn người lính.

Vì thế, đằng sau vẻ quyết đoán của vị Đại tướng là một sức nặng rất lớn.

Chiến dịch bắt đầu ngày 13 tháng 3 năm 1954. Suốt 56 ngày đêm, quân ta từng bước tiến công, bao vây và thu hẹp tập đoàn cứ điểm. Phía sau những trận đánh là hàng vạn dân công, thanh niên xung phong, bộ đội công binh ngày đêm mở đường, vận chuyển lương thực, đạn dược và bảo đảm cho chiến trường. Quân đội ta có khoảng 55.000 người trực tiếp tham gia chiến đấu, cùng trên 260.000 lượt dân công phục vụ chiến dịch. (Ministry of Defense Vietnam)

Có lẽ Đại tướng hiểu rất rõ rằng mỗi con số trên bản đồ không chỉ là một vị trí quân sự. Đó là những con người bằng xương bằng thịt đang sống giữa bom đạn.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, sau 56 ngày đêm chiến đấu, quân ta chiếm được Sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm De Castries. Chiến dịch toàn thắng. (Ministry of Defense Vietnam)

Nhưng giữa niềm vui chiến thắng, có hàng nghìn người lính không còn trở về.

Đó là điều khiến chiến thắng của một vị tướng không bao giờ chỉ là niềm vui.

Bởi ông biết phía sau một mệnh lệnh là những người lính đã nằm lại trên Him Lam, Độc Lập, A1, C1, D1... Có những người hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Có những người không bao giờ được nhìn thấy lá cờ chiến thắng mà chính họ đã góp phần đưa tới.

Võ Nguyên Giáp sống thêm nhiều thập kỷ sau Điện Biên Phủ. Ông tiếp tục giữ những trọng trách quan trọng trong quân đội và Nhà nước, gắn bó với cuộc kháng chiến chống Mỹ và quá trình xây dựng đất nước sau chiến tranh. Ông qua đời ngày 4 tháng 10 năm 2013, hưởng thọ 103 tuổi. (Ministry of Defense Vietnam)

Hơn nửa thế kỷ sau Điện Biên Phủ, người ta vẫn nhắc đến ông như một vị tướng tài ba. Nhưng có lẽ hình ảnh xúc động nhất không phải là một vị Đại tướng đứng trước bản đồ chiến dịch.

Mà là một con người đã đi qua chiến tranh và mang theo ký ức về những người lính đã không thể trở về.

Ngày hôm nay, Điện Biên đã bình yên. Những chiến hào năm xưa phủ màu xanh của cây cỏ. Những con đường từng hằn dấu bom đạn nay là đường của cuộc sống.

Võ Nguyên Giáp đã ra đi, nhưng những người lính mà ông từng chỉ huy vẫn còn trong lịch sử.

Và mỗi khi nhắc đến Đại tướng, có lẽ điều đáng nhớ nhất không chỉ là những chiến thắng ông đã chỉ huy, mà là trách nhiệm của một người cầm quân trước sinh mạng của đồng đội.

Một vị tướng có thể được nhớ bởi những trận đánh mình thắng. Nhưng một vị tướng được kính trọng còn bởi ông luôn hiểu rằng phía sau mỗi chiến thắng là những con người đã đặt cả tuổi trẻ và cuộc đời mình vào đó.