Đại tướng Võ Nguyên Giáp Người sáng lập và chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng

Gặp gỡ Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Người sáng lập và chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân trước

Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị tướng huyền thoại của dân tộc, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là người trực tiếp chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - vẫn không khỏi bồi hồi xúc động khi nhắc đến những ngày tháng gian khổ xây dựng nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Đã bước vào những năm tháng quyết liệt chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp dù còn trẻ tuổi nhưng vẫn kiên cường, dũng cảm trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và phát xít Nhật. Sinh năm 1911 tại xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình nhà nho yêu nước, ông sớm tham gia phong trào cách mạng từ thời học sinh ở Huế, bị thực dân Pháp bắt tù đày năm 1930. Trước năm 1945, lực lượng vũ trang cách mạng còn non trẻ, chủ yếu là các đội tự vệ, du kích địa phương hoạt động bí mật trong rừng núi Việt Bắc để tuyên truyền, giác ngộ quần chúng và sẵn sàng chiến đấu.

Dạo bước trong “Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo” (huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng) - nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, một cựu chiến sĩ cách mạng kể tiếp: “Thời điểm năm 1944, nơi đây là một khu rừng nguyên sinh rộng lớn dưới chân núi Slam Cao, với diện tích hơn 200 ha, cây cổ thụ um tùm, địa hình hiểm trở gồm hang động, suối nước và rừng rậm rạp, âm u. Xung quanh là núi non bao bọc, tạo thành căn cứ bí mật an toàn. Chúng tôi dùng dao rựa, rìu chặt cành cây rừng để dựng lán trại, bàn mưu tính kế đánh đuổi giặc Pháp - Nhật. Từ đó, mỗi lần họp mặt, chúng tôi thường hẹn gặp ở những điểm rừng sâu. Cứ như thế, nơi đây trở thành địa danh lịch sử thiêng liêng - cái nôi của Quân đội Nhân dân Việt Nam”.

Theo lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các nhân chứng lịch sử, từ năm 1940, ông cùng đồng chí Phạm Văn Đồng vượt biên sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh). Năm 1941, ông trở về Cao Bằng, hoạt động tại hang Pác Bó, xây dựng căn cứ cách mạng, mở lớp huấn luyện quân sự cho cán bộ Việt Minh. Trước tình hình thực dân Pháp và phát xít Nhật tăng cường đàn áp, khủng bố trắng, anh em chiến sĩ cách mạng sôi sục căm thù, quyết tâm đánh đuổi bọn giặc ngoại xâm. Sau thời gian bàn bạc, chuẩn bị kỹ lưỡng, ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng giữa hai tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo (nay thuộc xã Tam Kim và Hoa Thám, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng), dưới sự chứng kiến của đồng bào các dân tộc và sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức ra đời với 34 chiến sĩđầu tiên. Đội được trang bị vũ khí thô sơ (2 súng thập, 17 súng trường, 14 súng kíp và 1 súng máy). Đại tướng Võ Nguyên Giáp được ủy nhiệm lãnh đạo chung, Hoàng Sâm làm Đội trưởng, Xích Thắng (Dương Mạc Thạch) làm Chính trị viên. Đây là đơn vị vũ trang cách mạng đầu tiên do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, mang sứ mệnh vừa tuyên truyền giác ngộ quần chúng, vừa chiến đấu tiêu diệt địch.

Chỉ ba ngày sau, chiều ngày 25-12-1944, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Võ Nguyên Giáp, Đội đã mưu trí dùng kế trá hình, bất ngờ đột nhập tiêu diệt gọn đồn Phai Khắt (xã Tam Lộng). Sáng hôm sau 26-12-1944, tiếp tục tiêu diệt đồn Nà Ngần (cách đó 15 km). Hai trận thắng vang dội mở đầu truyền thống “đánh thắng trận đầu”, “đánh tiêu diệt gọn” của Quân đội Nhân dân Việt Nam, góp phần củng cố khu căn cứ Cao - Bắc - Lạng.

Dưới Quốc kỳ đỏ sao vàng trang nghiêm, các chiến sĩ đồng thanh đọc to “Mười lời thề danh dự” thiêng liêng:

“Chúng tôi, đội viên Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, xin lấy danh dự một chiến sĩ cứu quốc mà thề dưới lá cờ đỏ sao vàng năm cánh. Xin thề:

Hy sinh tất cả vì Tổ quốc Việt Nam, chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để tiêu diệt bọn phát-xít Nhật - Pháp và bọn Việt gian phản quốc...

Tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh của cấp chỉ huy...

Bao giờ cũng kiên quyết chiến đấu, dù gian lao khổ sở cũng không phàn nàn…

Lúc nào cũng khẩn trương, hoạt bát, hết sức học tập để tự rèn luyện thành một quân nhân cách mạng... (và các lời thề còn lại về kỷ luật, đoàn kết, bảo vệ nhân dân...).”

Sau tuyên thề, đội quân nhanh chóng hoạt động kết hợp công khai và bí mật, mở rộng lực lượng, xây dựng cơ sở cách mạng. Đến tháng 5/1945, các lực lượng vũ trang được thống nhất thành “Việt Nam Giải phóng quân”, với Võ Nguyên Giáp làm Tư lệnh. Ông còn tham gia Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, ký Quân lệnh số 1 phát động Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30.4.1975), lực lượng vũ trang nhân dân do Đại tướng Võ Nguyên Giáp góp phần xây dựng từ những năm trước 1945 đã trở thành Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng - đội quân “từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu”. Nhiều chiến sĩ của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và các đội tự vệ, du kích tiền thân đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Chiếc nôi cách mạng năm 1944 đã góp phần không nhỏ vào danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”do Đảng, Nhà nước phong tặng cho nhiều tập thể và cá nhân.

Để lưu giữ sự kiện đặc biệt và giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống anh hùng, tỉnh Cao Bằng đã xây dựng “Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo”với diện tích rộng lớn, bao gồm sân lễ, tượng đài, nhà bia tưởng niệm, bức phù điêu đá tái hiện cảnh thành lập đội quân, và bia khắc tên các chiến sĩ. Xung quanh khu di tích có cổng chính, vòng rào kiên cố, cây xanh um tùm. Hằng năm, nơi đây trở thành “địa chỉ đỏ” cho bao thế hệ cán bộ, đoàn viên, thanh niên về nguồn, họp mặt truyền thống, ôn lại một thời đấu tranh hào hùng của quân và dân.

Các cán bộ, đảng viên và nhân dân địa phương chia sẻ, Đảng ủy, chính quyền và nhân dân tỉnh Cao Bằng rất tự hào vì có Khu di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn. Vào các dịp kỷ niệm 22/12 (Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam) hay mùng 7 tháng Giêng, địa phương tổ chức họp mặt truyền thống, thắp hương tưởng nhớ những lớp cha anh đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Đã hơn 80 năm trôi qua, nhưng khí phách hào hùng của lực lượng vũ trang nhân dân trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với sự đóng góp to lớn và tài năng quân sự xuất chúng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vẫn mãi khắc sâu trong trái tim, ký ức của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân Việt Nam. Các chiến sĩ ấy đã góp phần viết nên trang sử vẻ vang của dân tộc ta trong công cuộc đấu tranh giành độc lập tự do và thống nhất đất nước..