Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Nhà văn hóa lớn
hông chỉ tỏa sáng rực rỡ trong lĩnh vực quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn là một trong những nhà văn hóa lớn của Việt Nam. Ông là một vị tướng hiếm hoi trên thế giới đã thể hiện rõ nhất tính nhân văn của một người làm tướng, lấy võ nghiệp để thực hành triết lý nhân văn và tinh thần cống hiến của đời mình.
Khi là giáo viên dạy môn lịch sử tại trường tư thục Thăng Long, Hà Nội (tháng 5/1939), thầy giáo Võ Nguyên Giáp đã mang bầu nhiệt huyết cách mạng của mình để cùng với đồng nghiệp truyền thụ cho học sinh lòng yêu nước thương dân, khơi dậy sự nhiệt huyết và trách nhiệm với quê hương, đất nước. Khi đất nước bước vào thời kỳ kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế, Đại tướng đã nhiều lần phát biểu những ý kiến tâm huyết của mình để chấn hưng nền giáo dục nước nhà.
Ở lĩnh vực báo chí, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một nhà báo chính luận sắc sảo từ khi còn rất trẻ. Bài báo đầu tiên của ông bằng tiếng Pháp được gửi đăng trên tờ báo L'Annam ngày 24/3/1927 do Luật sư Phan Văn Trường ở Sài Gòn làm chủ nhiệm với tựa đề "Đả đảo tên tiểu bạo chúa ở trường Quốc học!" đã để lại ấn tượng sâu sắc đối với người làm báo lúc bấy giờ. Lúc đó ông mới 16 tuổi. Thời kỳ Mặt trận Dân chủ 1936-1939, ông thành lập báo "Hồn trẻ"; cùng một số đồng chí sáng lập và tham gia viết báo cho các tờ báo công khai hồi đó, như: Tiếng dân, Tiếng nói của chúng ta, Lao động, Tiến lên, Tập hợp…; cùng Tổng Bí thư Trường Chinh biên soạn tác phẩm "Vấn đề dân cày", có giá trị lớn cho công tác chỉ đạo thực tiễn của Đảng ta lúc bấy giờ.
Trên lĩnh vực nghiên cứu lịch sử, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là nhà tổng kết lịch sử hàng đầu của nền sử học đương đại Việt Nam. Đại tướng Võ Nguyên Giáp tham dự vào thế kỷ XX như một con người "làm nên lịch sử" theo cả nghĩa là một nhân vật của lịch sử và một người viết sử. Bởi lẽ ông vừa là một nhà hoạt động chính trị rồi trở thành một vị tướng hàng đầu trong lịch sử chiến tranh vệ quốc của dân tộc Việt Nam. Rồi chính ông trở thành một nhà tổng kết lịch sử hàng đầu của nền sử học đương đại Việt Nam. Từ những bài viết về dân cày, về cách mạng tư sản Pháp và nhiều vấn đề có liên quan đến lịch sử trên các tờ báo đến những bài dạy sử trên bục giảng trường Thăng Long cho đến hàng trăm bài nói về lịch sử vào những dịp kỷ niệm các danh nhân hoặc sự kiện lịch sử hay các hội thảo khoa học... đều là những thông tin, tư liệu, tài liệu về lịch sử vô cùng quý giá. Từ các bài tổng kết chiến tranh đến những công trình lý luận về quân sự, về tư tưởng Hồ Chí Minh, về hai cuộc kháng chiến và đặc biệt là bộ Tổng tập hồi ký Đại tướng Võ Nguyên Giáp đều là những công trình khoa học về những sự kiện lịch sử quan trọng nhất của nửa sau thế kỷ XX.
Trên lĩnh vực ngoại giao, ông cũng có những đóng góp rất quan trọng. Sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập 2/9/1945, nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ đứng trước những khó khăn bộn bề, vận mệnh dân tộc được ví như "ngàn cân treo sợi tóc", Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho nhiều nhiệm vụ đối ngoại đặc biệt, như: tiếp xúc với Phái bộ Mỹ mới sang Việt Nam, hay cuộc "chạm trán" với J. Xanhtơny tại phòng lớn của Phủ Toàn quyền, chuẩn bị tiến tới Hiệp định ngày 6/3/1946, cũng như gặp gỡ tướng Lơcléc sau khi ký Hiệp định Sơ bộ, hay cuộc đấu trí và đấu lý ở Hội nghị Đà Lạt… những cuộc gặp gỡ đó, ông đã không bỏ bất kỳ cơ hội đàm phán nào để đi đến hòa bình nhằm thực hiện mục tiêu cao cả: độc lập và thống nhất đất nước.
Với phong trào cách mạng thế giới, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có những đóng góp rất quan trọng, đặc biệt là trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội, chống áp bức, bóc lột, bất công ở các nước thuộc địa châu Á, châu Phi, châu Mỹ latinh. Điều này đã được các nhân vật, lực lượng chính trị và xã hội ở nhiều nước thừa nhận.
Sự hòa quyện giữa binh nghiệp và văn hóa, giữa võ và văn đã tạo nên một nhân cách VÕ NGUYÊN GIÁP. Nhân cách đó đã được đúc kết qua câu đối của nhà giáo Hồ Cơ tặng Đại tướng nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của ông: "Văn lo việc nước, Văn thành Võ/ Võ thấu lòng dân, Võ hóa Văn!"
Đại tướng Võ Nguyên Giáp là minh chứng sống động cho sự kết tinh của trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần nhân văn Việt Nam. Ông không chỉ là vị tướng tài ba với những chiến công hiển hách mà còn là tấm gương lớn về đạo đức, lòng nhân ái và tình yêu nước. Suốt sự nghiệp quân sự của mình, Đại tướng luôn khiêm tốn và bao dung. Ông thường nhấn mạnh rằng mọi chiến thắng đều là công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Nhân dân Việt Nam. Khi được hỏi về vị tướng mà ông kính trọng nhất, Đại tướng đáp: Các vị tướng dù có công lao to lớn đến đâu cũng chỉ là giọt nước trong biển cả. Chỉ có Nhân dân Việt Nam là người đánh thắng Mỹ... Vị tướng tôi đánh giá cao nhất là Tướng Nhân dân.
Trải qua hơn 80 năm hoạt động cách mạng phong phú, cuộc đời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đại tướng đã nêu cao tấm gương sáng ngời của người chiến sĩ cách mạng kiên trung, tuyệt đối trung thành, suốt đời tận tụy hy sinh, một lòng, một dạ phấn đấu cho mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Dù trong lúc cách mạng gặp thuận lợi hay khó khăn, Đại tướng luôn tuyệt đối tin tưởng, thủy chung, son sắt với Đảng, với Nhân dân, đúng như lúc sinh thời Đại tướng đã từng nói: "Tôi sống ngày nào, cũng là vì đất nước ngày đó". Đại tướng luôn thấm nhuần và thực hành mẫu mực tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh; luôn giữ gìn phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, lấy "dĩ công vi thượng" và lợi ích của Đảng, của đất nước và nhân dân lên trên hết, trước hết.
Với những cống hiến to lớn, đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam trên nhiều phương diện, cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp là biểu tượng sáng ngời của một nhân cách văn hóa lớn, thanh cao, liêm khiết, giản dị và bao dung. Tấm gương ấy đã khắc sâu vào lòng nhân dân, được nhân dân tin yêu với danh xưng vị tướng của nhân dân. Di sản của Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ mãi là ngọn đuốc soi đường, tiếp thêm niềm tin và khát vọng cho các thế hệ Việt Nam trên hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
