ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP – NHỮNG BÀI HỌC TỪ MỘT NHÂN CÁCH LỚN

ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP – NHỮNG BÀI HỌC TỪ MỘT NHÂN CÁCH LỚN

Có những con người khi nhắc đến tên tuổi, người ta thường nhớ trước hết đến những chiến công. Nhưng cũng có những con người, càng tìm hiểu, ta càng nhận ra điều làm nên sự lớn lao của họ không chỉ nằm ở những trang sử hào hùng, mà còn ở cách họ sống giữa những điều rất đỗi bình thường. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một con người như thế.

Đằng sau hình ảnh vị Tổng tư lệnh từng đứng trước những quyết định có ý nghĩa với vận mệnh dân tộc là một con người từng thất bại, từng có những mong muốn rất riêng trong đời sống gia đình và cũng từng lặng lẽ đặt trách nhiệm lên trên sự thuận tiện của chính mình. Ba câu chuyện nhỏ về Đại tướng vì thế không chỉ giúp ta hiểu thêm về một nhân vật lịch sử, mà còn gợi cho mỗi người những bài học sâu sắc về cách sống.

Năm mười ba tuổi, Võ Nguyên Giáp từng thi trượt vào Trường Quốc học Huế. Với một cậu học trò vốn luôn đứng đầu lớp, đó hẳn không phải là một trải nghiệm dễ dàng. Nhưng thay vì tìm một lý do để biện minh cho thất bại, ông chọn cách trở lại Huế học ôn. Một năm sau, ông thi đỗ vào Quốc học Huế và đứng thứ nhì. Trong năm học sau đó, theo lời kể của Nguyễn Thúc Hào – người đỗ đầu kỳ thi – Võ Nguyên Giáp thường xuyên đứng đầu lớp.

Điều đáng nhớ không nằm ở việc ông từng thi trượt hay sau đó đã thi đỗ. Điều đáng nhớ là thái độ của ông trước một lần không đạt được điều mình mong muốn.

Thất bại đôi khi giống như một cánh cửa đóng lại trước mắt. Nhưng một cánh cửa đóng không có nghĩa là con đường đã kết thúc. Có người đứng trước cánh cửa ấy rồi quay đi. Có người lại tìm cách mở nó bằng chính sự cố gắng của mình.

Câu chuyện của Võ Nguyên Giáp nhắc chúng ta rằng: thất bại không đáng sợ bằng việc để thất bại quyết định mình là ai.

Một bài kiểm tra chưa tốt, một kỳ thi không như mong đợi, một lần bị từ chối hay một mục tiêu chưa đạt được đều không thể nói hết năng lực của một con người. Điều quan trọng hơn là sau khoảnh khắc ấy, ta có đủ bình tĩnh để nhìn lại và đủ can đảm để bước tiếp hay không.

Có lẽ chính từ một lần vấp ngã khi còn rất trẻ, Võ Nguyên Giáp đã học được cách không chủ quan trước những thử thách lớn hơn trong cuộc đời. Bài học ấy, theo cách nhìn của tác giả bài viết, cũng góp phần hình thành một con người luôn thận trọng và có trách nhiệm khi đứng trước những quyết định quan trọng.

Nhưng nếu câu chuyện về kỳ thi cho ta thấy ý chí, thì câu chuyện về người con gái Võ Hồng Anh lại cho thấy một vẻ đẹp khác: sự tôn trọng con người.

Là một người cha, Đại tướng từng có mong muốn riêng cho tương lai của con gái. Nhưng khi Võ Hồng Anh lựa chọn người mình yêu, lựa chọn ấy không hoàn toàn giống với mong muốn ban đầu của ông. Dẫu vậy, ông không dùng vị thế của một người cha để ép buộc con phải sống theo ý mình. Cuối cùng, ông chấp nhận lựa chọn của con.

Điều ấy đặc biệt bởi người đàn ông ấy từng là Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam – một người mà mệnh lệnh trong quân đội có sức nặng rất lớn. Nhưng trong gia đình, ông hiểu rằng tình yêu thương không thể được xây dựng bằng mệnh lệnh.

Có những lúc ta yêu một người đến mức muốn quyết định thay họ, bởi ta tin rằng mình biết điều gì tốt nhất cho họ. Nhưng yêu thương thực sự đôi khi lại là biết lùi lại một bước, biết lắng nghe và trao cho người mình yêu quyền lựa chọn cuộc đời của chính họ.

Một người mạnh mẽ không nhất thiết phải luôn khiến người khác nghe theo mình. Đôi khi, sức mạnh lớn hơn nằm ở khả năng tôn trọng một lựa chọn khác với mong muốn của bản thân.

Và rồi câu chuyện về đêm giao thừa năm 1968 lại mở ra một góc nhìn khác về Đại tướng.

Khi đang ở Liên Xô để nghỉ ngơi, chữa bệnh, ông cùng những người thân tín dự định đến Nhà hát Lớn ở Moskva xem vở ba lê Hồ Thiên Nga. Nhưng khi gần đến nơi, ông bảo những người đi cùng vào trước, còn mình sẽ vào sau. Chỉ khi đèn trong nhà hát đã tắt một lúc, ông mới xuất hiện. Lý do là ông ý thức rằng mình đang là Tổng tư lệnh của một quân đội đang chiến đấu, trong khi một chiến dịch lớn chuẩn bị diễn ra; sự xuất hiện của ông tại một nơi công cộng có thể tạo ra những suy đoán hoặc ảnh hưởng không đáng có.

Một hành động rất nhỏ.

Nhưng chính những hành động nhỏ đôi khi lại nói nhiều nhất về một con người.

Ông hoàn toàn có thể bước vào nhà hát như một vị khách bình thường. Thế nhưng ông hiểu rằng vị trí của mình không cho phép bản thân chỉ nghĩ đến sự thuận tiện cá nhân. Đằng sau một buổi xem nghệ thuật là trách nhiệm đối với một hoàn cảnh lớn hơn chính mình.

Từ câu chuyện ấy, ta nhận ra một điều giản dị: trách nhiệm không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những quyết định lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ việc biết mình đang đứng ở đâu và hành động của mình có thể ảnh hưởng đến ai.

Ba câu chuyện, ba hoàn cảnh tưởng như rất khác nhau: một cậu học trò trước kỳ thi thất bại, một người cha trước lựa chọn của con gái và một vị Tổng tư lệnh trong thời điểm chiến tranh.

Nhưng phía sau tất cả lại là một điểm chung: biết sống có trách nhiệm với chính mình, với người khác và với hoàn cảnh mình đang đứng trong đó.

Có lẽ vì thế, khi nhìn lại cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp, điều đáng để thế hệ trẻ chúng ta học hỏi không chỉ là những chiến công trong lịch sử. Đó còn là cách một con người đứng dậy sau thất bại, cách ông đối xử với người thân bằng sự tôn trọng, và cách ông luôn ý thức về trách nhiệm của mình ngay cả trong những việc tưởng chừng rất nhỏ.

Cuộc sống của mỗi chúng ta sẽ không phải lúc nào cũng có những chiến trường lớn để chứng minh bản thân. Nhưng mỗi ngày đều có những “trận chiến” nhỏ: trận chiến với sự lười biếng, với nỗi sợ thất bại, với sự nóng vội, với cái tôi và đôi khi là với chính sự chủ quan của mình.

Có thể chúng ta sẽ từng thi trượt một kỳ thi.

Có thể chúng ta sẽ từng không đạt được điều mình mong muốn.

Có thể sẽ có lúc con đường phía trước khác xa những gì ta đã dự tính.

Nhưng nếu một lần thất bại có thể trở thành động lực để cố gắng hơn, nếu tình yêu thương có thể đi cùng sự tôn trọng, nếu mỗi lựa chọn đều được đặt cạnh trách nhiệm, thì những điều tưởng như nhỏ bé ấy cũng có thể làm nên một con người lớn.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã để lại nhiều dấu ấn trong lịch sử dân tộc. Nhưng có lẽ, bên cạnh những trang sử lớn, những câu chuyện rất đời thường về ông vẫn sẽ còn được nhắc nhớ bởi chúng khiến một nhân vật lịch sử trở nên gần gũi hơn với mỗi người.

Và với thế hệ trẻ hôm nay, bài học ấy có thể được nói bằng một câu thật giản dị:

Đừng sợ một lần thất bại. Đừng dùng tình yêu để áp đặt. Và đừng bao giờ quên trách nhiệm của mình.

Bởi một con người lớn lao không chỉ được tạo nên từ những việc phi thường, mà còn từ cách họ sống tử tế, bản lĩnh và có trách nhiệm trong từng điều bình dị của cuộc đời.