Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ

Sau Hiệp định Genève năm 1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc nhưng Việt Nam bước vào một hoàn cảnh mới. Miền Bắc được giải phóng và bắt đầu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, trong khi miền Nam tiếp tục cuộc đấu tranh chính trị và sau đó phát triển thành chiến tranh cách mạng.

Trên cương vị Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có nhiệm vụ quan trọng trong việc tổ chức lại quân đội sau chiến tranh. Từ một lực lượng chủ yếu trưởng thành trong kháng chiến, Quân đội nhân dân Việt Nam phải từng bước xây dựng theo hướng chính quy, nâng cao trình độ huấn luyện và phát triển các quân chủng, binh chủng mới. Theo Bộ Quốc phòng, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng từ năm 1955 đến năm 1980 và Phó Thủ tướng trong nhiều năm.

Trong giai đoạn này, quân đội không chỉ chuẩn bị cho nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc mà còn phải thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại. Phòng không, không quân, hải quân và các lực lượng kỹ thuật từng bước được xây dựng. Đây là quá trình đòi hỏi thời gian, đào tạo cán bộ và tích lũy kinh nghiệm.

Một trong những vấn đề lớn là miền Bắc phải vừa xây dựng kinh tế, vừa củng cố quốc phòng. Các cơ sở công nghiệp, giao thông, thông tin liên lạc và hậu cần được chú trọng nhằm tạo nền tảng cho một nền quốc phòng lâu dài.

Từ đầu những năm 1960, tình hình miền Nam ngày càng căng thẳng. Phong trào đấu tranh phát triển mạnh, lực lượng vũ trang cách mạng ngày càng lớn. Mỹ từng bước can thiệp sâu hơn vào chiến tranh Việt Nam.

Đối với Bộ Quốc phòng và Quân ủy Trung ương, nhiệm vụ lúc này không còn chỉ là xây dựng quân đội trong thời bình. Miền Bắc phải trở thành hậu phương chiến lược, đồng thời chuẩn bị khả năng đối phó với việc chiến tranh có thể mở rộng ra miền Bắc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các cơ quan lãnh đạo quân sự tham gia xây dựng những phương án bảo vệ miền Bắc, trong đó đặc biệt chú trọng phòng không và bảo đảm giao thông vận tải.

Khi Mỹ đưa quân chiến đấu trực tiếp vào miền Nam năm 1965, chiến tranh bước sang một giai đoạn mới. Miền Bắc trở thành mục tiêu của cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân. Những năm xây dựng lực lượng sau 1954 vì thế trở thành nền tảng để quân đội bước vào một cuộc chiến có quy mô lớn hơn nhiều.

Đây cũng là thời kỳ Đại tướng Võ Nguyên Giáp chuyển từ vai trò của một Tổng Tư lệnh trong chiến tranh chống Pháp sang vai trò người đứng đầu ngành quốc phòng trong một cuộc chiến tranh kéo dài, phức tạp và có sự tham gia trực tiếp của quân đội Mỹ.