Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Những ngày xây dựng căn cứ cách mạng ở Cao Bằng

Đầu năm 1941, tình hình cách mạng Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải xây dựng căn cứ địa, tổ chức lực lượng và chuẩn bị cho một cuộc đấu tranh lâu dài. Ngày 28-1-1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước sau nhiều năm hoạt động ở nước ngoài và chọn Cao Bằng làm một trong những địa bàn quan trọng để xây dựng căn cứ cách mạng. Trong thời gian này, Võ Nguyên Giáp cũng trở về hoạt động tại Cao Bằng, bắt đầu trực tiếp tham gia công tác chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang.

Tại Cao Bằng, nhiệm vụ trước mắt của Võ Nguyên Giáp không phải là chỉ huy những trận đánh lớn, mà là xây dựng nền tảng chính trị và tổ chức lực lượng. Ông cùng các cán bộ cách mạng bám địa bàn, tuyên truyền, vận động nhân dân và xây dựng cơ sở Việt Minh. Công việc diễn ra trong điều kiện chính quyền thực dân kiểm soát chặt chẽ, giao thông khó khăn và phong trào cách mạng phải hoạt động bí mật.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là huấn luyện cán bộ. Võ Nguyên Giáp tham gia mở các lớp huấn luyện quân sự cho lực lượng Việt Minh, truyền đạt những kiến thức cơ bản về tổ chức, kỷ luật và hoạt động vũ trang. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để từ những đội tự vệ và du kích phân tán có thể từng bước hình thành lực lượng tập trung.

Năm 1942, ông được giao phụ trách Ban Xung phong Nam tiến. Lực lượng này có nhiệm vụ mở đường liên lạc, phát triển cơ sở cách mạng từ vùng núi về phía đồng bằng Bắc Bộ. Hoạt động Nam tiến cho thấy công tác cách mạng lúc đó không chỉ tập trung ở Cao Bằng mà đã hướng tới việc mở rộng địa bàn, kết nối các cơ sở và chuẩn bị điều kiện cho phong trào phát triển rộng hơn.

Đến cuối năm 1944, yêu cầu xây dựng một đội vũ trang tập trung trở nên rõ ràng hơn. Trên cơ sở chủ trương của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ tổ chức Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ngày 22-12-1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo ở Cao Bằng, đội quân gồm 34 chiến sĩ chính thức ra đời.

Từ một cán bộ cách mạng hoạt động trong công tác tuyên truyền, xây dựng cơ sở và huấn luyện, Võ Nguyên Giáp bước vào một vai trò mới: trực tiếp tổ chức và chỉ huy lực lượng vũ trang cách mạng. Đây chính là bước chuyển quan trọng mở đầu cho chặng đường quân sự nổi bật của ông trong những năm tiếp theo.