Đại tướng Võ Nguyên Giáp trước giờ nổ súng Điện Biên Phủ
Quyết định chuyển từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”
Đại tướng Võ Nguyên Giáp trước giờ nổ súng Điện Biên Phủ
Quyết định chuyển từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”
Giai đoạn lịch sử: Tháng 1–5/1954 – Chiến dịch Điện Biên Phủ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đặc biệt là ngày 26/1/1954, khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định hoãn cuộc tiến công và thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Đây là quyết định mà sau này Đại tướng gọi là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy”.
1. Trước giờ nổ súng
Ngày 12/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến Sở chỉ huy đầu tiên của chiến dịch tại hang Thẩm Púa.
Khi ấy, phương án tác chiến được chuẩn bị là “đánh nhanh, thắng nhanh”. Ngày nổ súng dự kiến ban đầu là 20/1, sau đó được lùi lại. Kế hoạch đặt mục tiêu nhanh chóng tiêu diệt tập đoàn cứ điểm trước khi quân Pháp tiếp tục củng cố lực lượng và công sự.
Nhưng trên thực địa, tình hình thay đổi nhanh chóng.
Các cứ điểm của Pháp ngày càng được củng cố.
Hỏa lực mạnh hơn.
Công sự kiên cố hơn.
Trong khi đó, bộ đội ta phải đánh một tập đoàn cứ điểm lớn trong điều kiện trang bị và kinh nghiệm tác chiến còn hạn chế.
Vấn đề không còn đơn giản là “có đánh hay không”.
Mà là:
Đánh thế nào để chắc thắng?
Chú thích ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các cán bộ trao đổi, nghiên cứu kế hoạch quân sự cho Chiến dịch Điện Biên Phủ; Bộ Chỉ huy chiến dịch bàn phương án tác chiến.
Nguồn ảnh: Tư liệu TTXVN.
2. Đêm 25/1 – một đêm không ngủ
Đêm 25/1/1954, thời điểm dự kiến nổ súng đã đến gần.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp không ngủ.
Ông tiếp tục cân nhắc tương quan lực lượng, khả năng pháo binh, cách bố trí của đối phương và những vấn đề hậu cần nếu chiến dịch kéo dài.
Theo tư liệu của tỉnh Điện Biên, đêm ấy Đại tướng đau đầu dữ dội và người y tá phải buộc lên trán ông một nắm ngải cứu. Trong đầu ông vẫn vang lên lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.”
Đó là một trách nhiệm nặng nề.
Bởi phía sau một mệnh lệnh là hàng vạn người lính.
Nếu cuộc tiến công thất bại, cái giá phải trả sẽ vô cùng lớn.
Và nếu tiếp tục giữ phương án cũ chỉ vì mọi công việc đã chuẩn bị xong, người chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là người chỉ huy.
Sáng hôm sau, quyết định phải được đưa ra.
Chú thích ảnh: Đại tướng Võ Nguyên Giáp nghiên cứu bản đồ và theo dõi tình hình chiến trường trong thời gian chuẩn bị Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nguồn ảnh: Báo Quân đội nhân dân; TTXVN.
3. Sáng 26/1 – quyết định thay đổi phương châm
Sáng 26/1/1954, Đảng ủy Mặt trận họp.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp phân tích những khó khăn mà bộ đội sẽ gặp phải nếu tiến công theo kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh”.
Sau khi đặt câu hỏi liệu có thể “chắc thắng trăm phần trăm” nếu đánh theo phương án cũ hay không, không ai có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn.
Cuối cùng, người Tổng Tư lệnh đưa ra quyết định:
Hoãn cuộc tiến công.
Chuyển từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.
Quyết định ấy lập tức làm thay đổi toàn bộ công việc đã chuẩn bị.
Pháo đã kéo vào phải kéo ra.
Bộ đội phải lui về vị trí tập kết.
Công sự phải chuẩn bị lại.
Hậu cần phải chuyển sang bảo đảm cho một chiến dịch dài ngày.
Đây không phải là từ bỏ trận đánh.
Mục tiêu vẫn là tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Chỉ có cách đánh được thay đổi để hướng tới một chiến thắng chắc chắn hơn.
Chú thích ảnh: Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ nghiên cứu phương án tác chiến; Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng cán bộ tại Sở chỉ huy Mường Phăng.
Nguồn ảnh: Triệu Đại/TTXVN; Báo Giáo dục và Thời đại, tư liệu lịch sử.
4. Kéo pháo ra – mệnh lệnh sau quyết định
Với những chiến sĩ pháo binh, quyết định mới đồng nghĩa với một nhiệm vụ vô cùng gian khổ:
Kéo pháo ra.
Những khẩu pháo nặng hàng tấn trước đó đã được kéo bằng sức người vào trận địa.
Bây giờ họ phải đưa chúng trở lại.
Đường núi hiểm trở.
Dốc cao.
Trời mưa, đường trơn.
Máy bay địch vẫn hoạt động.
Theo hồi ức của các cựu chiến binh, kéo pháo ra còn gian khổ hơn kéo pháo vào, vì con đường đã bị lộ và lực lượng phải di chuyển trong điều kiện rất nguy hiểm. Đêm 1/2/1954, Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã hy sinh khi lấy thân mình chèn bánh pháo để cứu khẩu pháo trên dốc Chuối.
Sau khi pháo được đưa ra, quân ta bắt đầu xây dựng một thế trận mới.
Các trận địa pháo được bố trí chắc chắn hơn.
Hệ thống giao thông hào được đào ngày càng gần cứ điểm địch.
Hậu cần được chuẩn bị cho cuộc chiến kéo dài.
Một quyết định trên bản đồ đã biến thành hàng nghìn giờ lao động và chiến đấu trên núi rừng Tây Bắc.
Chú thích ảnh: Bộ đội pháo binh vận chuyển và tổ chức trận địa pháo bằng sức người trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nguồn ảnh: Báo Nhân Dân; TTXVN.
5. Mường Phăng – chuẩn bị cho một trận đánh dài ngày
Ngày 31/1/1954, Sở chỉ huy chiến dịch chuyển vào Mường Phăng, nơi trở thành Sở chỉ huy cuối cùng của chiến dịch và hoạt động trong suốt thời gian còn lại của trận đánh.
Tại đây, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bộ Chỉ huy chiến dịch tiếp tục hoàn thiện phương án “đánh chắc, tiến chắc”.
Bộ đội đào chiến hào.
Công binh mở đường.
Pháo binh xây dựng trận địa.
Hậu cần đưa lương thực và đạn dược về phía trước.
Từng bước, vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm được siết chặt.
Không còn đặt cược tất cả vào một đòn tấn công duy nhất.
Quân ta tiến từng bước.
Đánh từng cứ điểm.
Củng cố từng trận địa.
Và chuẩn bị cho đợt đánh tiếp theo.
Đến 17 giờ 5 phút ngày 13/3/1954, pháo binh ta nổ súng vào Him Lam, chính thức mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Chú thích ảnh: Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chỉ huy tại Mường Phăng, nơi trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nguồn ảnh: Tư liệu TTXVN; ảnh lưu trữ về Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
6. “Đánh chắc, tiến chắc” và 56 ngày đêm
Sau khi chuyển phương châm, chiến dịch diễn ra từng bước.
Ngày 13/3, Him Lam bị tiêu diệt.
Tiếp đó là Độc Lập và Bản Kéo.
Những đợt tiến công sau đó tiếp tục bóc dần từng lớp phòng thủ.
Giao thông hào tiến sát.
Vòng vây ngày càng khép kín.
Quân Pháp ngày càng bị thu hẹp không gian hoạt động.
Cuối cùng, sau 56 ngày đêm, ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn thất thủ.
Nhìn lại, quyết định ngày 26/1 không chỉ là sự thay đổi một kế hoạch.
Nó thay đổi toàn bộ cách chiến dịch được tiến hành.
Nhiều năm sau, Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi đây là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình”.
Chú thích ảnh: Đại tướng Võ Nguyên Giáp quan sát trận địa trước giờ nổ súng; hình ảnh gắn với việc chuyển sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”.
Nguồn ảnh: TTXVN.
Lời kết
Trước một trận đánh lớn, người chỉ huy có thể chọn tiến lên.
Nhưng đôi khi, bản lĩnh lớn nhất lại là biết dừng lại khi chưa chắc thắng.
Ngày 26/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã chọn như vậy.
Ông không từ bỏ mục tiêu.
Không từ bỏ quyết tâm.
Chỉ thay đổi cách đánh.
Từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.
Đổi lại là hàng nghìn giờ lao động.
Là những ngày kéo pháo ra rồi lại kéo pháo vào.
Là những chiến hào dài hàng chục, hàng trăm kilômét.
Là một hệ thống hậu cần phải chuẩn bị cho nhiều tuần chiến đấu.
Nhưng cuối cùng, ngày 7/5/1954, quyết định ấy đã nhận được câu trả lời trên chiến trường.
Điện Biên Phủ toàn thắng.
Và phía sau chiến thắng ấy là một bài học lớn về trách nhiệm của người chỉ huy:
Không phải cứ tiến nhanh là sẽ thắng. Quan trọng nhất là phải biết chọn cách đánh để chắc thắng.
Chú thích ảnh: Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Điện Biên Phủ và vùng chiến trường Tây Bắc – nơi quyết định “đánh chắc, tiến chắc” đã được thực hiện và dẫn tới Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Nguồn ảnh: TTXVN; VOV.
